Το ΥΠΟΙΚ ενεργοποιεί τεχνητή νοημοσύνη, GPS και ψηφιακή ιχνηλασιμότητα για να περιορίσει το λαθρεμπόριο καυσίμων και καπνικών προϊόντων

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε ένα από τα πιο φιλόδοξα σχέδια καταπολέμησης του λαθρεμπορίου καυσίμων και καπνικών προϊόντων των τελευταίων ετών. Ο συνδυασμός θεσμικών παρεμβάσεων, ενισχυμένων ελέγχων και προηγμένων ψηφιακών εργαλείων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα ιχνηλάτησης, στοχεύει στη διαφάνεια, στη μείωση της φοροδιαφυγής και στην ενίσχυση των κρατικών εσόδων.

Οι απώλειες για το Δημόσιο παραμένουν τεράστιες: 300 εκατομμύρια ευρώ ετησίως χάνονται από το λαθρεμπόριο καυσίμων και επιπλέον 600 εκατομμύρια ευρώ από το παράνομο εμπόριο καπνικών προϊόντων. Πέρα από το δημοσιονομικό κόστος, η παράνομη διακίνηση δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των νόμιμων επιχειρήσεων και υπονομεύει τη λειτουργία της αγοράς.

Ψηφιακή επιτήρηση με τεχνητή νοημοσύνη και GPS

Ο πυρήνας του νέου σχεδίου εστιάζει στην παρακολούθηση των κινήσεων οχημάτων και εμπορευματοκιβωτίων σε πραγματικό χρόνο, μέσω GPS και αυτοματοποιημένων πληροφοριακών συστημάτων. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέπει την ανάλυση δεδομένων, τον εντοπισμό ύποπτων διαδρομών και τη διασταύρωση πληροφοριών από διαφορετικές πηγές, ώστε να ενεργοποιούνται άμεσα οι ελεγκτικοί μηχανισμοί.

Σταδιακά θα εφαρμοστούν πιλοτικά προγράμματα σε περιοχές με υψηλή εμπορευματική δραστηριότητα, όπου η παράνομη διακίνηση καυσίμων παραμένει έντονη. Η συνεργασία με τεχνολογικούς παρόχους και ερευνητικά ιδρύματα θα διασφαλίσει την αξιοπιστία των συστημάτων και την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Το GPS και το σύστημα εισροών-εκροών στην πρώτη γραμμή των ελέγχων

Η εγκατάσταση GPS στα βυτιοφόρα καυσίμων έχει ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο εντοπισμού ύποπτων μεταφορών. Τα δεδομένα αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ και στο ΣΔΟΕ, δίνοντας τη δυνατότητα να εντοπιστούν αποκλίσεις από τις δηλωμένες διαδρομές. Παράλληλα, το σύστημα εισροών-εκροών στα πρατήρια επιτρέπει τη σύγκριση των ποσοτήτων καυσίμου που παραλαμβάνονται με αυτές που πωλούνται, εντοπίζοντας γρήγορα πιθανές παρανομίες.

Ωστόσο, η πλήρης αποτελεσματικότητα του μηχανισμού προϋποθέτει συντήρηση και διασύνδεση των δεδομένων GPS με τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν καθυστερήσεις ή αστοχίες που επιτρέπουν «παράθυρα» για λαθραία διακίνηση, γεγονός που η κυβέρνηση επιχειρεί να εξαλείψει.

Το λαθρεμπόριο καπνικών υπό νέα επιτήρηση

Το φαινόμενο του λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων παραμένει εκτεταμένο, ιδίως μέσω θαλάσσιων οδών. Σύμφωνα με το ΚΕΦίΜ, περίπου το 25% της κατανάλωσης στην Ελλάδα αφορά παράνομα προϊόντα, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι απώλειες από τη μαύρη αγορά ξεπερνούν τα 14,9 δισ. ευρώ ετησίως.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει εντατικούς ελέγχους και αυστηρότερες κυρώσεις για όσους διακινούν ή πωλούν παράνομα προϊόντα, με στόχο να περιοριστεί η παραοικονομία. Εξετάζεται επίσης η υποχρεωτική χρήση συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας στις λιανικές πωλήσεις καπνικών, τόσο σε φυσικά καταστήματα όσο και online. Η τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιείται για τον έλεγχο ηλικίας, περιορίζοντας τις πωλήσεις σε ανηλίκους.

Ταυτόχρονα, αναβαθμίζονται τα πληροφοριακά συστήματα σύνδεσης λιανεμπόρων με τις ελεγκτικές αρχές, ώστε να υπάρχει σε πραγματικό χρόνο εικόνα για τις συναλλαγές και τις ροές προϊόντων.

Στόχος: Πλήρης ιχνηλασιμότητα και διαφάνεια

Η μάχη κατά του λαθρεμπορίου αποτελεί προτεραιότητα για το οικονομικό επιτελείο, που φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον επιτήρησης, όπου οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα έχουν πρόσβαση σε ενημερωμένα δεδομένα και αυτοματοποιημένα σήματα κινδύνου. Με την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών, η Ελλάδα επιχειρεί να περάσει από τους αποσπασματικούς ελέγχους στη συνεχή, προληπτική εποπτεία.

Η εισαγωγή τεχνητής νοημοσύνης στα τελωνεία και στους μηχανισμούς της ΑΑΔΕ δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά θεσμική μεταρρύθμιση που μπορεί να αλλάξει το τοπίο της φορολογικής συμμόρφωσης. Η επόμενη διετία θα δείξει κατά πόσο η τεχνολογία θα γίνει ο πιο αξιόπιστος σύμμαχος του κράτους στη μάχη κατά της παραοικονομίας.