Πλεόνασμα 100 εκατ.€ κατέγραψε το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, αντί στόχου για έλλειμμα 2,5 δισ.

Με θετικό πρόσημο έκλεισε η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού για το διάστημα Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν σε τροποποιημένη ταμειακή βάση. Το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού κατέγραψε πλεόνασμα 100 εκατ. ευρώ, τη στιγμή που ο επικαιροποιημένος στόχος προέβλεπε έλλειμμα 2.586 εκατ. ευρώ, όπως είχε αποτυπωθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026.

Σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024, όπου είχε καταγραφεί πλεόνασμα 369 εκατ. ευρώ, η εικόνα δείχνει ότι το 2025 κινήθηκε σε πιο «σφιχτή» τροχιά, ωστόσο με έντονες εσωτερικές διαφοροποιήσεις σε έσοδα και δαπάνες που εξηγούν τη σύνθεση του τελικού αποτελέσματος.

Η μεγαλύτερη βαρύτητα, πάντως, βρίσκεται στο πρωτογενές αποτέλεσμα. Σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 8.089 εκατ. ευρώ, υπερβαίνοντας σημαντικά τον στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 5.327 εκατ. ευρώ. Σε σχέση με το 2024, όπου είχε καταγραφεί πρωτογενές πλεόνασμα 8.698 εκατ. ευρώ, προκύπτει μια μικρή υποχώρηση, αλλά με σαφή υπέρβαση έναντι των προβλέψεων του προϋπολογισμού.

Η «καθαρή» υπέρβαση και ο ρόλος των ετεροχρονισμών

Στα στοιχεία αποτυπώνεται ότι μέρος της υπέρβασης στο πρωτογενές αποτέλεσμα σχετίζεται με υποεκτέλεση και ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών προς φορείς της γενικής κυβέρνησης, αλλά και με ταμειακές πληρωμές εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Συγκεκριμένα, εξαιρώντας ποσό 1.930 εκατ. ευρώ που αφορά αυτούς τους παράγοντες – οι οποίοι δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε δημοσιονομικούς όρους – η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι των στόχων εκτιμάται στα 831 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια διευκρίνιση με ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ταμειακό αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους (ESA), ούτε βέβαια με την εικόνα της Γενικής Κυβέρνησης συνολικά.

Η Εγνατία Οδός ως κρίσιμο «κλειδί» στα έσοδα

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της εκτέλεσης του 2025 αφορά τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων αξόνων για 35 χρόνια, η οποία ολοκληρώθηκε εντός του Δεκεμβρίου 2025 και κυρώθηκε με τον ν. 5260/2025.

Στη στοχοθεσία του Δεκεμβρίου είχε ενσωματωθεί η ταμειακή είσπραξη ποσού 1,3 δισ. ευρώ, χωρίς δημοσιονομική επίπτωση για το 2025, καθώς η δημοσιονομική επίπτωση κατά ESA ξεκινά από το 2026 και μετά, με εκτιμώμενο ποσό 38,6 εκατ. ευρώ κατ’ έτος.

Το τίμημα της συναλλαγής καθορίστηκε στα 1.275 εκατ. ευρώ και υπόκειται σε ΦΠΑ 24%, δηλαδή 306 εκατ. ευρώ, ποσό το οποίο θα επιστραφεί στον παραχωρησιούχο. Στις 31/12/2025 αποδόθηκαν στον Ειδικό Λογαριασμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους 759 εκατ. ευρώ, μετά από παρακρατήσεις που αφορούσαν τον ΦΠΑ, ποσό 180 εκατ. ευρώ που προβλέπεται να διατεθεί για τον εκσυγχρονισμό σηράγγων, καθώς και 30 εκατ. ευρώ για την εκκαθάριση εξόδων της συναλλαγής.

Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση ανάμεσα σε προβλεπόμενα και πραγματοποιούμενα έσοδα από τη σύμβαση παραχώρησης καταγράφεται ως μία από τις κύριες αιτίες για την υποεκτέλεση των καθαρών εσόδων έναντι του στόχου.

Τα καθαρά έσοδα: Οριακή υποεκτέλεση λόγω ΠΔΕ και ειδικών παραγόντων

Στο σύνολο του 2025, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 77.065 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 796 εκατ. ευρώ ή 1% έναντι του στόχου. Η εικόνα αυτή δεν αποδίδεται σε υστέρηση φόρων, αλλά κυρίως σε δύο παράγοντες: στη διαφοροποίηση που προέκυψε από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού χωρίς δημοσιονομική επίπτωση, αλλά και στα μειωμένα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Τα συνολικά έσοδα ΠΔΕ ανήλθαν σε 3.557 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 658 εκατ. ευρώ από τον στόχο. Το στοιχείο αυτό «βαραίνει» συνολικά την εικόνα των εσόδων, ενώ παράλληλα δείχνει ότι το επενδυτικό σκέλος παραμένει πεδίο που επηρεάζεται άμεσα από ρυθμούς απορρόφησης και από την ταμειακή ροή συγχρηματοδοτούμενων δράσεων.

Η εικόνα των φόρων: Υπέρβαση στόχων με αιχμή ΦΠΑ και εισόδημα

Στην κατηγορία «Φόροι» καταγράφεται σαφής υπέρβαση στόχου. Τα έσοδα ανήλθαν σε 71.909 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 393 εκατ. ευρώ ή 0,5%.

Ο ΦΠΑ διαμορφώθηκε σε 27.775 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 204 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, ενώ οι ΕΦΚ ανήλθαν σε 7.438 εκατ. ευρώ, αυξημένοι κατά 35 εκατ. ευρώ. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 2.453 εκατ. ευρώ, αυξημένοι κατά 41 εκατ. ευρώ.

Στο εισόδημα, τα έσοδα ανήλθαν σε 26.542 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 181 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Στο εσωτερικό αυτής της εικόνας ξεχωρίζει η υπέρβαση στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων κατά 240 εκατ. ευρώ, ενώ αντίθετα ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων εμφανίζεται μειωμένος κατά 86 εκατ. ευρώ.

Μεταβιβάσεις και πωλήσεις αγαθών: Το «βάρος» των αποκλίσεων

Οι μεταβιβάσεις ανήλθαν σε 7.524 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 774 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Από αυτό το ποσό, τα 3.286 εκατ. ευρώ αφορούν έσοδα ΠΔΕ, τα οποία εμφανίζονται μειωμένα κατά 678 εκατ. ευρώ.

Στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών» τα έσοδα διαμορφώθηκαν σε 2.918 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 576 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της διαφοροποίησης από τη συναλλαγή της Εγνατίας.

Δεκέμβριος 2025: Μεγάλη υστέρηση έναντι στόχου, αλλά με «τεχνικές» εξηγήσεις

Τα καθαρά έσοδα του Δεκεμβρίου ανήλθαν σε 8.288 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 3.091 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η υστέρηση, ωστόσο, δεν αποδίδεται σε φορολογική αδυναμία, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι η έκτη δόση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ύψους 2.109 εκατ. ευρώ είχε προβλεφθεί για τον Δεκέμβριο, αλλά τελικά εισπράχθηκε τον Νοέμβριο.

Παράλληλα, καταγράφονται μειωμένα έσοδα ΠΔΕ κατά 632 εκατ. ευρώ, ενώ επανεμφανίζεται και η απόκλιση της Εγνατίας κατά 591 εκατ. ευρώ.

Οι δαπάνες: Υποεκτέλεση έναντι στόχου, αλλά αυξημένες έναντι 2024

Στο σκέλος των δαπανών, οι πληρωμές για το σύνολο του 2025 ανήλθαν σε 76.965 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 3.482 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Σε σχέση με το 2024, ωστόσο, οι δαπάνες εμφανίζονται αυξημένες κατά 3.223 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω αύξησης μεταβιβάσεων σε ΟΚΑ και δαπανών του ΤΑΑ.

Η υποεκτέλεση στον Τακτικό Προϋπολογισμό συνδέεται κυρίως με ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών προς φορείς γενικής κυβέρνησης κατά 1.225 εκατ. ευρώ και με ταμειακές πληρωμές εξοπλιστικών προγραμμάτων κατά 705 εκατ. ευρώ.

Μεταξύ των σημαντικών μεταβιβάσεων ξεχωρίζουν οι ενισχύσεις προς νοσοκομεία και πρωτοβάθμια υγεία ύψους 1.696 εκατ. ευρώ, η μεταβίβαση 400 εκατ. ευρώ για ΥΚΩ στην ηλεκτρική ενέργεια, η επιχορήγηση 638 εκατ. ευρώ προς την ΕΚΑΠΥ για προμήθειες υγείας, καθώς και επιχορηγήσεις 422 εκατ. ευρώ προς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ.

Οι επενδυτικές δαπάνες: Σταθερά πάνω από το 2024

Στις επενδυτικές δαπάνες, οι πληρωμές ανήλθαν σε 14.611 εκατ. ευρώ, οριακά αυξημένες κατά 11 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, αλλά σαφώς υψηλότερες έναντι του 2024 κατά 1.296 εκατ. ευρώ. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι, παρά τις αποκλίσεις εσόδων στο ΠΔΕ, στο σκέλος των επενδυτικών πληρωμών υπήρξε κινητικότητα, με το ΤΑΑ να αποτελεί σταθερό μοχλό επιτάχυνσης.

Τι δείχνει η «μεγάλη εικόνα» για το 2026

Η εκτέλεση του προϋπολογισμού για το 2025 αποτυπώνει μια διπλή πραγματικότητα: από τη μία πλευρά, η δημοσιονομική επίδοση υπερέβη τους στόχους, με ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα και πλεόνασμα στο ισοζύγιο. Από την άλλη, το αποτέλεσμα επηρεάστηκε από τεχνικούς και χρονικούς παράγοντες, όπως ετεροχρονισμοί πληρωμών, διαφοροποιήσεις από μεγάλες συναλλαγές και μετατόπιση εισπράξεων από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Με αυτά τα δεδομένα, το 2026 ξεκινά με «μαξιλάρι» αξιοπιστίας, αλλά και με αυξημένες απαιτήσεις: η δημοσιονομική σταθερότητα θα πρέπει να διατηρηθεί σε περιβάλλον που αλλάζει, με νέες επιπτώσεις κατά ESA από μεγάλες παραχωρήσεις, συνεχιζόμενες ανάγκες επενδύσεων και έντονες κοινωνικές πιέσεις.

Διαβάστε επίσης; ΥΠΕΘΟ: Εκτέλεση Κρατικού Προϋπολογισμού – Πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 8,696 δισ. ευρώ Ιανουάριος-Αύγουστος 2025