Επιτόκια καταθέσεων: Χαμηλές αποδόσεις, περιορισμένη μετακύλιση της πολιτικής της ΕΚΤ και προτάσεις για προστασία των αποταμιευτών
Στην τελική ευθεία εισέρχεται η κλαδική έρευνα για τα επιτόκια καταθέσεων, καθώς η Επιτροπή Ανταγωνισμού προχωρά την ερχόμενη εβδομάδα στην παρουσίαση της ενδιάμεσης έκθεσής της, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Πρόκειται για κρίσιμο στάδιο πριν από τη σύνταξη του τελικού πορίσματος, το οποίο θα αποτυπώνει τους λόγους για τους οποίους οι αποδόσεις των καταθετικών λογαριασμών στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η ημερίδα που διοργανώνεται την Πέμπτη αναμένεται να συγκεντρώσει εκπροσώπους τραπεζών, θεσμικών φορέων, της Τράπεζα της Ελλάδος, ενώσεων καταναλωτών και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Στόχος είναι η διατύπωση παρατηρήσεων επί των ευρημάτων και η διαμόρφωση ενός τεκμηριωμένου πλαισίου προτάσεων που θα ενισχύει τον ανταγωνισμό προς όφελος νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Τα πρώτα ευρήματα: Περιορισμένη μετακύλιση και υψηλό κόστος ευκαιρίας
Η ενδιάμεση έκθεση εξετάζει τις συνθήκες ανταγωνισμού στην εγχώρια τραπεζική αγορά και τις παραμέτρους διαμόρφωσης των επιτοκίων την περίοδο 2019 – αρχές 2025. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καταθέσεις όψεως, ταμιευτηρίου και προθεσμίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις τελευταίες, καθώς αποτελούν το βασικό αποταμιευτικό προϊόν στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αύξηση των καταθέσεων τα τελευταία χρόνια αφορά κυρίως προϊόντα υψηλής ρευστότητας και χαμηλής απόδοσης. Η μετακύλιση των αυξήσεων των επιτοκίων πολιτικής της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στα καταθετικά επιτόκια υπήρξε περιορισμένη, καθυστερημένη και άνιση, γεγονός που εντείνει το κόστος ευκαιρίας για τους αποταμιευτές και ενισχύει τη στροφή σε εναλλακτικές τοποθετήσεις.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης την ολιγοπωλιακή δομή της ελληνικής τραπεζικής αγοράς και τα υψηλά εμπόδια εισόδου νέων παικτών, παράγοντες που περιορίζουν την ένταση του ανταγωνισμού. Η υπερβάλλουσα ρευστότητα των τραπεζών φαίνεται να μειώνει τα κίνητρα για ταχύτερη και πληρέστερη ενσωμάτωση των μεταβολών της νομισματικής πολιτικής στα επιτόκια καταθέσεων. Παράλληλα, επισημαίνεται η αδράνεια μέρους των καταναλωτών ως προς την αναζήτηση καλύτερων όρων ή την αλλαγή παρόχου.
Μεθοδολογία και πεδίο έρευνας
Η μεθοδολογία της έκθεσης βασίζεται σε ποσοτικά και ποιοτικά εργαλεία. Περιλαμβάνει ερωτηματολόγια προς συστημικές και μη συστημικές τράπεζες, ανάλυση στοιχείων της Τράπεζας της Ελλάδος, μελέτη εσωτερικών εγγράφων, βιβλιογραφική έρευνα και έρευνα καταναλωτών για τις αποταμιευτικές τους συνήθειες. Από το πεδίο της έρευνας εξαιρούνται τα μικτά καταθετικά – επενδυτικά προϊόντα, λόγω του επενδυτικού κινδύνου που ενέχουν και της ανάγκης διασφάλισης συγκρίσιμων συμπερασμάτων.
Οι προτάσεις: Νέοι παίκτες και εναλλακτικά μοντέλα
Με βάση τα ευρήματα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού προσανατολίζεται σε προτάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας των προϊόντων και της κινητικότητας των καταθετών. Μεταξύ άλλων, εξετάζεται η ενίσχυση του ανταγωνισμού μέσω εισόδου νέων παικτών στην αγορά, που θα ασκήσουν πίεση για βελτίωση των αποδόσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση δημιουργίας κρατικών αποταμιευτικών λογαριασμών κατά το πρότυπο του γαλλικού Livret A ή LEP, με κρατικά καθοριζόμενο επιτόκιο, ως συμπληρωματικό εργαλείο για μικροκαταθέτες και ενδεχομένως για τη χρηματοδότηση του Δημοσίου, υπό την προϋπόθεση αξιολόγησης της δημοσιονομικής του αποτελεσματικότητας.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάπτυξη γνήσιων αποταμιευτικών προϊόντων που επιβραβεύουν τη μακροχρόνια διακράτηση κεφαλαίων, κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών αγορών, καθώς και η ενίσχυση της ενημέρωσης μέσω δημοσιεύσεων, ιστοσελίδων σύγκρισης επιτοκίων και απλοποίησης της διαδικασίας αλλαγής παρόχου. Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, τίθεται και η ιδέα διερεύνησης φορητότητας αριθμού λογαριασμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ολοκλήρωση του τελικού πορίσματος αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη λειτουργία της τραπεζικής αγοράς, σε μια περίοδο κατά την οποία η αποταμίευση και η απόδοση των καταθέσεων αποκτούν εκ νέου κεντρική θέση στη δημόσια συζήτηση.
Διαβάστε επίσης; ΤτΕ: Κάτω από 4% η ψαλίδα επιτοκίων τον Δεκέμβριο – Μειώθηκαν τα επιτόκια δανείων, «πάγωσαν» οι καταθέσεις
Μ.Η.Τ. 242183