Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβάλλει δασμό και απειλεί με νέους, μετά τον Φεβρουάριο, σε 7 χώρες που έστειλαν στρατό στη Γροιλανδία

Σε μια κίνηση που μετατρέπει ανοιχτά την εμπορική πολιτική σε εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή επιπλέον δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που στάθηκαν στο πλευρό της Δανία και απέστειλαν στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία. Η απόφαση ανεβάζει επικίνδυνα το θερμόμετρο στις διατλαντικές σχέσεις και επαναφέρει το σενάριο ενός νέου κύκλου εμπορικών αντιπαραθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε δασμό 10% από την 1η Φεβρουαρίου, με προοπτική αύξησης στο 25% από τον Ιούνιο, εφόσον –όπως έγραψε χαρακτηριστικά– δεν επιτευχθεί «συμφωνία για την πλήρη και ολοκληρωτική αγορά της Γροιλανδίας». Η διατύπωση αυτή προσδίδει στη διαμάχη χαρακτήρα ευθείας πολιτικής συναλλαγής, προκαλώντας έντονη ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ποιες χώρες μπαίνουν στο στόχαστρο

Σύμφωνα με την ανάρτηση Τραμπ, οι δασμοί θα επιβληθούν σε Νορβηγία, Σουηδία, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Φινλανδία, δηλαδή σε χώρες-κλειδιά τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ. Η επιλογή αυτή πλήττει ευθέως τον σκληρό πυρήνα των παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ.

Η κίνηση αναμένεται να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ, καθώς οι δασμοί επιβάλλονται σε κράτη που συμμετείχαν σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες στη Γροιλανδία κατόπιν πρόσκλησης της Δανίας, στο πλαίσιο συμμαχικών υποχρεώσεων και όχι μονομερών ενεργειών.

Νομικά εμπόδια και αβεβαιότητα εφαρμογής

Παραμένει ασαφές ποια νομική βάση θα επικαλεστεί ο Τραμπ για την επιβολή στοχευμένων δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες. Στο παρελθόν έχει χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Διεθνών Εκτάκτων Οικονομικών Εξουσιών, ωστόσο η εφαρμογή του βρίσκεται στο επίκεντρο κρίσιμης υπόθεσης στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με απόφαση που αναμένεται το επόμενο διάστημα.

Εναλλακτικά, η αμερικανική κυβέρνηση έχει εξετάσει την προσφυγή στις εξουσίες του Άρθρου 122, οι οποίες όμως περιορίζουν τους δασμούς στο 15% και για χρονικό διάστημα έως 150 ημερών. Το νομικό αυτό πλαίσιο δημιουργεί ερωτήματα τόσο για το εύρος όσο και για τη διάρκεια των απειλούμενων μέτρων.

Η διπλωματική σκακιέρα πίσω από την ένταση

Η ανακοίνωση των δασμών ήρθε μετά από πυκνό κύκλο επαφών στην Ουάσινγκτον του Δανού υπουργού Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, με αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης και μέλη του Κογκρέσου. Στις συναντήσεις συμμετείχε και η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότσφελντ, γεγονός που υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κρίσης.

Παρά τις διαφωνίες, Δανία, Γροιλανδία και ΗΠΑ συμφώνησαν στη σύσταση ομάδας εργασίας για τη διαχείριση της διπλωματικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η ταυτόχρονη ανακοίνωση δασμών υπονομεύει το κλίμα διαλόγου και ενισχύει τις φωνές που μιλούν για πολιτική πίεση μέσω οικονομικών μέσων.

Από την Αρκτική στο εμπόριο

Η Γροιλανδία έχει αναδειχθεί σε κομβικό σημείο στρατηγικού ανταγωνισμού, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, των φυσικών πόρων και της αυξανόμενης σημασίας της Αρκτικής. Οι δηλώσεις Τραμπ περί «επικίνδυνου παιχνιδιού» από τις ευρωπαϊκές χώρες αποτυπώνουν τη λογική μηδενικού αθροίσματος που φαίνεται να υιοθετεί ο Λευκός Οίκος.

Η χρήση δασμών ως μοχλού πίεσης σε ζητήματα ασφάλειας και κυριαρχίας ανοίγει ένα νέο, αχαρτογράφητο πεδίο στις διεθνείς σχέσεις. Το αν η Ευρώπη θα απαντήσει ενιαία ή αν η ένταση θα αποκλιμακωθεί μέσω διαπραγματεύσεων, θα κρίνει όχι μόνο το μέλλον της Γροιλανδίας, αλλά και τη συνοχή της Δύσης σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών προκλήσεων.

Διαβάστε επίσης: Γροιλανδία: Η Ευρώπη «σηκώνει σημαία» κυριαρχίας με στρατιωτική άσκηση στον Αρκτικό Κύκλο