Το επίσημο πόρισμα για το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών αποκαλύπτει παρωχημένα τηλεπικοινωνιακά συστήματα, αποσυγχρονισμό και τεχνικές αστοχίες

Η πλήρης διακοπή των αεροναυτιλιακών επικοινωνιών στο FIR Αθηνών στις 4 Ιανουαρίου 2026 δεν προκλήθηκε ούτε από κυβερνοεπίθεση ούτε από εχθρική ενέργεια, αλλά από μια βαθιά ριζωμένη τεχνολογική αδυναμία. Αυτό καταλήγει το επίσημο πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης που υποβλήθηκε στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών και αποτυπώνει με τεχνική ακρίβεια πώς ένας αποσυγχρονισμός παρωχημένων τηλεπικοινωνιακών συστημάτων προκάλεσε το πιο σοβαρό μπλακάουτ που έχει καταγραφεί ποτέ στο ελληνικό FIR.

Το περιστατικό εκδηλώθηκε στις 08:58 το πρωί, όταν ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας διαπίστωσαν έντονο και συνεχή «ψηφιακό θόρυβο» σε κρίσιμες συχνότητες, μπλοκάροντας τόσο τις βασικές όσο και τις εφεδρικές γραμμές επικοινωνίας με τα αεροσκάφη. Μέσα σε λίγα λεπτά, η διαταραχή επεκτάθηκε σε τηλεφωνικά κυκλώματα, γραμμές δεδομένων και συστήματα ανταλλαγής μηνυμάτων με γειτονικά FIR, δημιουργώντας συνθήκες γενικευμένης αβεβαιότητας.

Πώς «έπεσε» ο ουρανός πάνω από την Ελλάδα

Η εικόνα που περιγράφεται στο πόρισμα θυμίζει ντόμινο τεχνικών αποτυχιών. Οι συχνότητες έκτακτης ανάγκης κατελήφθησαν από συνεχή εκπομπή θορύβου, οι εναλλακτικές γραμμές δεν μπορούσαν να ενεργοποιηθούν και οι επικοινωνίες με το Κάιρο, τη Λευκωσία και τη Σόφια διακόπηκαν. Μέχρι τις 09:33, η κατάσταση είχε κριθεί τόσο κρίσιμη ώστε επιβλήθηκε αναστολή όλων των απογειώσεων και λίγο αργότερα εφαρμόστηκε πλήρης περιορισμός χωρητικότητας, το γνωστό zero rate, με περίπου 80 αεροσκάφη να βρίσκονται ήδη στον ελληνικό εναέριο χώρο .

Η σταδιακή αποκατάσταση ξεκίνησε μετά το μεσημέρι, όμως η πλήρης επαναφορά των επικοινωνιών επιτεύχθηκε μόλις στις 16:53, έπειτα από εκούσια επανεκκίνηση και επαναδρομολόγηση του δικτύου από τον ΟΤΕ. Μέχρι τότε, οι πτήσεις γίνονταν με περιορισμούς, αραιά διαστήματα και ελάχιστες λειτουργικές συχνότητες.

Τεχνολογία εκτός εποχής στο επίκεντρο

Το πιο ανησυχητικό εύρημα του πορίσματος δεν είναι το ίδιο το συμβάν, αλλά το υπόβαθρό του. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σύστημα φωνητικών επικοινωνιών της ΥΠΑ, όπως και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που του παρέχει ο ΟΤΕ, βασίζονται σε τεχνολογία SDH, η οποία έχει τεθεί εκτός υποστήριξης από τους κατασκευαστές της. Πρόκειται για εξοπλισμό που δεν διαθέτει σύγχρονη τηλεμετρία, καταγραφή σφαλμάτων ή δυνατότητα απομακρυσμένης διάγνωσης, με αποτέλεσμα ακόμη και μια μικρή αστάθεια να μπορεί να εξελιχθεί σε γενικευμένο μπλακάουτ.

Ο αποσυγχρονισμός πολλαπλών ετερογενών διατάξεων ενεργοποίησε ακούσια δεκάδες πομπούς σε μη στελεχωμένους σταθμούς, «πνίγοντας» τις επιχειρησιακές συχνότητες μέσα σε ψηφιακό θόρυβο. Το δίκτυο του ΟΤΕ εμφάνιζε τα κυκλώματα ως λειτουργικά, ενώ στην πραγματικότητα η ΥΠΑ είχε χάσει τον έλεγχο των επικοινωνιών της.

Χωρίς κυβερνοεπίθεση, αλλά με σοβαρό θεσμικό έλλειμμα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το πόρισμα στο ότι δεν προέκυψε καμία ένδειξη κυβερνοεπίθεσης ή κακόβουλης παρεμβολής. Οι έλεγχοι φάσματος από την ΕΕΤΤ, ακόμη και από αέρος, απέκλεισαν εξωτερική παρέμβαση, ενώ η συμπεριφορά του συστήματος ήταν τυπική μιας εσωτερικής τεχνικής κατάρρευσης.

Ωστόσο, η Επιτροπή είναι ιδιαίτερα επικριτική για τη διαχείριση του ρίσκου. Η απουσία end-to-end τηλεμετρίας, η έλλειψη αρχείων καταγραφής και ο ανεπαρκής συντονισμός μεταξύ ΥΠΑ και ΟΤΕ καθυστέρησαν την κατανόηση του προβλήματος και, κατ’ επέκταση, την επίλυσή του.

Το στοίχημα της μετάβασης σε VoIP

Το συμπέρασμα είναι σαφές: το σημερινό σύστημα δεν μπορεί να εγγυηθεί την επιχειρησιακή ασφάλεια ενός σύγχρονου εναέριου χώρου. Η Επιτροπή εισηγείται ως απόλυτη προτεραιότητα τη μετάβαση σε οικοσύστημα Voice over IP, με νέο VCS και RCS και 495 νέους πομποδέκτες, ώστε να εξαλειφθούν οι δομικές αδυναμίες που αποκάλυψε το μπλακάουτ.

Μέχρι τότε, προτείνονται άμεσα μέτρα ενίσχυσης της συνεργασίας ΥΠΑ–ΟΤΕ, ανάπτυξη τηλεμετρίας στα κομβικά σημεία, ενίσχυση της εποπτείας ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ και ακόμη και μετεγκατάσταση του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερες εγκαταστάσεις, ώστε να μειωθούν οι συστημικοί κίνδυνοι.

Διαβάστε επίσης: Συγκρότηση Ειδικής Επιτροπής για τις συχνότητες του FIR Αθηνών με εντολή Δήμα