Eurobank Research: Πού κερδίζει και πού χάνει η Ελλάδα στο Ταμείο Ανάκαμψης

Η Ελλάδα πλησιάζει τον μέσο όρο της ΕΕ των 27 στην υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης, αντιμέτωπη με κρίσιμες όμως προκλήσεις το 2026

Σχετικά ικανοποιητική, αλλά άνιση, είναι η εικόνα της Ελλάδας στην υλοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση της Eurobank Research. Η χώρα κινείται κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ-27 ως προς την επίτευξη οροσήμων και στόχων, ωστόσο πίσω από τον συνολικό αριθμό κρύβονται σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά πυλώνα και, κυρίως, κρίσιμες προκλήσεις ενόψει της καταληκτικής ημερομηνίας του προγράμματος το καλοκαίρι του 2026.

Ορόσημα και στόχοι: Κοντά στον μέσο όρο, χαμηλότερη κατάταξη

Με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει περίπου το 46,6% των συνολικών οροσήμων και στόχων του εθνικού της σχεδίου, ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, που διαμορφώνεται στο 48,8%. Η επίδοση αυτή κατατάσσει τη χώρα στη 17η θέση μεταξύ των κρατών-μελών, όταν στο τέλος του 2023 βρισκόταν αισθητά υψηλότερα στις σχετικές κατατάξεις.

Η υποχώρηση αυτή δεν αποδίδεται σε αδράνεια, αλλά στο γεγονός ότι τα εναπομείναντα ορόσημα είναι σαφώς πιο απαιτητικά. Πλέον, το βάρος μεταφέρεται από θεσμικές παρεμβάσεις και εκκινήσεις δράσεων στην ολοκλήρωση σύνθετων μεταρρυθμίσεων και μεγάλων επενδύσεων, όπως έργα υποδομών, η πλήρης ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και παρεμβάσεις υψηλής τεχνολογικής έντασης.

Οι «δυνατοί» και οι «αδύναμοι» πυλώνες

Η εικόνα ανά πυλώνα δεν είναι ομοιόμορφη. Η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στους πυλώνες της «Έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης» και της «Πράσινης μετάβασης», όπου το ποσοστό ολοκλήρωσης προσεγγίζει ή υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Αντίθετα, υστερεί στους τομείς του ψηφιακού μετασχηματισμού, της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, της θεσμικής ανθεκτικότητας και, κυρίως, στις πολιτικές για την επόμενη γενιά, όπου τα ποσοστά ολοκλήρωσης παραμένουν χαμηλά σε σύγκριση με τους ευρωπαίους εταίρους.

Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η πρόοδος δεν είναι απλώς ζήτημα ταχύτητας, αλλά και ικανότητας υλοποίησης σύνθετων έργων με υψηλές διοικητικές και τεχνικές απαιτήσεις.

Εκταμιεύσεις: Καλύτερη εικόνα στα δάνεια

Στο μέτωπο των εκταμιεύσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικό πλεονέκτημα στο σκέλος των δανείων. Την περίοδο 2020-2024, το ποσοστό εκταμίευσης δανειακών πόρων είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, τόσο σε ετήσια όσο και σε σωρευτική βάση. Στις επιχορηγήσεις, αντίθετα, η πορεία είναι πιο συγκρατημένη, με το 2024 να καταγράφεται απόκλιση εις βάρος της Ελλάδας σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Παρά ταύτα, την τελευταία διετία καταγράφεται σαφής βελτίωση, καθώς τα ετήσια ποσοστά εκταμίευσης τόσο δανείων όσο και επιχορηγήσεων κινούνται πλέον υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, στοιχείο που δείχνει επιτάχυνση της διαδικασίας.

Χρήση πόρων: Το κρίσιμο στοίχημα των επιχορηγήσεων

Η εικόνα αλλάζει όταν η ανάλυση μεταφέρεται στη χρήση των πόρων, δηλαδή στις εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους. Εδώ, η Ελλάδα επιτυγχάνει οριακά καλύτερη επίδοση από την ΕΕ-27 στη χρήση των δανειακών πόρων, αλλά υστερεί σημαντικά στο σκέλος των επιχορηγήσεων. Μέχρι το 2024, είχε χρησιμοποιηθεί περίπου το 28% των διαθέσιμων επιχορηγήσεων, έναντι άνω του 46% στον μέσο όρο της ΕΕ.

Σημαντικό στοιχείο είναι η κατανομή των πόρων. Στις επιχορηγήσεις, το μεγαλύτερο μέρος κατευθύνεται σε κεφαλαιουχικές δαπάνες, ποσοστό που είναι το τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ-27, γεγονός που ενισχύει το αναπτυξιακό αποτύπωμα. Στα δάνεια, η συντριπτική πλειονότητα διοχετεύεται μέσω του τραπεζικού συστήματος, ως χρηματοοικονομικά εργαλεία και όχι ως άμεσες δημοσιονομικές δαπάνες.

Ο χρόνος πιέζει, η ποιότητα μετρά

Με ορίζοντα ολοκλήρωσης το καλοκαίρι του 2026, το βασικό μήνυμα της ανάλυσης είναι σαφές: απαιτείται εντατικοποίηση των προσπαθειών για την υλοποίηση των εναπομεινάντων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, ώστε να αντληθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι διαθέσιμοι πόροι. Ωστόσο, ακόμη σημαντικότερο από την ταχύτητα είναι η κατεύθυνση των χρημάτων.

Όπως επισημαίνει η Eurobank Research, το πραγματικό στοίχημα για την ελληνική οικονομία είναι οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης να συνεχίσουν να κατευθύνονται σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και προστιθέμενης αξίας. Μόνο έτσι μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα της χώρας και να αποκτήσει η αναπτυξιακή δυναμική μόνιμα και βιώσιμα χαρακτηριστικά.