Η Κομισιόν επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο για τις σπάνιες γαίες και προωθεί το σχέδιο RESourceEU

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο για να βρεθεί λύση στο αδιέξοδο των περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, που έχουν αρχίσει να πιέζουν ασφυκτικά την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Παράλληλα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλε σαφές μήνυμα για την ανάγκη πλήρους απεξάρτησης της Ε.Ε. από στρατηγικές εξαρτήσεις, ιδίως στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας και των κρίσιμων πρώτων υλών.

Μιλώντας στο Συμβούλιο των Σκανδιναβικών χωρών, η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε ότι «η ασφάλεια δεν αφορά μόνο την άμυνα, αλλά και την ενεργειακή και βιομηχανική ανεξαρτησία της Ευρώπης». Όπως είπε, η Ε.Ε. χρειάζεται πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες που τροφοδοτούν την πράσινη και ψηφιακή της οικονομία, προκειμένου να εξασφαλίσει ετοιμότητα «σε όλους τους τομείς».

Σχέδιο RESourceEU – Η «πράσινη ασπίδα» της Ευρώπης

Η Κομισιόν εργάζεται ήδη πάνω στο νέο σχέδιο RESourceEU, που θα λειτουργήσει ως μηχανισμός κοινοτικής αγοράς και αποθήκευσης κρίσιμων πρώτων υλών, κατά τα πρότυπα του REPowerEU που συνέβαλε στην ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία. Στόχος είναι η δημιουργία ενιαίων ευρωπαϊκών αποθεμάτων σπάνιων γαιών και μετάλλων που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία άμυνας, τις μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα και τις τεχνολογίες ΑΙ.

Η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε ότι η Ευρώπη σχεδιάζει στρατηγικές συμφωνίες με χώρες όπως η Ουκρανία, η Αυστραλία, ο Καναδάς, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Χιλή και η Γροιλανδία, ώστε να διασφαλίσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας. «Στόχος είναι η διαφοροποίηση του εφοδιασμού και η θωράκιση της βιομηχανίας μας», υπογράμμισε.

Critical raw materials are the lifeblood of our industries.

With RESourceEU, we will ensure our access to them.

It’s our new plan for boosting our domestic production, joint purchasing, stockpiling, recycling and expanding our partnerships.

We are taking decisive action.… pic.twitter.com/tdMe79LDtS

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 25, 2025

Κρίσιμες συνομιλίες με το Πεκίνο

Η Ε.Ε. εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στον διάλογο με την Κίνα, προτού εξετάσει αντίμετρα. Όπως ανακοίνωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν, θα πραγματοποιηθούν τεχνικές διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, με τη συμμετοχή Κινέζων αξιωματούχων, για να αναζητηθεί μια κοινά αποδεκτή λύση. Παραμένει αβέβαιο αν ο Κινέζος υπουργός Εμπορίου θα συμμετάσχει προσωπικά στις συνομιλίες.

Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μάρος Σέφκοβιτς έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οι κινεζικοί περιορισμοί έχουν οδηγήσει ευρωπαϊκές βιομηχανίες να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή, ενώ χιλιάδες επιχειρήσεις διαθέτουν αποθέματα μικρότερα του ενός μήνα. Η Ε.Ε. απορρίπτει τον ισχυρισμό του Πεκίνου ότι τα μέτρα σχετίζονται με ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Ενεργοποίηση του «εργαλείου κατά του εξαναγκασμού»

Αν και η Ευρώπη προτάσσει τη διπλωματία, αρκετά κράτη μέλη (μεταξύ τους η Γαλλία) πιέζουν την Κομισιόν να εξετάσει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του Anti-Coercion Instrument (ACI), ενός ισχυρού μηχανισμού εμπορικών αντιποίνων που επιτρέπει κυρώσεις, επενδυτικούς περιορισμούς, αναστολή αδειών και αποκλεισμό εταιρειών από δημόσιες συμβάσεις.

«Θέλουμε διάλογο με το Πεκίνο, αλλά είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα εργαλεία που διαθέτουμε», τόνισε η φον ντερ Λάιεν, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν θα ανεχθεί εμπορικούς εκβιασμούς.

Η νέα βιομηχανική στρατηγική της Ε.Ε.

Η Επιτροπή προτίθεται να βασιστεί στον Νόμο για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες του 2023 (Raw Materials Act), θεσπίζοντας μηχανισμό κοινών ευρωπαϊκών αγορών και υποχρεωτικών αποθεμάτων. Στόχος είναι μέχρι το 2030 η Ε.Ε. να εξάγει το 10%, να επεξεργάζεται το 40% και να ανακυκλώνει το 25% των ορυκτών που καταναλώνει.

Η Κομισιόν επιχειρεί έτσι να δημιουργήσει μια ενιαία αλυσίδα αξίας για τις πρώτες ύλες, ικανή να στηρίξει τη μετάβαση στη βιώσιμη ενέργεια και να μειώσει την εξάρτηση από το Πεκίνο, το οποίο σήμερα ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών.

Η μάχη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες εξελίσσεται πλέον σε κομβικό πεδίο γεωοικονομικού ανταγωνισμού, με την Ευρώπη να επιχειρεί να μετατρέψει την ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών σε εφαλτήριο για στρατηγική αυτονομία.

Διαβάστε επίσης: Politico: «Σχέδιο-μαμούθ» της Κομισιόν για ενιαία ευρωπαϊκή αγορά κεφαλαίων