Συντάξεις Δημοσίου: Μαζικοί επανέλεγχοι από τον ΕΦΚΑ έως το 2026 – To πλαίσιο για λάθη και επιστροφές

Ο e-ΕΦΚΑ συγκροτεί Ομάδα Εργασίας για τον έλεγχο συντάξεων που εκδόθηκαν έως το 2022. Τι προβλέπει ο νόμος για λάθη υπολογισμού

Σε φάση συστηματικού επανελέγχου εισέρχονται οι κύριες και επικουρικές συντάξεις που εκδόθηκαν με τη διαδικασία fast track, καθώς ο Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης συγκροτεί Ομάδα Εργασίας με αντικείμενο την εξέταση των πράξεων απονομής που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της «ταχείας απονομής».

Με απόφαση του διοικητή του e-ΕΦΚΑ, Αλέξανδρου Βαρβέρη, η ομάδα αναλαμβάνει τον έλεγχο των αποφάσεων της Γενικής Διεύθυνσης Συντάξεων Δημοσίου Τομέα, με έμφαση στις αιτήσεις που είχαν υποβληθεί έως τις 31 Μαρτίου 2022 και διεκπεραιώθηκαν βάσει του νόμου 4921/2021, γνωστού ως νόμου Χατζηδάκη. Η θητεία της Ομάδας Εργασίας εκτείνεται έως τις 30 Δεκεμβρίου 2026.

Ο στόχος είναι διττός: αφενός η αποτύπωση του δημοσιονομικού αποτυπώματος της fast track διαδικασίας, αφετέρου η διασταύρωση του ασφαλιστικού ιστορικού που ελήφθη υπόψη για την απονομή των συντάξεων.

Γιατί ξεκινά ο έλεγχος των fast track συντάξεων

Η ταχεία απονομή θεσπίστηκε σε μια περίοδο που το απόθεμα εκκρεμών αιτήσεων είχε λάβει διαστάσεις κρίσης. Η διαδικασία προέβλεπε έκδοση πράξης εντός τριμήνου, ακόμη και με βάση τα διαθέσιμα ψηφιακά δεδομένα του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ», χωρίς πλήρη επαλήθευση φυσικών παραστατικών.

Η επιλογή αυτή επιτάχυνε δραστικά τις απονομές, αλλά ενσωμάτωνε ρητή πρόβλεψη για μεταγενέστερο έλεγχο. Ο νόμος ορίζει ότι οι πράξεις ταχείας απονομής ελέγχονται εντός τριών ετών από την έκδοσή τους, με απόλυτο χρονικό όριο τα πέντε έτη. Για περιπτώσεις μη ψηφιοποιημένου ή μη πιστοποιημένου χρόνου ασφάλισης, ο έλεγχος μπορεί να φθάσει έως και τα δέκα έτη από την έναρξη ισχύος του πλαισίου.

Η διαδικασία αφορά τόσο κύριες συντάξεις όσο και επικουρικές που εκδόθηκαν μεταγενέστερα, καθώς και περιπτώσεις όπου ο ασφαλιστικός χρόνος τεκμηριώθηκε με δηλώσεις ή βεβαιώσεις πιστοποιημένων επαγγελματιών.

Τι γίνεται σε περίπτωση λάθους στον υπολογισμό

Εφόσον από τον έλεγχο προκύψει ότι το ασφαλιστικό ιστορικό ήταν εσφαλμένο, η πράξη απονομής μπορεί να μεταρρυθμιστεί ή να ανακληθεί. Αν διαπιστωθεί αχρεώστητη καταβολή ποσών και ο έλεγχος διενεργηθεί μετά την τριετία, η ανάκτηση περιορίζεται στα τρία τελευταία έτη πριν από τον καταλογισμό.

Υπάρχει, ωστόσο, ειδική πρόβλεψη για περιπτώσεις υπερεκτίμησης ασφαλιστικού χρόνου έως δύο έτη. Σε αυτή την περίπτωση, ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις αντίστοιχες εισφορές εντός ενός έτους από την κοινοποίηση του αποτελέσματος, είτε με άμεση καταβολή είτε με παρακράτηση από τη σύνταξη, αποφεύγοντας την ανάκληση της πράξης.

Αντίθετα, όταν ο επιπλέον χρόνος δεν τεκμηριώνεται με φυσικά παραστατικά και διαπιστωθεί αχρεώστητη καταβολή λόγω εσφαλμένου συνυπολογισμού, η ανάκτηση μπορεί να αφορά το σύνολο των ποσών που καταβλήθηκαν εξαιτίας της λανθασμένης εγγραφής.

Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης του συνταξιούχου σε πρόσκληση για προσκόμιση δικαιολογητικών, προβλέπεται ακόμη και αναστολή της καταβολής σύνταξης έως την ολοκλήρωση του ελέγχου.

Δημοσιονομικός απολογισμός και επόμενα βήματα

Ο αριθμός και το αποτέλεσμα των ελέγχων, καθώς και ο οικονομικός τους αντίκτυπος, θα αποτυπώνονται σε ετήσια απολογιστική έκθεση που θα συντάσσεται έως το τέλος Ιουνίου κάθε επόμενου έτους. Η διαδικασία αυτή λειτουργεί ως μηχανισμός διαφάνειας και δημοσιονομικής παρακολούθησης.

Η κίνηση του e-ΕΦΚΑ σηματοδοτεί τη δεύτερη φάση της μεταρρύθμισης: από την επιτάχυνση των απονομών στη θεσμική θωράκιση της ακρίβειας των αποφάσεων. Η ισορροπία μεταξύ ταχύτητας και αξιοπιστίας αποτελεί πλέον το βασικό στοίχημα για το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς οι fast track συντάξεις μετατρέπονται από εργαλείο αποσυμφόρησης σε αντικείμενο στοχευμένου ελέγχου.