Με τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ στην ΕΕ-27 – Σημαντική η συμβολή του κλάδου στην οικονομία, αλλά «αγκάθι» η υπερφορολόγηση
Η Ελλάδα καταγράφει τον υψηλότερο συντελεστή Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα αποστάγματα μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα: Συμβολή στην οικονομία και προοπτικές».
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό αποτύπωμα του κλάδου είναι ιδιαίτερα ισχυρό: η παραγωγή και εμπορία αποσταγμάτων συνεισφέρει 2,1 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ και υποστηρίζει 73,4 χιλιάδες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης (στοιχεία 2024). Ωστόσο, η υπερφορολόγηση αναδεικνύεται ως βασικός ανασταλτικός παράγοντας για την περαιτέρω ανάπτυξη.
Η παραγωγή και η περιφερειακή διάσταση
Στην κατηγορία των αποσταγμάτων περιλαμβάνονται ποτά με τουλάχιστον 15% αιθυλική αλκοόλη, όπως ουίσκι, βότκα, τζιν, ρούμι, τεκίλα, ούζο και τσίπουρο, τα οποία υπάγονται σε κοινό φορολογικό πλαίσιο.
Η εγχώρια καταγεγραμμένη παραγωγή παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας τα 56 εκατ. λίτρα τελικού προϊόντος το 2024, σημειώνοντας άνοδο 4,9% σε σχέση με το 2023. Ιδιαίτερα έντονη είναι η περιφερειακή συγκέντρωση, καθώς το 67% της παραγωγής εντοπίζεται στη Θεσσαλία, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Πτώση κατανάλωσης και επιβάρυνση τιμών
Η καταγεγραμμένη κατανάλωση αποσταγμάτων έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σύγκριση με το 2009, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης αλλά και των αυξήσεων σε ΕΦΚ και ΦΠΑ.
Μετά την έντονη κάμψη της πανδημίας το 2020 και τη σταδιακή ανάκαμψη που ακολούθησε, οι πωλήσεις έχουν σταθεροποιηθεί περίπου στα 5,1 εκατ. 9λιτρα κιβώτια κατά την τριετία 2023-2025. Ωστόσο, παραμένουν στο 64% των επιπέδων του 2009, ενώ καταγράφεται και τάση υποκατάστασης μεταξύ κατηγοριών ποτών, λόγω διαφοροποιήσεων στη φορολόγηση και στην τιμολόγηση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης, υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο γειτονικών και τουριστικά ανταγωνιστικών χωρών.
Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αντιστοιχούν στο 55% της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος. Η υψηλή φορολογική επιβάρυνση ενισχύει τα κίνητρα για παράνομο εμπόριο και επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος.
Παράνομο εμπόριο και δημοσιονομικές απώλειες
Η μελέτη επισημαίνει ότι ο περιορισμός του παράνομου εμπορίου —που περιλαμβάνει υποδηλωμένη παραγωγή διήμερων αποσταγματοποιών, παραποιημένα προϊόντα και διασυνοριακές ροές— θα μπορούσε να αποφέρει πολλαπλασιαστικά οφέλη.
Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, την τριετία 2022-2024 κατασχέθηκαν περίπου 500 χιλιάδες λίτρα αλκοολούχων ποτών, γεγονός που αναδεικνύει το εύρος του προβλήματος.
Σενάριο μείωσης του ΕΦΚ
Η μελέτη εξετάζει τη μείωση του ΕΦΚ από 2.548 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης στα 1.930 ευρώ (μέσος όρος ΕΕ). Σύμφωνα με την ανάλυση, η προσαρμογή δεν αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης, αλλά σε μετακίνηση ποσοτήτων από το παράνομο στο νόμιμο εμπόριο.
Με βάση τα ευρήματα, η μείωση του ΕΦΚ εκτιμάται ότι θα:
Αυξήσει τις πωλήσεις κατά 8,3%, ενισχύοντας την κατανάλωση νόμιμων και ελεγχόμενων προϊόντων.
Τονώσει την εγχώρια παραγωγή και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, με θετική επίδραση στην περιφερειακή ανάπτυξη.
Ενισχύσει το ΑΕΠ κατά περίπου 180 εκατ. ευρώ.
Δημιουργήσει 13,1 χιλιάδες επιπλέον θέσεις πλήρους απασχόλησης στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Διατηρήσει ουδέτερο ή και θετικό το δημοσιονομικό ισοζύγιο, με συνολική θετική μεταβολή εσόδων έως 2,4 εκατ. ευρώ.
Μειώσει τη λιανική τιμή μιας τυπικής φιάλης κατά 13,6%.
Η σύγκλιση προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο φορολόγησης, σύμφωνα με τη μελέτη, θα εξορθολογίσει το φορολογικό πλαίσιο, φέρνοντας την Ελλάδα πιο κοντά σε ανταγωνιστικές τουριστικά χώρες και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων HORECA.
Μ.Η.Τ. 242183