Στη Θεσσαλονίκη 1 στα 4 σπίτια παραμένει κλειστό, ενώ επεκτείνεται η απαγόρευση βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα
Η απόφαση της κυβέρνησης να επεκτείνει στο κέντρο της Θεσσαλονίκης την απαγόρευση δημιουργίας νέων καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης προκαλεί έντονη συζήτηση στην αγορά ακινήτων. Το μέτρο, που ακολουθεί το μοντέλο της Αθήνας, επιχειρεί να φρενάρει τις πιέσεις στα ενοίκια.
Ωστόσο, όσοι γνωρίζουν τα δεδομένα της πόλης υποστηρίζουν ότι στοχεύει σε λάθος κατεύθυνση: τα ακίνητα που δραστηριοποιούνται πραγματικά σε πλατφόρμες είναι λίγα, ενώ το μεγάλο «απόθεμα» αφορά κλειστά σπίτια.
Μια πόλη με δεκάδες χιλιάδες κλειστές κατοικίες
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από την απογραφή κτιρίων του 2021 είναι αποκαλυπτικά. Στον Δήμο Θεσσαλονίκης καταγράφονται 210.058 κατοικίες. Από αυτές, 52.646 είναι κλειστές, σχεδόν μία στις τέσσερις.
Μέρος αυτών ανήκει σε ετεροδημότες και ιδιοκτήτες που ζουν στο εξωτερικό. Ένα σημαντικό τμήμα όμως έχει περάσει σε τράπεζες, funds και servicers, χωρίς να αξιοποιείται. Γραφειοκρατικές εμπλοκές, εκκρεμότητες τίτλων, καθυστερήσεις διαδικασιών και αβέβαιη αγορά κρατούν χιλιάδες σπίτια εκτός κυκλοφορίας.
Την ίδια στιγμή, τα ενεργά ακίνητα στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης δεν ξεπερνούν σύμφωνα με στοιχεία αναλύσεων της αγοράς,τις 5.000. Σε αρκετές περιόδους κινούνται ακόμη χαμηλότερα, γύρω στις 3.500–4.000 μονάδες, δηλαδή κάτω από το 3% του συνολικού αποθέματος κατοικιών.
Τα νούμερα που συχνά κυκλοφορούν για «εκρηκτική αύξηση» των καταλυμάτων είναι παραπλανητικά. Πολλοί ιδιοκτήτες δηλώνουν προσωρινά το ακίνητό τους για δοκιμή και επιστρέφουν στη μακροχρόνια μίσθωση όταν βλέπουν ότι το εγχείρημα δεν αποδίδει.
Το παράδειγμα της Αθήνας και το μάθημα που δεν ελήφθη
Η εμπειρία της Αθήνας δείχνει ότι η απαγόρευση από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα. Παρά τον περιορισμό νέων καταχωρίσεων, οι τιμές ενοικίασης συνέχισαν να αυξάνονται, ενώ τα καταλύματα όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά ενισχύθηκαν.
Ο λόγος είναι απλός: πριν τεθεί σε ισχύ ο περιορισμός, πολλοί ιδιοκτήτες έσπευσαν να εκδώσουν Αριθμό Μητρώου Ακινήτου για να «κλειδώσουν» τη δυνατότητα αξιοποίησης. Ένα μέρος αυτών των επενδύσεων ολοκληρώθηκε και λειτουργεί πλέον κανονικά. Το αποτέλεσμα ήταν διπλό: περισσότερα κατοικίες δεσμεύτηκαν στη βραχυχρόνια μίσθωση, ενώ τα ενοίκια συνέχισαν να ανεβαίνουν.
Τι αλλάζει από το 2026 στη Θεσσαλονίκη
Στη Θεσσαλονίκη, το μέτρο θα ξεκινήσει την 1η Μαρτίου 2026 και θα καλύψει μόνο το πιο δημοφιλές τμήμα του ιστορικού κέντρου: από την πλατεία Αριστοτέλους μέχρι την Εγνατία και την Τσιμισκή, με κατεύθυνση προς την παραλιακή ζώνη, από το λιμάνι έως τον Λευκό Πύργο.
Στην πράξη, η απαγόρευση δεν «παγώνει» τις υφιστάμενες δραστηριότητες, αλλά απαγορεύει νέες. Αυτό δημιουργεί συνθήκες περιορισμένου ανταγωνισμού και μπορεί να οδηγήσει, όπως προειδοποιούν παράγοντες του τουρισμού, σε άνοδο των τιμών των ξενοδοχείων και των διαθέσιμων καταλυμάτων.
Ένα μέτρο που ίσως παράγει… το αντίθετο αποτέλεσμα
Το περιθώριο των δύο μηνών πριν την εφαρμογή, εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως σπριντ. Πολλοί ιδιοκτήτες θα επιδιώξουν να προλάβουν την έκδοση ΑΜΑ, δεσμεύοντας έτσι ακόμη περισσότερα ακίνητα προς βραχυχρόνια μίσθωση, ακριβώς την ώρα που ο στόχος του μέτρου είναι να επιστρέψουν σπίτια στη μακροχρόνια αγορά.
Με άλλα λόγια, κινδυνεύουμε να δούμε επανάληψη του αθηναϊκού μοντέλου: λιγότερα διαθέσιμα σπίτια για ενοικίαση, υψηλότερες τιμές και καμία ουσιαστική ανάσα για τους ενοικιαστές.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η απαγόρευση Airbnb θα εφαρμοστεί. Είναι αν η Θεσσαλονίκη θα τολμήσει να ανοίξει το ζήτημα των χιλιάδων κλειστών κατοικιών, που σήμερα αποτελούν τον μεγαλύτερο παράγοντα πίεσης στην εξασφάλιση στέγης.
Διαβάστε επίσης: Προς νέο ρεκόρ η βραχυχρόνια μίσθωση: Ο «άγνωστος γίγαντας» του τουρισμού
Μ.Η.Τ. 242183