ΗΠΑ-Ευρώπη σε εμπορικό «κενό»: Το Ανώτατο Δικαστήριο, οι δασμοί και το νέο ρίσκο

Νέοι δασμοί 15% από τον Τραμπ επαναφέρουν την αβεβαιότητα στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ. Τι σημαίνει η απόφαση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις

Η απόφαση του Supreme Court of the United States να κρίνει μη νόμιμους τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς δασμούς» της κυβέρνησης Τραμπ θεωρήθηκε αρχικά ως θεσμικό φρένο σε μια επιθετική εμπορική στρατηγική. Ωστόσο, η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε άμεση. Επικαλούμενος διαφορετική νομοθετική βάση, εξήγγειλε νέο προσωρινό δασμό 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα, επαναφέροντας το κλίμα έντασης στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κίνηση αυτή δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Επαναφέρει ένα ευρύτερο πλαίσιο αβεβαιότητας, σε μια περίοδο κατά την οποία και οι δύο πλευρές του Ατλαντικού επιχειρούσαν να μετατοπίσουν την προσοχή τους σε άλλα στρατηγικά μέτωπα, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Εμπορική συμφωνία σε θεσμικό «κενό»

Η εξέλιξη δημιουργεί νομικό και πολιτικό κενό γύρω από τη συμφωνία που είχε συναφθεί πέρυσι μεταξύ της European Union και της αμερικανικής κυβέρνησης για επιβολή δασμών 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Η συμφωνία, στην οποία κατέληξε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον Τραμπ, εκκρεμεί ακόμη προς έγκριση από το European Parliament.

Η ακύρωση της αρχικής νομικής βάσης των δασμών από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αφήνει ανοιχτό το ερώτημα: θα επιστραφούν οι δασμοί που έχουν ήδη εισπραχθεί; Και με ποιον μηχανισμό θα αντικατασταθεί το προηγούμενο καθεστώς; Η απόφαση δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις, μεταθέτοντας το βάρος της πολιτικής διαχείρισης στις κυβερνήσεις.

Στις Βρυξέλλες, η στάση παραμένει επιφυλακτική. Εκπρόσωπος της European Commission δήλωσε ότι οι επαφές με την Ουάσιγκτον συνεχίζονται, με στόχο τη διασφάλιση σαφήνειας για τα επόμενα βήματα. Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διατυπώνονται αιτήματα για επανεξέταση της κατάστασης πριν από οποιαδήποτε επικύρωση.

Επιχειρήσεις σε καθεστώς αναμονής

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η εικόνα είναι λιγότερο θεσμική και περισσότερο πρακτική. Οι εξαγωγικές εταιρείες ζητούν σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Κάθε μεταβολή στους δασμούς μεταφράζεται σε άμεση αναπροσαρμογή τιμολογιακής πολιτικής, επαναδιαπραγμάτευση συμβολαίων και αύξηση κόστους.

Εκπρόσωποι της BusinessEurope επισημαίνουν ότι το βασικό ζητούμενο είναι η εμπορική ασφάλεια. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των δασμών, αλλά η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκειά τους και τη νομική τους θωράκιση. Σε αυτό το περιβάλλον, η λήψη επενδυτικών αποφάσεων καθίσταται δυσχερής.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη κι αν τελικά διατηρηθεί η συμφωνία με τροποποιημένη νομική βάση, οι επόμενοι μήνες θα χαρακτηρίζονται από πολιτική ρευστότητα. Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θα επιδιώξει εναλλακτικά εργαλεία, εφόσον περιοριστεί η διακριτική ευχέρεια στην επιβολή δασμών.

Ψηφιακοί κανόνες και νέα μέτωπα

Στο τραπέζι παραμένει και το ενδεχόμενο κλιμάκωσης μέσω άλλων καναλιών. Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα εκφράσει αντιρρήσεις για το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο στην ψηφιακή οικονομία, υποστηρίζοντας ότι οι κανόνες λειτουργούν ως έμμεσος φόρος σε αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Ένα τέτοιο μέτωπο θα μπορούσε να μετατρέψει την εμπορική διαφωνία σε ευρύτερη στρατηγική αντιπαράθεση.

Παράλληλα, η ένταση στο εμπόριο κινδυνεύει να απορροφήσει πολιτικό κεφάλαιο από άλλα κρίσιμα ζητήματα. Οι προσπάθειες για ειρηνευτική διαμεσολάβηση στον πόλεμο της Ουκρανίας, καθώς και η κοινή ευρωπαϊκο-αμερικανική στάση απέναντι στις κινεζικές εμπορικές πρακτικές και στην εξασφάλιση κρίσιμων πρώτων υλών, ενδέχεται να περάσουν σε δεύτερο πλάνο.

Οικονομική οπτική: Το κόστος της αβεβαιότητας

Από καθαρά οικονομική σκοπιά, το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος του 15%. Οι αγορές τιμολογούν το ρίσκο. Όταν το θεσμικό πλαίσιο μεταβάλλεται απρόβλεπτα, αυξάνεται το κόστος κεφαλαίου, περιορίζεται η διάθεση για επενδύσεις και επιβραδύνονται οι διατλαντικές ροές εμπορίου.

Ακόμη κι αν οι δασμοί παραμείνουν τελικά σε ελεγχόμενο επίπεδο, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η εμπορική πολιτική μπορεί να μεταβληθεί ταχέως, με πολιτική πρωτοβουλία ή δικαστική παρέμβαση. Αυτό το «ασφάλιστρο αβεβαιότητας» είναι που επιβαρύνει περισσότερο τις επιχειρήσεις από τον ίδιο τον δασμό.

Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν η διατλαντική σχέση θα κινηθεί προς μια θεσμικά σταθερή συμφωνία ή αν θα εισέλθει σε νέο κύκλο αμοιβαίων πιέσεων. Σε κάθε περίπτωση, οι σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ επιστρέφουν σε φάση προσαρμογής, με το εμπόριο να λειτουργεί ξανά ως βασικός μοχλός πολιτικής ισχύος.

Διαβάστε επίσης; Φάμπιο Πανέτα – ΕΚΤ: Οι δασμοί Τραμπ πλήττουν κυρίως την αμερικανική οικονομία