Τρία νέα ψηφιακά εργαλεία κατά της φοροδιαφυγής ενεργοποιούνται το 2026, με στόχο υψηλότερα έσοδα για φοροελαφρύνσεις στη ΔΕΘ

Με τρία νέα ψηφιακά εργαλεία που προγραμματίζεται να μπουν σε εφαρμογή μέσα στο 2026, η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει στη «δεύτερη φάση» της μάχης κατά της φοροδιαφυγής. Στόχος είναι να διατηρηθεί η ανοδική τάση στα έσοδα, να κλειδώσει νέος δημοσιονομικός χώρος και να ανοίξει ο δρόμος για το πακέτο φοροελαφρύνσεων που αναμένεται να παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο στη ΔΕΘ.

Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι και φέτος η απόδοση των μέτρων θα παραμείνει υψηλή, μετά το ρεκόρ των 2,2 δισ. ευρώ το 2025 και τα 1,7 δισ. ευρώ του 2024 από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το κρίσιμο, ωστόσο, για το επόμενο βήμα δεν είναι μόνο να συνεχιστεί η καλή επίδοση, αλλά να «κλειδώσει» με ψηφιακά δεδομένα, αυτοματοποιημένους ελέγχους και διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο, ώστε να μειωθούν τα περιθώρια ανθρώπινου λάθους και να δυσκολέψει ουσιαστικά η απόκρυψη συναλλαγών.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι σαφές: η τεχνολογία δεν λειτουργεί πια μόνο ως εργαλείο συμμόρφωσης, αλλά ως μηχανισμός παραγωγής σταθερών φορολογικών εσόδων. Και όσο αυξάνεται η αποτελεσματικότητα των ψηφιακών παρεμβάσεων, τόσο ενισχύεται η δυνατότητα ανακατανομής πόρων προς μειώσεις φόρων, στοχευμένες ελαφρύνσεις και ενίσχυση εισοδημάτων.

Τα τρία νέα εργαλεία που ενεργοποιούνται και αλλάζουν τους ελέγχους

Οι νέες ψηφιακές παρεμβάσεις που δρομολογεί το υπουργείο Οικονομικών σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ έχουν κοινό παρονομαστή τη δημιουργία «αδιάλειπτης αλυσίδας δεδομένων» από την παραγωγή και διακίνηση προϊόντων έως τις υπηρεσίες και την αγορά εργασίας.

Πρώτο εργαλείο είναι το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής, που έχει στόχο να περιορίσει τις γκρίζες ζώνες στη διακίνηση αγαθών. Με την εφαρμογή του ενισχύεται η ιχνηλασιμότητα και η διαφάνεια στις μεταφορές, περιορίζοντας τις δυνατότητες για εικονικά τιμολόγια, αδήλωτες παραδόσεις και «μαύρες» πωλήσεις. Η κυβέρνηση θεωρεί πως η συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να λειτουργήσει ως ψηφιακό φίλτρο στο σημείο όπου μέχρι σήμερα «χάνονταν» σημαντικά ποσά μέσω ελλιπών παραστατικών.

Δεύτερο εργαλείο είναι το ηλεκτρονικό πελατολόγιο, το οποίο βρίσκεται ήδη σε πιλοτική εφαρμογή και αναμένεται να επεκταθεί σε περισσότερες κατηγορίες επαγγελμάτων στον χώρο των υπηρεσιών. Πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες παρεμβάσεις, καθώς στο πεδίο των υπηρεσιών εντοπίζονται παραδοσιακά υψηλά ποσοστά υποδήλωσης εισοδημάτων και μη έκδοσης αποδείξεων. Η λογική είναι να καταγράφεται με πιο συστηματικό τρόπο η πελατειακή κίνηση, δημιουργώντας ένα πλαίσιο διασταύρωσης με τα δηλωθέντα έσοδα.

Τρίτο εργαλείο είναι η καθολική επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, με στόχο – όπως έχει ήδη ανακοινωθεί – να καλύψει έως το τέλος του έτους όλο τον ιδιωτικό τομέα. Την κατεύθυνση αυτή περιέγραψε πρόσφατα και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, κατά την παρουσίαση του κυβερνητικού σχεδίου οικονομικής πολιτικής. Η επέκταση της κάρτας εργασίας αντιμετωπίζεται από το οικονομικό επιτελείο όχι μόνο ως μέτρο εργασιακής συμμόρφωσης, αλλά ως εργαλείο που αυξάνει αυτομάτως τα δημόσια έσοδα μέσω καλύτερης καταγραφής υπερωριών και πραγματικού χρόνου απασχόλησης, με αποτέλεσμα να αποδίδονται φόροι και εισφορές που προηγουμένως «χάνονταν».

Η «συνταγή» των 2,2 δισ. ευρώ και τι δείχνουν οι αριθμοί

Τα στοιχεία που παρουσιάζει το υπουργείο Οικονομικών για το 2025 επιχειρούν να αποτυπώσουν όχι απλώς μια συγκυριακή επιτυχία, αλλά ένα μοντέλο που θεωρείται επαναλήψιμο. Το αφήγημα είναι πως τα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής προήλθαν από στοχευμένα ψηφιακά μέτρα και όχι από έκτακτες εισπράξεις.

Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα δεδομένα, το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης, ύψους 1,2 δισ. ευρώ, αποδίδεται στην επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών μέσω POS και στην εφαρμογή των ηλεκτρονικών βιβλίων myDATA. Η επίδραση αυτής της παρέμβασης φέρεται να ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στον χώρο των υπηρεσιών, με αιχμή την εστίαση, όπου η μη έκδοση αποδείξεων και η απόκρυψη εισοδημάτων αποτελούσαν διαχρονικά βασικό πρόβλημα.

Ένα δεύτερο κομμάτι, ύψους 600 εκατ. ευρώ, αποδίδεται στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών. Το μέτρο εφαρμόζεται τα τελευταία δύο χρόνια και, σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση, συνέβαλε ουσιαστικά στην αύξηση των δηλωθέντων εισοδημάτων, περιορίζοντας την απόκλιση ανάμεσα σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα και δηλωμένο φορολογητέο αποτέλεσμα.

Το τρίτο σκέλος αφορά την ψηφιακή κάρτα εργασίας, από την οποία προήλθαν, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, 400 εκατ. ευρώ. Ενδεικτικό της επίδρασης είναι πως το 2025 δηλώθηκαν 2,5 εκατομμύρια ώρες επιπλέον υπερωριών σε σχέση με το 2024. Με άλλα λόγια, η τεχνολογία φέρεται να «ανέβασε στην επιφάνεια» εργασία που μέχρι πρότινος δεν καταγραφόταν πλήρως, με άμεση δημοσιονομική απόδοση.

Πώς «χτίζεται» ο δημοσιονομικός χώρος για τη ΔΕΘ

Το υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να περάσει στις πρώτες εκτιμήσεις για τα φετινά έσοδα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής την Άνοιξη, όταν θα οριστικοποιηθούν τα στοιχεία για την αύξηση του ΑΕΠ το 2025. Η εικόνα της οικονομικής μεγέθυνσης θεωρείται καθοριστική, καθώς από εκεί θα προκύψουν πιο ασφαλείς προβλέψεις για την πορεία των φορολογικών εσόδων, αλλά και για τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Αυτός ο δημοσιονομικός χώρος είναι και το «κλειδί» για το πακέτο φοροελαφρύνσεων που σχεδιάζεται να ανακοινωθεί στη ΔΕΘ. Η κυβέρνηση επιδιώκει να εμφανίσει τα μέτρα ως αποτέλεσμα μόνιμης βελτίωσης της συμμόρφωσης και όχι ως συγκυριακή επιλογή. Στην πράξη, όσο περισσότερο τα νέα ψηφιακά εργαλεία μετατρέπουν τη φοροδιαφυγή σε υψηλού ρίσκου επιλογή, τόσο ενισχύεται το επιχείρημα ότι μπορούν να επιστραφούν πόροι στην κοινωνία με μειώσεις φόρων και ελαφρύνσεις.

Η μεγάλη αλλαγή: Από τους ελέγχους στις αυτόματες διασταυρώσεις

Η τάση που αποτυπώνεται στις νέες παρεμβάσεις είναι ξεκάθαρη: το βάρος μεταφέρεται από τους κλασικούς ελέγχους στο «έξυπνο» σύστημα πρόληψης. Το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου η απόκρυψη δεν αποκαλύπτεται μήνες μετά, αλλά αποτρέπεται εκ των προτέρων, καθώς κάθε κρίκος της οικονομικής δραστηριότητας αφήνει πλέον ίχνος.

Αν αυτό το μοντέλο λειτουργήσει όπως εκτιμά το οικονομικό επιτελείο, το 2026 μπορεί να αποδειχθεί χρονιά-ορόσημο. Όχι μόνο γιατί θα φέρει νέα έσοδα από τη φοροδιαφυγή, αλλά γιατί θα αλλάξει τη δομή της ίδιας της φορολογικής πολιτικής, επιτρέποντας ελαφρύνσεις με πιο σταθερό και μόνιμο υπόβαθρο.

Διαβάστε επίσης: Η ΑΑΔΕ στήνει νέο υπερ-μηχανισμό κατά της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου: Πώς θα δουλεύει η ΓΔ ΔΕΟΣ