Νέο δόγμα Ασφαλείας ΗΠΑ: Πώς αλλάζει το Ουκρανικό υπό τη νέα αμερικανική στρατηγική και γιατί το Κρεμλίνο μιλά για «θετικό βήμα»

Η Μόσχα δεν έκρυψε την ικανοποίησή της για τη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Το 33σέλιδο κείμενο αποτυπώνει μια θεώρηση του κόσμου που, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, προσεγγίζει τις δικές του επιδιώξεις, ενώ προκαλεί κύμα ανησυχίας τόσο στην Ευρώπη όσο και στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Η νέα στρατηγική υποστηρίζει ότι η Ευρώπη απειλείται από «πολιτισμική εξαφάνιση» και δεν αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως άμεση απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Αντίθετα, το βάρος πέφτει στη «μάχη» με την ξένη παρέμβαση, στον περιορισμό της μαζικής μετανάστευσης και στην αποκατάσταση της Δύσης απέναντι σε αυτό που η κυβέρνηση θεωρεί «λογοκρισία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιλογή αυτή ερμηνεύεται από Ευρωπαίους διπλωμάτες ως σαφής απομάκρυνση από την κοινή γραμμή της Δύσης απέναντι στη Μόσχα μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Πώς αλλάζει το Ουκρανικό υπό το νέο δόγμα των ΗΠΑ

Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας της κυβέρνησης Τραμπ σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή στην αμερικανική προσέγγιση για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σε αντίθεση με το προηγούμενο δόγμα, που αντιμετώπιζε τη Ρωσία ως κεντρική απειλή για τη διεθνή ασφάλεια και στήριζε ενεργά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις, το ντόκουμέντο υποβαθμίζει τη Μόσχα από την κορυφή της απειλής και εστιάζει στη «στρατηγική σταθερότητα» μαζί της. Η αλλαγή αυτή εκλαμβάνεται ως άνοιγμα στον διάλογο με το Κρεμλίνο, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται πιέσεις προς το Κίεβο για συμβιβασμό στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να οικοδομήσει μια νέα ισορροπία στην Ευρώπη, με στόχο την αποκατάσταση των οικονομικών ροών και την αποφυγή περαιτέρω γεωπολιτικής κλιμάκωσης, αφήνοντας στο περιθώριο τη γραμμή των παρατεταμένων κυρώσεων. Η ΕΕ, την ίδια στιγμή, παρουσιάζεται στο έγγραφο ως «εμπόδιο» στις αμερικανικές πρωτοβουλίες για ειρήνη, με την κυβέρνηση Τραμπ να δείχνει αποφασισμένη να αναζητήσει κατευθείαν διαύλους με τη Μόσχα.

Για τους Ευρωπαίους, η αναθεωρημένη προσέγγιση των ΗΠΑ αποδυναμώνει το κοινό μέτωπο που είχε διαμορφωθεί από το 2022 και εγείρει φόβους πως το Ουκρανικό μπορεί να εξελιχθεί σε μια συμφωνία «πάνω από τα κεφάλια» τους. Για τη Ρωσία, αντίθετα, η νέα στρατηγική διαβάζεται ως διπλωματική δικαίωση και ευκαιρία ανατροπής της έως τώρα πίεσης.

Το Ουκρανικό, λοιπόν, από ζήτημα άκαμπτης αντιπαράθεσης, περνά πλέον —σύμφωνα με τη νέα γραμμή της Ουάσιγκτον— σε ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης όπου η γεωπολιτική ισορροπία τίθεται πάνω από τη λογική της τιμωρίας της Ρωσίας. Μια αλλαγή που, αν υλοποιηθεί, μπορεί να αναδιαμορφώσει όχι μόνο το τέλος του πολέμου, αλλά και το μέλλον της ασφάλειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

«Θετικό βήμα» λέει ο Πεσκόφ

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το μανιφέστο της Ουάσιγκτον ως «θετικό βήμα» και «σε μεγάλο βαθμό σύμφωνο με τη δική μας οπτική». Μιλώντας στο πρακτορείο TASS, υπογράμμισε πως η Μόσχα θα συνεχίσει να αναλύει το έγγραφο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πιο σαφών σχολίων όταν αξιολογηθεί στο σύνολό του.

Η αλλαγή ύφους απέναντι στη Ρωσία θεωρείται από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σοβαρός κίνδυνος για τη συνοχή της Δύσης στο Ουκρανικό. Αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η έμφαση της αμερικανικής κυβέρνησης στη «στρατηγική σταθερότητα» με τη Μόσχα μπορεί να αποδυναμώσει τις κυρώσεις και τις προσπάθειες πίεσης στο Κρεμλίνο για τον τερματισμό του πολέμου.

Η Ευρώπη στο στόχαστρο του νέου δόγματος

Το κείμενο στρέφεται ανοιχτά κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατηγορώντας την ότι εμποδίζει τις αμερικανικές πρωτοβουλίες για ειρήνη στην Ουκρανία και καλώντας τις ΗΠΑ να ασκήσουν επιρροή «εντός των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών». Με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, προειδοποιεί ότι η Ευρώπη μπορεί να γίνει «αγνώριστη μέσα σε 20 χρόνια» και ότι τα οικονομικά της προβλήματα είναι δευτερεύοντα μπροστά στο ενδεχόμενο «πολιτισμικής εξαφάνισης».

Το έγγραφο επαινεί πατριωτικά ευρωπαϊκά κόμματα, τα οποία θεωρεί ότι προωθούν την «αναζωπύρωση της δυτικής ταυτότητας», προκαλώντας την έντονη αντίδραση ευρωπαϊκών θεσμών που βλέπουν στο νέο αφήγημα της Ουάσιγκτον επικίνδυνες πολιτικές συμπλεύσεις.

Σφοδρές αντιδράσεις στην Ευρώπη

Στη Γερμανία, ο υπουργός Εξωτερικών Βάντεπουλ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «θα παραμείνουν ο σημαντικότερος σύμμαχος», αλλά κατέστησε σαφές πως ζητήματα όπως η ελευθερία της έκφρασης και η οργάνωση των κοινωνιών «δεν έχουν θέση σε τέτοιου είδους στρατηγικές για εμάς». Από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ο Καρλ Μπιλντ έκανε λόγο για έγγραφο που «τοποθετείται στα δεξιά της άκρας δεξιάς», με γλώσσα που «θυμίζει αποκλειστικά τις πιο ακραίες φωνές του Κρεμλίνου».

Η στρατηγική συνδέεται ήδη με τις επαφές της κυβέρνησης Τραμπ με κόμματα όπως το AfD στη Γερμανία, το οποίο οι γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν χαρακτηρίσει ως ακροδεξιό, εντείνοντας την ανησυχία για ενδεχόμενη υπονόμευση της ευρωπαϊκής ενότητας.

Προειδοποιήσεις στο Κογκρέσο

Στις ΗΠΑ, Δημοκρατικοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι η νέα στρατηγική απορρίπτει τις αξίες πάνω στις οποίες στηρίχθηκε επί δεκαετίες η αμερικανική ηγεσία. Ο Τζέισον Κρόου έκανε λόγο για κείμενο «καταστροφικό για το κύρος της Αμερικής στον κόσμο», ενώ ο Γκρέγκορι Μικς σημείωσε πως αποδυναμώνει την αμερικανική αξιοπιστία απέναντι σε συμμάχους και εταίρους που στηρίζουν τον δυτικό διατλαντικό άξονα.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ έχει ήδη προκαλέσει σεισμικές δονήσεις στις διεθνείς σχέσεις. Και η Μόσχα δείχνει να είναι η μόνη μεγάλη πρωτεύουσα που την υποδέχθηκε με χαμόγελο.