Καφούνης: Κάτω από το μηδέν ο πραγματικός τζίρος στο εμπόριο το 2025 – Σήμα κινδύνου για τις ΜμΕ

Μείωση 0,4% στον πραγματικό τζίρο του λιανεμπορίου το 2025, έντονες πιέσεις σε μικρές επιχειρήσεις και αύξηση ακάλυπτων επιταγών

Έτος συρρίκνωσης ήταν το 2025 για το λιανικό εμπόριο, με τον πραγματικό τζίρο να περνά σε αρνητικό έδαφος για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Την ίδια στιγμή, οι πρώτοι μήνες του 2026 δεν δείχνουν ουσιαστική βελτίωση, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τη βιωσιμότητα χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Αυτό υπογραμμίζει σε δήλωσή του ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, με αφορμή την ανάλυση του Ινστιτούτου της Συνομοσπονδίας για την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στα καταστήματα λιανικού εμπορίου εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων, τόσο για το σύνολο του 2025 όσο και για το τέταρτο τρίμηνο.

Πραγματικός τζίρος σε πτώση – Η χαμηλότερη αύξηση από το 2020

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο κύκλος εργασιών το 2025 αυξήθηκε σε ονομαστικές τιμές, ωστόσο σε πραγματικούς όρους, δηλαδή μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, κατέγραψε μείωση 0,4% σε σχέση με το 2024. Πρόκειται για το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης του ισχυρότερου κλάδου και μεγαλύτερου εργοδότη της ελληνικής οικονομίας.

Σε απόλυτα μεγέθη, ο τζίρος διαμορφώθηκε στα 27,33 δισ. ευρώ από 26,79 δισ. το 2024, με την αύξηση των 545,2 εκατ. ευρώ να είναι η χαμηλότερη από το 2020 έως σήμερα. Το τέταρτο τρίμηνο του 2025 η αύξηση του κύκλου εργασιών ανήλθε σε 174,93 εκατ. ευρώ, με τον συνολικό τζίρο να διαμορφώνεται στα 7,62 δισ. ευρώ έναντι 7,45 δισ. το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Ωστόσο, σε αποπληθωρισμένες τιμές, ο τζίρος του τελευταίου τριμήνου παρέμεινε στάσιμος.

Ο Σταύρος Καφούνης επισημαίνει ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές καταγράφεται η μικρότερη αύξηση τζίρου των τελευταίων ετών, ενώ η παγίωση της πτωτικής τάσης τα τρία τελευταία έτη συνιστά σοβαρό προειδοποιητικό σήμα.

Μεγάλες επιχειρήσεις κερδίζουν, οι ΜμΕ πιέζονται

Η εικόνα διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν ενίσχυση των πραγματικών τους πωλήσεων κατά 5,6%, ενώ οι μεσαίες εμφάνισαν αύξηση 2,1%. Αντίθετα, το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο λιανικό εμπόριο κατέγραψε πτώση 2,4% σε πραγματικούς όρους.

Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να υποχωρεί κατά 2,9%, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις κατέγραψαν ακόμη μεγαλύτερη πτώση, της τάξης του 3,9%. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, κλονίζει τη βιωσιμότητα ενός μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αγοράς.

Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας σημειώνει ότι ακόμη και οι αυξημένες πωλήσεις των μεγάλων επιχειρήσεων συχνά εξανεμίζονται από τα υπέρογκα λειτουργικά κόστη, γεγονός που περιορίζει τα καθαρά οφέλη.

Αδύναμη κατανάλωση και περιορισμένη διασύνδεση με τον τουρισμό

Παρά την αύξηση των τουριστικών εισπράξεων κατά 9,4% το 2025, οι οποίες ανήλθαν σε 23,63 δισ. ευρώ, μόνο μικρό μέρος αυτών κατευθύνθηκε στο λιανεμπόριο εκτός τροφίμων. Η διαπίστωση αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση, αναδεικνύει την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της Ελλάδας ως προορισμού αγορών και όχι μόνο ως τουριστικού προορισμού εμπειρίας.

Ιδιαίτερα ανησυχητική θεωρείται η ισχυρή άνοδος 31,7% στο λιανικό εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών, ένδειξη ότι σημαντικό τμήμα των καταναλωτών στρέφεται σε φθηνότερες επιλογές όχι από προτίμηση αλλά από ανάγκη.

Στην «καρδιά» του παραδοσιακού εμπορίου, δηλαδή στην ένδυση και την υπόδηση, οι επιδόσεις ήταν αποθαρρυντικές. Σε πραγματικούς όρους, οι πωλήσεις ένδυσης μειώθηκαν κατά 1,8% και της υπόδησης κατά 5,6%, αποτυπώνοντας τη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Αντίθετα, θετικές επιδόσεις καταγράφηκαν σε κατηγορίες όπως ο αθλητικός εξοπλισμός, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα περιφερειακά, τα παιχνίδια και τα καλλυντικά, ενώ σημαντικές απώλειες σημειώθηκαν σε τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό, χαλιά και είδη γραφικής ύλης.

Ακάλυπτες επιταγές και στενότητα ρευστότητας

Η σταδιακή αύξηση των κλειστών καταστημάτων και η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών, ιδίως σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους, επιβεβαιώνουν τη στενότητα ρευστότητας στην αγορά. Αν και τα μεγέθη δεν θυμίζουν την περίοδο της δημοσιονομικής κρίσης, η επιτάχυνση του φαινομένου στο τέλος του 2025 προκαλεί προβληματισμό.

Η ΕΣΕΕ ζητά ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και θα επιβραβεύουν τους συνεπείς επιχειρηματίες. Ειδική αναφορά γίνεται στην ανάγκη βιώσιμης ρύθμισης ληξιπρόθεσμων οφειλών και επαναφοράς εργαλείων διευκόλυνσης, όπως οι πολυδόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο.

Προϋποθέσεις για αναθέρμανση το 2026

Με δεδομένο ότι και οι δύο πρώτοι μήνες του 2026 δεν παρουσιάζουν ουσιαστική βελτίωση, ο Σταύρος Καφούνης επισημαίνει ότι η αναθέρμανση της αγοράς δεν μπορεί να προκύψει αυτόματα. Απαιτούνται στοχευμένα μέτρα στήριξης και ελάφρυνσης βαρών, καθώς και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα επιτρέψουν στο εμπόριο να συνεχίσει τον ψηφιακό του μετασχηματισμό.

Η διασύνδεση του λιανεμπορίου με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία προβάλλει ως κρίσιμη στρατηγική επιλογή. Διαφορετικά, οι ασθενείς επιδόσεις του κλάδου ενδέχεται να περιορίσουν τον συνολικό ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, δεδομένης της ισχυρής εξάρτησης της ελληνικής οικονομίας από την κατανάλωση.

Το 2026 ξεκινά με την αγορά σε κατάσταση αναμονής. Οι αριθμοί, όπως σημειώνει η ΕΣΕΕ, δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού.

Διαβάστε επίσης: Ακάλυπτες επιταγές: Η σιωπηλή επιστροφή ενός παλιού κινδύνου στην αγορά