Η ΕΕ εξετάζει τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου για την Ουκρανία, ώστε να αποκτήσει ρόλο στις συνομιλίες με τη Ρωσία

Ένα από τα πιο κρίσιμα διπλωματικά διλήμματα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία επανέρχεται στο προσκήνιο στις Βρυξέλλες. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με αιχμή τη Γαλλία και την Ιταλία, πιέζουν για τον διορισμό ειδικού διαπραγματευτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει άμεση φωνή στις συνομιλίες με τη Μόσχα και να μην βρεθεί στο περιθώριο σε μια πιθανή συμφωνία που θα κλείσει μεταξύ Ουάσινγκτον και Κρεμλίνου.

Η ανησυχία είναι σαφής. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μεγαλώνει ο φόβος ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο των διμερών διαύλων που έχει ανοίξει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, μπορεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο ειρήνης χωρίς να ληφθούν υπόψη τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης και οι «κόκκινες γραμμές» του Κιέβου. Για πολλές κυβερνήσεις, η μελλοντική σχέση της Ουκρανίας με το ΝΑΤΟ και η αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ερήμην των Ευρωπαίων.

Μακρόν και Μελόνι ανοίγουν τον δρόμο της εμπλοκής

Το Παρίσι και η Ρώμη κινούνται στην πρώτη γραμμή αυτής της πρωτοβουλίας. Ο Εμανουέλ Μακρόν και η Τζόρτζια Μελόνι έχουν ταχθεί υπέρ της ενεργού διπλωματικής εμπλοκής με τη Μόσχα, ακόμη και σε μια περίοδο που οι ειρηνευτικές προσπάθειες της Ουάσινγκτον δείχνουν να σκοντάφτουν. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η θέση τους δεν βασίζεται σε αυταπάτες για τις προθέσεις του Κρεμλίνου, αλλά στην εκτίμηση ότι η πλήρης απουσία της Ευρώπης από το τραπέζι των συνομιλιών είναι ακόμη πιο επικίνδυνη.

Ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος σημείωσε ότι, όσο οι Αμερικανοί και οι Ρώσοι συζητούν διμερώς, η Ευρώπη οφείλει τουλάχιστον να διασφαλίσει έναν θεσμικό ρόλο στη διαδικασία. Αντίστοιχα, η Μελόνι έχει τονίσει ότι η εμπλοκή, ακόμη και με περιορισμένες προσδοκίες, είναι προτιμότερη από την πλήρη αποχή.

Ο σκεπτικισμός και το ρίσκο της «νομιμοποίησης»

Η ιδέα ενός ειδικού απεσταλμένου δεν συναντά ομοφωνία. Στις Βρυξέλλες και σε ορισμένες πρωτεύουσες επικρατεί ο φόβος ότι ένας τέτοιος διορισμός θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση ότι η Ρωσία διαπραγματεύεται καλόπιστα, τη στιγμή που εξακολουθεί να αξιώνει εδάφη που δεν έχει καν κατακτήσει στρατιωτικά. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος, όπως προειδοποιούν διπλωμάτες, μια πρόωρη προσέγγιση να προσδώσει πολιτική νομιμοποίηση στις θέσεις του Πούτιν.

Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον συνεχίζει απρόσκοπτα τους διαύλους της. Ο Κουρτ Βόλκερ, πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία, έχει ξεκαθαρίσει ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει τις απευθείας συνομιλίες με τον Ρώσο πρόεδρο, είτε μέσω του προσωπικού του απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ είτε απευθείας. Αυτό, όπως υπογραμμίζει, καθιστά ακόμη πιο επιτακτικό για την Ευρώπη να έχει δική της γραμμή επικοινωνίας, έστω και παράλληλη.

Τα ονόματα που κυκλοφορούν στις Βρυξέλλες

Παρότι επισήμως δεν υπάρχει ακόμη θεσμοθετημένος ρόλος, τα ονόματα έχουν ήδη αρχίσει να πέφτουν στο τραπέζι. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι προωθείται από τη Ρώμη ως προσωπικότητα με διεθνές κύρος και διαπραγματευτικό βάρος. Στις συζητήσεις ακούγεται επίσης έντονα το όνομα του Φινλανδού προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ, με διπλωμάτες να σημειώνουν ότι ένας εν ενεργεία ηγέτης θα είχε μεγαλύτερη πολιτική ευελιξία και βαρύτητα.

Παράλληλα, η Κάγια Κάλλας, ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τον εαυτό της τον φυσικό συνομιλητή της Ένωσης για το ουκρανικό, διεκδικώντας κεντρικό ρόλο σε οποιοδήποτε διαπραγματευτικό σχήμα.

Ένα ευρωπαϊκό στοίχημα με παγκόσμιες συνέπειες

Η συζήτηση για τον ειδικό απεσταλμένο δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική και αφορά το αν η Ευρώπη θα παραμείνει παίκτης ή θα μετατραπεί σε θεατή στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης στην Ανατολική Ευρώπη. Το αν θα επιλεγεί ένας απεσταλμένος για την Ουκρανία, ένας συνομιλητής για τη Μόσχα ή ένας ευρύτερος εκπρόσωπος του «συνασπισμού των προθύμων» παραμένει ανοιχτό.

Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που εκπέμπεται από το Παρίσι, τη Ρώμη και μέρος των Βρυξελλών είναι σαφές. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αποδεχθεί μια ειρήνη που θα κλείσει χωρίς αυτήν.

Διαβάστε επίσης: Τραμπ: «Χωρίς τη συμμετοχή μου, η Ρωσία θα είχε όλη την Ουκρανία αυτή τη στιγμή»