Ποιοι φοβούνται το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και τον ανταγωνισμό στην αγορά ρεύματος- Το μεγάλο στοίχημα για την κυπριακή οικονομία
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου επανέρχεται στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με ευθείες καταγγελίες για τοπικά συμφέροντα που -όπως υποστηρίζεται- λειτουργούν ανασταλτικά στην πρόοδο του έργου. Ο πρώην υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Γιώργος Παπαναστασίου μιλά ανοιχτά για ένα πλέγμα επιρροών που αντιμετωπίζει ως «απειλή» κάθε νέα πηγή ηλεκτρισμού που δεν ελέγχεται από το υφιστάμενο ενεργειακό περιβάλλον της χώρας.
Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου, μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ανατολικής Μεσογείου, προορίζεται να άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο ευρωπαϊκό δίκτυο. Ωστόσο, οι καθυστερήσεις, οι επανεξετάσεις μελετών βιωσιμότητας και οι θεσμικές εμπλοκές δημιουργούν ερωτήματα για το κατά πόσο η στρατηγική σημασία του έργου έχει υποσκελιστεί από μικρότερης εμβέλειας επιδιώξεις.
«Η ενεργειακή απομόνωση κοστίζει»
Ο κ. Παπαναστασίου υπογραμμίζει ότι μια χώρα που παραμένει ενεργειακά απομονωμένη είναι εκτεθειμένη σε υψηλά κόστη παραγωγής, περιορισμένο ανταγωνισμό και αυξημένη ανασφάλεια εφοδιασμού. Η Κύπρος βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην εγχώρια παραγωγή ηλεκτρισμού, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε διακυμάνσεις τιμών καυσίμων, τεχνικούς περιορισμούς και επενδυτικές καθυστερήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, η διασύνδεση με την Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως τεχνικό έργο υποδομής, αλλά ως στρατηγικό εργαλείο για τη μείωση του κόστους ενέργειας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Ο πρώην υπουργός επισημαίνει ότι τα κράτη που θα επιβιώσουν στον νέο γεωοικονομικό χάρτη είναι εκείνα που εξασφαλίζουν φθηνή και επαρκή ενέργεια για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά τους.
Αιχμές για συμφέροντα και ευρωπαϊκό έλεγχο
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν οι αναφορές του σε «τοπικά συμφέροντα» που δεν επιθυμούν την είσοδο ηλεκτρισμού από εξωτερικές πηγές στην κυπριακή αγορά. Όπως σημειώνει, οτιδήποτε διερευνάται σε ευρωπαϊκό επίπεδο -και ιδίως από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία- δεν γίνεται τυχαία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι εξελίξεις γύρω από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις και πιθανές ανακλήσεις επιδοτήσεων σχετίζονται με σοβαρές ενδείξεις.
Οι αιχμές αυτές συνδέονται με την ευρύτερη συζήτηση για το αν η Κύπρος έχει καθυστερήσει κρίσιμες αποφάσεις, μένοντας σε διαρκή αξιολόγηση μελετών βιωσιμότητας, χωρίς να προχωρά στη μεγάλη εικόνα: την ανάγκη διασύνδεσης και απεξάρτησης από ένα κλειστό σύστημα παραγωγής.
ΑΠΕ, αποζημιώσεις και στρεβλώσεις στην αγορά
Ο πρώην υπουργός εστιάζει και σε μια άλλη διάσταση: τη δομή της κυπριακής αγοράς ηλεκτρισμού. Όπως αναφέρει, εμπορικά πάρκα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παράγουν χαμηλού κόστους ρεύμα, αλλά αποζημιώνονται με βάση το κόστος της συμβατικής, ρυπογόνου παραγωγής της ΑΗΚ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλή κερδοφορία στην αλυσίδα παραγωγής και προμήθειας ΑΠΕ, χωρίς αντίστοιχη μετακύλιση οφέλους στον τελικό καταναλωτή.
Κατά την άποψή του, η υφιστάμενη δομή δημιουργεί αντικίνητρα για την επιτάχυνση μιας διασύνδεσης που θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό και θα πίεζε προς τα κάτω τις τιμές. Η διατήρηση υψηλών τιμολογίων και η περιορισμένη διασπορά κινδύνου λειτουργούν τελικά εις βάρος των καταναλωτών και της οικονομίας.
Το ρίσκο ανεπάρκειας και η καθυστέρηση του φυσικού αερίου
Παράλληλα, προειδοποιεί για τον κίνδυνο ανεπάρκειας ηλεκτρισμού, δεδομένου ότι μονάδες συμβατικής παραγωγής αναμένουν την έλευση φυσικού αερίου. Σε ένα τέτοιο μεταβατικό περιβάλλον, η έλλειψη εναλλακτικών πηγών και διασυνδέσεων εντείνει την αβεβαιότητα και αυξάνει το κόστος.
Η διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, πέρα από ενεργειακό έργο, αποκτά έτσι σαφή γεωοικονομική διάσταση. Δεν αφορά μόνο την ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά και τη θέση της Κύπρου στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, τη σταθερότητα τιμών και τη δυνατότητα προσέλκυσης επενδύσεων σε ένα περιβάλλον που απαιτεί φθηνή και αξιόπιστη ενέργεια.
Στοίχημα στρατηγικής σημασίας
Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου παραμένει έργο υψηλής πολιτικής και οικονομικής βαρύτητας. Οι καταγγελίες για συμφέροντα και οι αιχμές για θεσμικές καθυστερήσεις προσθέτουν μια νέα διάσταση στη συζήτηση, η οποία πλέον δεν περιορίζεται σε τεχνικές παραμέτρους ή χρηματοδοτικά σχήματα.
Το διακύβευμα, όπως προκύπτει από τις δημόσιες τοποθετήσεις, είναι εάν η Κύπρος θα επιλέξει την ενεργειακή διασύνδεση και τον αυξημένο ανταγωνισμό ή θα παραμείνει σε ένα μοντέλο περιορισμένης αγοράς, με υψηλότερα κόστη και μεγαλύτερη έκθεση σε ρίσκο.
Διαβάστε επίσης: «Το έργο δεν ακυρώνεται»: Ξεκάθαρο μήνυμα της Nexans για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου
Μ.Η.Τ. 242183