Επιτροπή Ανταγωνισμού για επιτόκια καταθέσεων: Περιορισμένη η μετακύλιση των αυξήσεων της ΕΚΤ από τις τράπεζες

Η δημόσια διαβούλευση για την τραπεζική αγορά ανέδειξε περιορισμένη μετακύλιση των αυξήσεων επιτοκίων της ΕΚΤ στους καταθέτες

Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου για τη λειτουργία της τραπεζικής αγοράς βρέθηκαν τα επιτόκια καταθέσεων στην Ελλάδα, με την Επιτροπή Ανταγωνισμού να καταγράφει σημαντικές καθυστερήσεις και άνισες προσαρμογές στη μετακύλιση των αυξήσεων επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προς τους καταθέτες.

Η σχετική συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού στις τραπεζικές καταθέσεις, η οποία ολοκληρώθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026. Η διαδικασία βασίστηκε στην Ενδιάμεση Έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και αποτέλεσε τη βάση για την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ τραπεζών, εποπτικών αρχών, καταναλωτικών οργανώσεων και ακαδημαϊκών φορέων.

Η προθεσμία υποβολής υπομνημάτων από τους ενδιαφερόμενους φορείς παρατάθηκε έως τις 31 Μαρτίου 2026, ενώ η τελική έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναμένεται να παρουσιαστεί στο τέλος του έτους.

Η εικόνα της αγοράς καταθέσεων στην Ελλάδα

Τα ευρήματα της Επιτροπής δείχνουν ότι η αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων τα τελευταία χρόνια αφορά κυρίως προϊόντα υψηλής ρευστότητας και χαμηλής απόδοσης, γεγονός που περιορίζει τα οφέλη για τους αποταμιευτές.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι η μετακύλιση των αυξήσεων επιτοκίων της ΕΚΤ στα επιτόκια καταθέσεων ήταν περιορισμένη, καθυστερημένη και σε πολλές περιπτώσεις άνιση μεταξύ διαφορετικών τραπεζικών προϊόντων.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το κόστος ευκαιρίας για τους καταθέτες παραμένει υψηλό, καθώς οι αποδόσεις των καταθέσεων δεν ακολουθούν στον ίδιο βαθμό την άνοδο των επιτοκίων. Αυτό έχει οδηγήσει μέρος των καταθετών να στρέφεται σε εναλλακτικές μορφές τοποθέτησης κεφαλαίων.

Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η δομή της ελληνικής τραπεζικής αγοράς δεν ευνοεί την ανάπτυξη έντονου ανταγωνισμού στα επιτόκια καταθέσεων, γεγονός που περιορίζει την ταχύτητα προσαρμογής προς όφελος των αποταμιευτών.

Η ανάγκη ενίσχυσης του ανταγωνισμού

Στο πλαίσιο της συζήτησης, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης του ανταγωνισμού στο τραπεζικό σύστημα.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι νέες είσοδοι και επεκτάσεις τραπεζικών ιδρυμάτων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης για καλύτερες αποδόσεις στους καταθέτες. Μεταξύ των πιθανών εξελίξεων που αναφέρονται είναι η ενίσχυση της παρουσίας μικρότερων τραπεζών, συνεταιριστικών ιδρυμάτων αλλά και νεότερων ψηφιακών τραπεζών.

Η μεγαλύτερη κινητικότητα στην αγορά θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την αύξηση του ανταγωνισμού και τη βελτίωση των επιτοκίων καταθέσεων.

Νέα εργαλεία αποταμίευσης στο τραπέζι

Παράλληλα με την ενίσχυση του ανταγωνισμού, η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξετάζει και εναλλακτικά εργαλεία για τη βελτίωση των αποδόσεων των καταθέσεων.

Μεταξύ των προτάσεων που παρουσιάστηκαν είναι η πιθανότητα δημιουργίας κρατικών αποταμιευτικών λογαριασμών στα πρότυπα του γαλλικού μοντέλου Livret A και LEP. Πρόκειται για προϊόντα αποταμίευσης με επιτόκιο που καθορίζεται από το κράτος και τα οποία χρησιμοποιούνται παράλληλα ως εργαλείο χρηματοδότησης του δημόσιου προϋπολογισμού.

Συζητήθηκε επίσης η ανάπτυξη αυθεντικών αποταμιευτικών προϊόντων που επιβραβεύουν τη μακροχρόνια διακράτηση κεφαλαίων, όπως το μοντέλο “fidelity premium” που εφαρμόζεται στο Βέλγιο. Τα προϊόντα αυτά προσφέρουν υψηλότερο επιτόκιο σε όσους διατηρούν τις καταθέσεις τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Περισσότερη διαφάνεια και κινητικότητα των καταθετών

Ένα ακόμη ζήτημα που αναδείχθηκε στη διαβούλευση είναι η ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας στην αγορά και ενίσχυσης της κινητικότητας των καταθετών.

Μεταξύ των προτάσεων που συζητήθηκαν περιλαμβάνονται η καλύτερη ενημέρωση των πολιτών μέσω συγκριτικών εργαλείων επιτοκίων, η ευρύτερη δημοσιοποίηση στοιχείων από την Τράπεζα της Ελλάδος και η ενίσχυση των πλατφορμών σύγκρισης τραπεζικών προϊόντων.

Παράλληλα εξετάζεται η απλοποίηση της διαδικασίας αλλαγής τράπεζας από τους καταθέτες, ενώ στο μέλλον θα μπορούσε να διερευνηθεί ακόμη και η δυνατότητα φορητότητας αριθμού τραπεζικού λογαριασμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η τελική έκθεση αναμένεται στο τέλος του 2026

Οι θέσεις των φορέων που συμμετείχαν στη διαβούλευση θεωρούνται κρίσιμες για τη διαμόρφωση της τελικής έκθεσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Η τελική αξιολόγηση της αγοράς καταθέσεων αναμένεται να παρουσιαστεί μέχρι το τέλος του 2026 και θα περιλαμβάνει πιθανές κανονιστικές ή πολιτικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό και να βελτιώσουν τις αποδόσεις για τους καταθέτες.