Κλίμα ή ανταγωνιστικότητα; Το μεγάλο δίλημμα για τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων

Air France-KLM: Οι κλιματικοί κανόνες της ΕΕ απειλούν τις πτήσεις προς Ασία, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό από Κόλπο και Τουρκία

Η ευρωπαϊκή αεροπορία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα: πώς θα επιτύχει τους φιλόδοξους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να απολέσει στρατηγικές αγορές. Ο όμιλος Air France-KLM, ένας από τους μεγαλύτερους αερομεταφορείς της Ευρώπης, προειδοποιεί ότι εάν δεν αναθεωρηθούν οι υφιστάμενοι κανονισμοί για τα βιώσιμα καύσιμα αεροπορίας, οι πτήσεις του προς την Ασία ενδέχεται να μειωθούν σχεδόν στο μισό μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, Benjamin Smith, επισημαίνει ότι οι υποχρεωτικές αυξήσεις στη χρήση sustainable aviation fuel (SAF) δημιουργούν «σημαντικό ανταγωνιστικό μειονέκτημα» για τις ευρωπαϊκές εταιρείες έναντι ανταγωνιστών εκτός ΕΕ. Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο που οι μεγάλες αποστάσεις προς την Ασία αποτελούν βασικό πυλώνα κερδοφορίας για τους παραδοσιακούς ευρωπαϊκούς αερομεταφορείς.

SAF: Περιβαλλοντική φιλοδοξία με υψηλό κόστος

Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την απανθρακοποίηση των αερομεταφορών, από την 1η Ιανουαρίου 2025 οι αεροπορικές εταιρείες της ΕΕ οφείλουν να χρησιμοποιούν καύσιμο που περιλαμβάνει τουλάχιστον 2% SAF. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 6% έως το 2030 και στο 20% έως το 2035. Παρόμοιες δεσμεύσεις έχει υιοθετήσει και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στο κόστος. Σύμφωνα με στοιχεία του European Union Aviation Safety Agency, η μέση τιμή SAF το 2024 διαμορφώθηκε στα 2.085 ευρώ ανά τόνο, όταν το συμβατικό καύσιμο αεροσκαφών κόστιζε περίπου 734 ευρώ ανά τόνο. Η διαφορά αυτή επιβαρύνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος των ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών.

Η Air France-KLM εκτιμά ότι πέντε από τις 13 ασιατικές γραμμές της θα καταστούν μη κερδοφόρες εντός δεκαετίας, εάν συνεχιστεί η τρέχουσα πορεία. Ήδη από το 2015 έχει διακόψει πέντε διαδρομές λόγω αυξημένου κόστους, σε ένα περιβάλλον όπου οι ανταγωνιστές της στον Κόλπο δεν επιβαρύνονται με ισοδύναμες υποχρεώσεις.

Ανταγωνισμός από Κόλπο και Τουρκία

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν χάσει σταδιακά μερίδιο αγοράς στις γραμμές Ευρώπης-Ασίας προς όφελος αερομεταφορέων όπως η Emirates, η Qatar Airways και η Turkish Airlines, οι οποίες αξιοποιούν τα μεγάλα διαμετακομιστικά τους κέντρα στο Ντουμπάι, τη Ντόχα και την Κωνσταντινούπολη.

Εταιρείες όπως η Lufthansa και η British Airways έχουν επίσης περιορίσει την παρουσία τους σε ορισμένες ασιατικές αγορές, επιβεβαιώνοντας ότι η πίεση δεν είναι μεμονωμένη.

Μελέτη της Deloitte για λογαριασμό της A4E εκτιμά ότι έως το 2030 μία πτήση από τη Νίκαια στο Τόκιο θα είναι κατά περίπου 15% φθηνότερη για αεροπορικές εταιρείες εκτός ΕΕ που χρησιμοποιούν ενδιάμεσους κόμβους όπως η Κωνσταντινούπολη ή το Ντουμπάι. Το κόστος μεταφέρεται τελικά και στον επιβάτη, επηρεάζοντας τη ζήτηση.

Η πρόταση για SAF-BAM και «ισοδύναμα πιστοποιητικά»

Για την αποκατάσταση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, η Air France-KLM και άλλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι προτείνουν τη δημιουργία ενός Μηχανισμού Προσαρμογής Συνόρων SAF (SAF-BAM). Η λογική είναι παρόμοια με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα: οι αερομεταφορείς εκτός ΕΕ που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει να αγοράζουν πιστοποιητικά ισοδύναμα με το κόστος SAF που επιβαρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες.

Τα πιστοποιητικά αυτά θα συνδέονται με την τιμή αγοράς SAF και θα λαμβάνουν υπόψη ενδεχόμενες υποχρεώσεις στις χώρες προέλευσης. Ο Γάλλος ευρωβουλευτής Pascal Canfin έχει υποστηρίξει ότι χωρίς ένα τέτοιο εργαλείο, υπάρχει κίνδυνος οι φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα να οδηγήσουν σε απώλεια ανταγωνιστικότητας και διαρροή δραστηριότητας εκτός Ευρώπης.

Ρίσκο για δρομολόγια και γεωοικονομικές επιπτώσεις

Η πιθανή μείωση πτήσεων προς την Ασία δεν αποτελεί απλώς επιχειρησιακό ζήτημα για έναν όμιλο. Οι πτήσεις μεγάλων αποστάσεων αποτελούν βασικό κερδοφόρο σκέλος για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και τροφοδοτούν τα μεγάλα ευρωπαϊκά hubs. Η συρρίκνωση αυτών των δικτύων θα μπορούσε να επηρεάσει αεροδρόμια, εφοδιαστικές αλυσίδες και θέσεις εργασίας.

Την ίδια στιγμή, αεροδρόμια του Κόλπου επεκτείνονται προκειμένου να απορροφήσουν αυξημένη διαμετακομιστική κίνηση μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Πρόσφατες συμφωνίες, όπως η συνεργασία του Μπαχρέιν με τη μαλαισιανή AirAsia X για νέες συνδέσεις μέσω Κόλπου, καταδεικνύουν ότι η μάχη για τα long-haul δρομολόγια βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Κλίμα ή ανταγωνιστικότητα; Το δίλημμα της ΕΕ

Η ΕΕ έχει θέσει σαφές πλαίσιο για την απανθρακοποίηση των αερομεταφορών, επιδιώκοντας να επιταχύνει τις επενδύσεις σε βιώσιμα καύσιμα και νέες τεχνολογίες. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η εφαρμογή των κανόνων, χωρίς παράλληλη μέριμνα για ισότιμους όρους ανταγωνισμού, ενδέχεται να οδηγήσει σε μεταφορά δραστηριότητας εκτός Ευρώπης.

Η συζήτηση για SAF, μηχανισμούς προσαρμογής και πιθανή επέκταση του συστήματος εμπορίας εκπομπών στις διεθνείς πτήσεις θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της ευρωπαϊκής αεροπορίας. Για εταιρείες όπως η Air France-KLM, το διακύβευμα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό αλλά και στρατηγικό: η διατήρηση της παρουσίας τους σε μία από τις σημαντικότερες αγορές του κόσμου.

Διαβάστε επίσης; Στρατηγική κίνηση ή εμπορική συνεργασία; Τι κρύβεται πίσω από την αγορά 20% της Air Europa από την Air France