Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σηματοδότησε επίσημα την έναρξη της διαδικασίας Συνταγματικής Αναθεώρησης με τηλεοπτικό μήνυμα διάρκειας σχεδόν τεσσάρων λεπτών, επισημαίνοντας την ανάγκη για «τολμηρές και γενναίες αλλαγές» που θα ανταποκρίνονται στις σύγχρονες προκλήσεις, από την τεχνητή νοημοσύνη έως την κλιματική κρίση.
Στον πυρήνα των κυβερνητικών προτάσεων βρίσκονται:
Άρθρο 86 (ευθύνη υπουργών): Αναθεώρηση του πλαισίου ποινικής και πολιτικής ευθύνης των υπουργών.
Ανώτατη εκπαίδευση: Δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.
Πρόεδρος της Δημοκρατίας: Καθιέρωση μίας εξαετούς θητείας, χωρίς δυνατότητα επανεκλογής.
Δικαιοσύνη: Ενίσχυση του ρόλου των δικαστών στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.
Δημόσια διοίκηση: Αναθεώρηση της έννοιας της μονιμότητας με νέα βάση και εισαγωγή συστήματος αξιολόγησης.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη διασφάλισης δημοσιονομικής ισορροπίας και συνέπειας στην κυβερνητική δράση, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο επαναφοράς πρακτικών λαϊκισμού, και κάλεσε κόμματα και πολίτες σε «εποικοδομητικό προβληματισμό» με πνεύμα κοινής ευθύνης, υπενθυμίζοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει την αναζήτηση συναινέσεων.
Ήδη, οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν λάβει σχετική επιστολή για κατάθεση προτάσεων έως το τέλος Φεβρουαρίου, ενώ η ολοκληρωμένη κυβερνητική πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί τον Μάρτιο, με στόχο την έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας τον Απρίλιο.
Αντιδράσεις και θέσεις αντιπολίτευσης
ΠΑΣΟΚ: Δεν προτίθεται να δώσει «λευκή επιταγή», προαναγγέλλοντας δική του ολοκληρωμένη πρόταση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έθεσε αιχμές για το άρθρο 86, τη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και τη διατήρηση της μονιμότητας, παράλληλα με διαφανή αξιολόγηση.
ΣΥΡΙΖΑ: Προκρίνει συνταγματική αναθεώρηση μόνο στο πλαίσιο προοδευτικής κυβερνητικής αλλαγής και απορρίπτει την αναθεώρηση του άρθρου 16 και την άρση της μονιμότητας.
ΚΚΕ: Διαμηνύει ότι δεν θα συναινέσει σε καμία αλλαγή.
Νέα Αριστερά: Κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να «συνταγματοποιήσει» τις επιλογές της.
Ελληνική Λύση και ΝΙΚΗ: Ο Κυριάκος Βελόπουλος χαρακτήρισε τη διαδικασία επικοινωνιακή, ενώ ο Δημήτρης Νατσιός επισήμανε ότι πρόκειται για «κρίσιμη ευκαιρία».
Θεσμικό πλαίσιο της αναθεώρησης
Η διαδικασία προβλέπει δύο ψηφοφορίες στην ίδια Βουλή, με διάστημα ενός μήνα. Συγκεκριμένα:
Άρθρα που ψηφιστούν από 180 βουλευτές στην προτείνουσα Βουλή απαιτούν 151 ψήφους στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή.
Άρθρα που περάσουν με 151–179 ψήφους χρειάζονται 180 ψήφους στην επόμενη Βουλή.
Οι προτάσεις κατατίθενται στον Πρόεδρο της Βουλής, εξετάζονται από την Επιτροπή Αναθεώρησης και τελικά τίθενται σε ονομαστική ψηφοφορία στην Ολομέλεια. Η διαδικασία είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς απαιτεί συναινέσεις πέραν της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, ενισχύοντας τον ρόλο του διαλόγου και της πολιτικής συνεννόησης.
Μ.Η.Τ. 242183