Σκάνδαλα κακοποίησης παιδιών και οικονομική στασιμότητα αποδυναμώνουν τον Βίκτορ Ορμπαν λίγους μήνες πριν από τις εκλογές στην Ουγγαρία

Τέσσερις μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Ουγγαρία, ο Βίκτορ Ορμπαν εμφανίζεται πολιτικά πιο ευάλωτος από ποτέ στα 15 χρόνια της αδιάλειπτης κυριαρχίας του. Μια αλληλουχία αποκαλύψεων για σωματική και σεξουαλική κακοποίηση παιδιών σε κρατικά ιδρύματα, σε συνδυασμό με τις χαμηλές επιδόσεις της ουγγρικής οικονομίας, διαμορφώνει ένα εκρηκτικό πολιτικό σκηνικό που δοκιμάζει τα όρια αντοχής του κυβερνώντος Fidesz.

Ο πρωθυπουργός, που έχει οικοδομήσει την εξουσία του περιορίζοντας την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και των ΜΜΕ και φιμώνοντας συστηματικά κάθε αντίθετη φωνή, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με μια απειλή διαφορετικής φύσης. Όχι μόνο πολιτική, αλλά βαθιά ηθική, σε ένα πεδίο που ο ίδιος είχε αναγάγει σε κεντρικό άξονα της ιδεολογικής του αφήγησης: την «προστασία των παιδιών» και της οικογένειας.

Η άνοδος Μαγιάρ αλλάζει τους συσχετισμούς

Η εμφάνιση του Πέτερ Μαγιάρ ως ηγετικής μορφής της αντιπολίτευσης ανέτρεψε τα δεδομένα. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου ο Ορμπαν αντιμετώπιζε μια κατακερματισμένη και αδύναμη αντιπολίτευση, σήμερα έχει απέναντί του έναν ενιαίο αντίπαλο με σταθερό προβάδισμα στις ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις εδώ και περίπου έναν χρόνο. Όπως επισημαίνει η αναλύτρια Zsuzsanna Végh από το German Marshall Fund, αυτή η εξέλιξη έχει προκαλέσει εμφανή νευρικότητα στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Η αλλαγή αυτή εξηγεί και την ασυνήθιστα πρόωρη κινητοποίηση του Fidesz. Ενώ στο παρελθόν ο Ορμπαν επιτάχυνε την προεκλογική του καμπάνια το τελευταίο τρίμηνο πριν από τις κάλπες, αυτή τη φορά «βγάζει τους άσσους από το μανίκι» πολύ νωρίτερα, όπως σημειώνει ο δημοσιογράφος Szabolcs Dull. Φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια, απαλλαγές για τρίτεκνες μητέρες και υποσχέσεις για 14η σύνταξη συνθέτουν ένα πακέτο παροχών που επιχειρεί να ανακόψει τη φθορά.

Η ηθική κρίση που απειλεί το Fidesz

Παρά τις οικονομικές εξαγγελίες και την έντονη διεθνή κινητικότητα του Ορμπαν, με ταξίδια σε Μόσχα και Ουάσινγκτον για τη διασφάλιση φθηνής ενέργειας, το βάρος των σκανδάλων κακοποίησης παιδιών αποδεικνύεται δυσβάστακτο. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις, από την έκθεση του 2001 που καταγράφει περισσότερες από 3.000 περιπτώσεις κακοποίησης έως το σοκαριστικό βίντεο με τη βία σε κέντρο κράτησης ανηλίκων, έχουν προκαλέσει κοινωνικό σοκ.

Το ζήτημα αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής ταυτότητας του Ορμπαν, ο οποίος έχει δικαιολογήσει τον περιορισμό δικαιωμάτων σεξουαλικών και έμφυλων μειονοτήτων στο όνομα της προστασίας των παιδιών. Όπως τονίζει ο Szabolcs Dull, πρόκειται για μια «ηθική κρίση» που μπορεί να κοστίσει ακριβά στο Fidesz, ιδίως σε ένα εκλογικό σώμα που μέχρι πρότινος έδειχνε ανοχή ή αδιαφορία για θεσμικές εκτροπές.

Η μαζική διαδήλωση περίπου 50.000 ανθρώπων στη Βουδαπέστη, μετά από κάλεσμα του Πέτερ Μαγιάρ, ανέδειξε το βάθος της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Παράλληλα, η παραίτηση της προέδρου Καταλίν Νόβακ πέρυσι, έπειτα από τη χορήγηση χάρης σε συνεργό καταδικασμένου για εγκλήματα κατά παιδιών, παραμένει νωπή στη συλλογική μνήμη.

Το «κλείδωμα» των θεσμών ενόψει αβεβαιότητας

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ορμπαν φαίνεται να προετοιμάζεται και για το ενδεχόμενο εκλογικής ήττας. Η πρόσφατη ψήφιση νόμου που δυσκολεύει την αποπομπή του προέδρου Ταμάς Σουλιόκ, στενού του συμμάχου με θητεία έως το 2030, ερμηνεύεται ως προσπάθεια «κλειδώματος» των θεσμών. Αν και ο ρόλος του προέδρου είναι τυπικά συμβολικός, η δυνατότητά του να καθυστερεί την επικύρωση νόμων θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη για την αποσταθεροποίηση μιας ενδεχόμενης νέας κυβέρνησης.

Καθώς η προεκλογική περίοδος εισέρχεται στην πιο κρίσιμη φάση της, η Ουγγαρία μοιάζει να βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η εξουσία του Βίκτορ Ορμπαν δεν αμφισβητείται μόνο πολιτικά, αλλά και ηθικά, σε ένα πεδίο που δύσκολα επιδέχεται επικοινωνιακή διαχείριση.