Η ΤτΕ προειδοποιεί για την επίμονη φοροδιαφυγή, με την παραοικονομία να φτάνει έως 50 δισ. ευρώ και να υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ
Η φοροδιαφυγή παραμένει ένα από τα πιο ανθεκτικά και σύνθετα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, με την Τράπεζα της Ελλάδος να εκπέμπει σαφές προειδοποιητικό σήμα: παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να κινείται πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε επίπεδο παραοικονομίας. Πρόκειται για μια διαχρονική παθογένεια που δεν περιορίζεται σε απώλειες εσόδων, αλλά διαβρώνει συνολικά τη λειτουργία της οικονομίας και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Η εικόνα που καταγράφεται είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η ενίσχυση των ελέγχων έχουν οδηγήσει σε μετρήσιμη πρόοδο. Από την άλλη, το μέγεθος της παραοικονομίας εξακολουθεί να υπολογίζεται μεταξύ 45 και 50 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΚΕΠΕ, διατηρώντας την Ελλάδα σε υψηλές θέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Παραοικονομία και στρεβλώσεις: Το αθέατο βάρος στην ανάπτυξη
Η ύπαρξη τόσο εκτεταμένης παραοικονομίας δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα. Πέρα από τη δημοσιονομική απώλεια, που στερεί κρίσιμους πόρους από το κράτος, ενισχύει τις ανισότητες και αλλοιώνει τον ανταγωνισμό στην αγορά. Επιχειρήσεις που λειτουργούν εκτός κανόνων αποκτούν πλεονέκτημα έναντι εκείνων που τηρούν τη νομοθεσία, δημιουργώντας ένα στρεβλό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Ταυτόχρονα, η φοροδιαφυγή πλήττει την αξιοπιστία των θεσμών και λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η διαφάνεια αποτελεί βασικό κριτήριο για την προσέλκυση κεφαλαίων, η διατήρηση υψηλών επιπέδων «αδήλωτης» οικονομικής δραστηριότητας αυξάνει την αβεβαιότητα και περιορίζει τις αναπτυξιακές δυνατότητες.
Η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος αναδεικνύει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο στη φορολογική συμμόρφωση τα τελευταία χρόνια, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει αισθητή, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα δεν έχει ακόμη αντιμετωπιστεί στη ρίζα του.
Πού εντοπίζεται το πρόβλημα: Μετρητά και «κλειστά» επαγγέλματα
Η φοροδιαφυγή εμφανίζεται πιο έντονα σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας, όπου κυριαρχεί η χρήση μετρητών και οι δυνατότητες ελέγχου είναι περιορισμένες. Ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι βρίσκονται στο επίκεντρο, με δραστηριότητες όπως υπηρεσίες υγείας, νομικές υπηρεσίες, τεχνικά επαγγέλματα και προσωπικές υπηρεσίες να παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά απόκρυψης εισοδήματος.
Παράλληλα, τμήματα της εστίασης και του λιανεμπορίου εξακολουθούν να λειτουργούν σε ένα υβριδικό καθεστώς συναλλαγών, όπου τα μετρητά διατηρούν σημαντικό ρόλο. Το στοιχείο αυτό καθιστά δυσκολότερη τη σύλληψη της φορολογητέας ύλης, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών.
Η πραγματικότητα αυτή εξηγεί γιατί η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής δεν μπορεί να περιοριστεί σε οριζόντια μέτρα, αλλά απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις στους κλάδους υψηλού κινδύνου.
Η επόμενη μέρα: Ψηφιοποίηση, περιορισμός μετρητών και μόνιμες αλλαγές
Η στρατηγική για την αντιμετώπιση του φαινομένου, όπως προκύπτει από την έκθεση, βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: ενίσχυση της ψηφιοποίησης, περιορισμός της χρήσης μετρητών και εφαρμογή μόνιμων διαρθρωτικών παρεμβάσεων.
Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τη διασταύρωση δεδομένων αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, ενώ η περαιτέρω διείσδυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών περιορίζει τα περιθώρια απόκρυψης εισοδήματος. Ταυτόχρονα, η σταδιακή απομάκρυνση από τη χρήση μετρητών λειτουργεί ως κρίσιμος μοχλός διαφάνειας.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι τα μέτρα αυτά αποδίδουν. Η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων και των ασφαλιστικών εισφορών αποτελεί ένδειξη ότι η φορολογική συμμόρφωση βελτιώνεται. Ωστόσο, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η πρόοδος αυτή πρέπει να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, ώστε να δημιουργηθεί σταθερός δημοσιονομικός χώρος και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Διαβάστε επίσης; Τράπεζα της Ελλάδος: Ανθεκτική ανάπτυξη το 2026 με αυξημένους διεθνείς κινδύνους
Μ.Η.Τ. 242183