Το ΕΒΕΠ αναλύει το φαινόμενο του «έρποντος πληθωρισμού», εξηγεί γιατί οι τιμές δεν υποχωρούν και καταθέτει προτάσεις

Παρά τη σαφή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε Ελλάδα και ευρωζώνη, η αίσθηση της ακρίβειας παραμένει έντονη στην καθημερινότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης του Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς, που επιχειρεί να φωτίσει το φαινόμενο του λεγόμενου «έρποντος πληθωρισμού»: μιας κατάστασης όπου ο ρυθμός αύξησης των τιμών επιβραδύνεται, χωρίς όμως οι τιμές να επιστρέφουν σε χαμηλότερα επίπεδα.

Το ΕΒΕΠ, αξιοποιώντας τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και τις ευρωπαϊκές προβλέψεις, διαπιστώνει ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν ισοδυναμεί με ανακούφιση για την κατανάλωση. Αντιθέτως, η αγορά λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον «ακριβής κανονικότητας», όπου το κόστος ζωής έχει παγιωθεί σε υψηλά επίπεδα, περιορίζοντας τη ζήτηση και συμπιέζοντας τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων.

Όταν ο πληθωρισμός πέφτει αλλά η ακρίβεια μένει

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 2,9% τον Δεκέμβριο του 2025, την ώρα που στην ευρωζώνη υποχώρησε στο 1,9%. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση αποκλιμάκωσης, ωστόσο δεν μεταφράζεται αυτόματα σε φθηνότερα ράφια και χαμηλότερα λειτουργικά κόστη.

Το ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι οι σωρευτικές αυξήσεις της περιόδου 2021–2025 έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα στις τιμές. Τρόφιμα, υπηρεσίες, ενοίκια και ενέργεια συνεχίζουν να κινούνται σε επίπεδα που δυσκολεύουν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακόμη και όταν οι ετήσιοι ρυθμοί αύξησης εμφανίζονται ηπιότεροι.

Οι υπηρεσίες και τα τρόφιμα κρατούν ψηλά τον δείκτη

Η ανάλυση των ευρωπαϊκών δεδομένων δείχνει ότι οι υπηρεσίες εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό μοχλό του πληθωρισμού, με τη μεγαλύτερη συνεισφορά στον ετήσιο δείκτη. Ακολουθούν τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός, ενώ τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά έχουν περιορισμένη επίδραση. Αντίθετα, η ενέργεια λειτούργησε αποπληθωριστικά, χωρίς όμως να αντισταθμίζει το συνολικό βάρος της ακρίβειας.

Για το ΕΒΕΠ, αυτή η σύνθεση εξηγεί γιατί η καθημερινή εμπειρία των καταναλωτών δεν συμβαδίζει με τους στατιστικούς δείκτες. Οι αυξήσεις εντοπίζονται ακριβώς στις κατηγορίες που απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού και επιχειρηματικού προϋπολογισμού.

Ανάπτυξη με πληθωρισμό υπό έλεγχο, αλλά με αστερίσκους

Οι χειμερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν μια ελληνική οικονομία που συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς άνω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα κινηθεί σταδιακά χαμηλότερα τα επόμενα χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο «έρπων πληθωρισμός» θεωρείται από ορισμένους οικονομολόγους μια διαχειρίσιμη κατάσταση, συμβατή με τη σταθερότητα και την ανάπτυξη.

Ωστόσο, το ΕΒΕΠ προειδοποιεί ότι η πραγματική πρόκληση δεν είναι ο δείκτης, αλλά η ανθεκτικότητα της αγοράς. Όταν η κατανάλωση πιέζεται και οι πωλήσεις μειώνονται, η ονομαστική σταθερότητα του πληθωρισμού δεν αρκεί για να αποκαταστήσει την οικονομική ισορροπία.

Οι προτάσεις για ανάσχεση της «παγιωμένης ακρίβειας»

Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, τονίζει ότι η αντιμετώπιση της πενταετούς ακρίβειας απαιτεί συνδυασμό άμεσων και μεσοπρόθεσμων παρεμβάσεων. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η ενίσχυση των εισοδημάτων, οι στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις και οι εντατικοί έλεγχοι στην αγορά θεωρούνται αναγκαία εργαλεία για την ανακούφιση της κατανάλωσης.

Σε πιο δομικό επίπεδο, το ΕΒΕΠ επαναφέρει στο τραπέζι την ανάγκη μεταρρύθμισης του ΦΠΑ, με λιγότερους συντελεστές και αναδιάταξη των βασικών αγαθών, ώστε να αντιμετωπιστεί η «παγιωμένη ακρίβεια» χωρίς να διακυβεύονται τα δημόσια έσοδα. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο αποδίδει στη νέα Εθνική Αρχή Εποπτείας της Αγοράς, από την οποία αναμένεται αυστηρότερος έλεγχος, περισσότερη διαφάνεια και ουσιαστική ενίσχυση του ανταγωνισμού.

Διαβάστε επίσης: Ακρίβεια χωρίς τέλος στο καλάθι: Γιατί ο πληθωρισμός τροφίμων επιμένει στην Ευρώπη