Η απομάκρυνση του υπουργού Ενέργειας Κύπρου και η απαίτηση νέας μελέτης «παγώνουν» τον GSI, παρά τη στήριξη της Κομισιόν

Τις τελευταίες ημέρες η κυπριακή κυβέρνηση έστειλε δύο σαφή, αλλά και ανησυχητικά μηνύματα για το μέλλον της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου (GSI). Κατ’ αρχάς, με τον ανασχηματισμό και την απομάκρυνση του υπουργού Ενέργειας Γιώργου Παπαναστασίου, ο οποίος ήταν από τους λίγους θερμούς υποστηρικτές του έργου εντός του Προεδρικού. Η αποχώρησή του ερμηνεύεται ευρέως ως ένδειξη ότι η Κύπρος απομακρύνεται από τη γραμμή που οδηγούσε στην υλοποίηση της διασύνδεσης.

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός -γνωστός για τις επιφυλάξεις του- παραμένει στην ηγεσία, γεγονός που θεωρείται ως σαφής ένδειξη ενίσχυσης της «σκληρής γραμμής» για αναστολή ή ακόμα και ακύρωση του έργου. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί για την Αθήνα την απώλεια ενός συνομιλητή που κατανοούσε τόσο το τεχνικό όσο και το γεωπολιτικό αποτύπωμα του GSI.

Απαίτηση νέας μελέτης: το δεύτερο «χτύπημα» στο έργο

Το δεύτερο ηχηρό μήνυμα αφορά τη στάση της Λευκωσίας απέναντι στη μεθοδολογία του project. Παρά τη γραπτή διαβεβαίωση του Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ ότι δεν απαιτείται νέα ανάλυση κόστους–οφέλους ή μελέτη βιωσιμότητας -αφού το έργο αξιολογήθηκε ήδη στο πλαίσιο PCI- η κυπριακή πλευρά εμμένει στην ανάγκη επικαιροποίησης των τεχνικοοικονομικών δεδομένων. Αυτή η στάση ουσιαστικά μεταφέρει την απόφαση για την διασύνδεση στις «καλένδες».

Σύμφωνα με πληροφορίες από το ρεπορτάζ, η επικαιροποίηση, όπως είχε αποφασιστεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, θα επιχειρηθεί να γίνει από κοινού με την ελληνική πλευρά. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι έχει ήδη δρομολογηθεί ο οίκος που θα αναλάβει τη μελέτη, ούτε έχει οριστεί φορέας υλοποίησης.

Πίεση χρόνου: Ο Απρίλιος πλησιάζει

Η χρονική πίεση είναι μεγάλη: η επικαιροποίηση έφτανε να συνδεθεί με τη σύγκληση του λεγόμενου σχήματος 3+1 (Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ-ΗΠΑ), με στόχο να τεθούν οι νέες βάσεις του GSI πριν από τη σχεδιαζόμενη διεθνή σύνοδο, προγραμματισμένη για τον Απρίλιο. Μέχρι τότε, οι δύο κυβερνήσεις θα έπρεπε να έχουν συμφωνήσει ποιος φορέας αναλαμβάνει τη μελέτη και με ποιο χρονοδιάγραμμα… κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει φανεί.

Με δεδομένη την απουσία συγκεκριμένων βημάτων από πλευράς Λευκωσίας, η αίσθηση που επικρατεί είναι ότι η προθεσμία του Απριλίου θα περάσει χωρίς ουσιαστική πρόοδο, βαθαίνοντας το ρήγμα στην κοινή στρατηγική.

Η Κομισιόν επιμένει: το GSI παραμένει προτεραιότητα

Σε πλήρη αντίθεση με τη στάση της κυπριακής κυβέρνησης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί το έργο ως προτεραιότητα. Η γραπτή απάντηση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας προς ευρωβουλευτή ανέφερε ρητά ότι δεν απαιτείται νέα μελέτη βιωσιμότητας, καθώς το GSI είχε ήδη αξιολογηθεί όταν εντάχθηκε στα Projects of Common Interest.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα οφέλη του διασυνδετήρα υπερτερούν του κόστους, ενώ η ενεργειακή ασφάλεια και η δυνατότητα διακίνησης πράσινης ενέργειας ανάμεσα σε Ελλάδα και Κύπρο καθιστούν το έργο κρίσιμη υποδομή για την Ε.Ε.

Η αντίφαση ανάμεσα στη γραμμή των Βρυξελλών και στην πολιτική απόφαση της Λευκωσίας δημιουργεί πλέον σοβαρό ρήγμα. Όχι μόνο στην προοπτική του GSI, αλλά και στην εμπιστοσύνη που έτρεφαν ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές στην ικανότητα της Κύπρου να τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα και την ενεργειακή στρατηγική

Για την ελληνική πλευρά, η εξέλιξη αυτή συνιστά πλήγμα στην προσπάθεια ενίσχυσης της διασύνδεσης των νησιών και στην προοπτική δημιουργίας ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αναβολή ή ενδεχόμενη ακύρωση του GSI μεταθέτει στο απώτερο μέλλον την προοπτική διασύνδεσης των κυπριακών δικτύων με το ευρωπαϊκό σύστημα, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα και την δυνατότητα εξαγωγής πράσινης ενέργειας προς την ΕΕ.

Παράλληλα, η εξέλιξη αποδυναμώνει τη θέση της Λευκωσίας ως σταθερού εταίρου σε πανευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα, την ώρα που η ενεργειακή μετάβαση και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις καθιστούν κρίσιμο κάθε έργο υποδομής.

Διαβάστε επίσης: «Το έργο δεν ακυρώνεται»: Ξεκάθαρο μήνυμα της Nexans για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου