Η Ιταλία πέτυχε σημαντική αναβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης – Από την εμμονή με το χρέος, ως το στοίχημα παραγωγικότητας

Μετά από μια μακρά περίοδο δημοσιονομικής επιφυλακτικότητας και αδυναμίας εμπιστοσύνης, η Ιταλία κατάφερε πρόσφατα να λάβει νέα «ανάσα» αξιοπιστίας στις αγορές. Οι αλλαγές που επέφερε η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έγιναν δεκτές θετικά από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της DBRS Morningstar, η Ιταλία αναβαθμίστηκε σε «A (low)» με σταθερή προοπτική, τιμή που δεν είχε λάβει από το 2018.

Η DBRS στην ανακοίνωσή της σημείωσε ότι η μείωση ευπαθειών στον τραπεζικό τομέα, η ενίσχυση της εξωτερικής θέσης και η αναμενόμενη συνέχιση της δημοσιονομικής αποκλιμάκωσης οδήγησαν στην αναβάθμιση. Ενδεικτικά, το spread των 10ετών ιταλικών ομολόγων έναντι των γερμανικών έπεσε στις περίπου 80 μονάδες βάσης, από πάνω από 220 όταν η κυβέρνηση ανέλαβε το 2022.

Ωστόσο, η κυβέρνηση και οι αγορές γνωρίζουν ότι δεν επρόκειτο για μια «εύκολη» αναβάθμιση. Αν και η Ιταλία έκανε βήματα εμπιστοσύνης, η οικονομία της παραμένει με χαμηλή ανάπτυξη, η πρόβλεψη για το 2025 εκτιμάται μόλις στο ~0,5% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος παραμένει στο ~136% του ΑΕΠ με τάσεις αύξησης μέχρι το 2026.

Τι άλλαξε και τι απομένει

Η κυβέρνηση Meloni έθεσε στο επίκεντρο δύο άξονες: την πολιτική σταθερότητα και την δημοσιονομική υπευθυνότητα. Η DBRS υπογράμμισε ότι η ιταλική κυβέρνηση κατάφερε να σταθεροποιήσει βασικούς δείκτες, όπως ο δείκτης εξωτερικής θέσης και η κεφαλαιακή διάρθρωση των τραπεζών, και ότι έχει δημιουργηθεί «πιο ανθεκτικό θεωρητικό υπόβαθρο» για την οικονομία.

Ταυτόχρονα, ο οίκος S&P Global Ratings αναβάθμισε την Ιταλία σε «BBB+» τον Απρίλιο του 2025, επικαλούμενος μεταξύ άλλων την μείωση του ελλείμματος και τις ενισχυμένες δημοσιονομικές «μαξιλάρες». Ο αντίστοιχος οίκος Fitch Ratings προχώρησε επίσης σε αναβάθμιση τον Σεπτέμβριο, επιβεβαιώνοντας πως οι διεθνείς αξιολογητές βλέπουν τώρα τη χώρα σε «επενδυτική βαθμίδα» με προοπτικές.

Οι… «τυμπανοκρουσίες» έχουν νόημα αλλά οι προκλήσεις δεν εξαφανίστηκαν

Παρά τη θετική κίνηση, η Ιταλία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δομικές αδυναμίες, όπως χαμηλή παραγωγικότητα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ηλικιωμένο εργατικό δυναμικό, αδύναμα σημεία στον χρηματοπιστωτικό τομέα και περιορισμένο δυναμισμό στην εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων.

Η ανάπτυξη παραμένει αργή, με τις προβλέψεις να δείχνουν 0,5-0,7% για τα επόμενα χρόνια, ενώ το χρέος και το κόστος εξυπηρέτησής του θα συνεχίσουν να ασκούν πιέσεις. Οι αγορές παρακολουθούν, επίσης, τον ρυθμό υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων και τη διατήρηση της σταθερότητας στην κυβέρνηση, δύο παράγοντες που στο παρελθόν έχουν προκαλέσει «σαμποτάζ» στην εμπιστοσύνη.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την Ευρώπη

Η αναβάθμιση της Ιταλίας λειτουργεί ως ένδειξη ότι και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλό χρέος μπορούν να επανέλθουν στο επενδυτικό παιχνίδι, εφόσον εφαρμόσουν πολιτικές δημοσιονομικής ευθύνης και μεταρρυθμίσεις. Για την Ελλάδα, αυτό δίνει σημαντικό παράδειγμα, αλλά και βάρος, η σύγκριση με άλλες χώρες της περιφέρειας γίνεται εντονότερη.

Εν κατακλείδι, η Ιταλία έχει επαναφέρει την αξιοπιστία της με φόντο ηγεσία με θητεία, σταθερό πολιτικό αφήγημα και πιο «σφιχτό» οικονομικό προγραμματισμό. Όμως η μετατροπή της αξιολόγησης σε βιώσιμη ανάπτυξη θα απαιτήσει συνέπεια στα επόμενα χρόνια. Οι αριθμοί λένε «ναι», το πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον πλέον πρέπει να το επιβεβαιώσει.