Μέση Ανατολή σε αναταραχή: Το πετρέλαιο ξεπερνά τα $100/βαρέλι

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί πρωτοφανή αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί ότι η αγορά εισέρχεται σε μια «εξαιρετικά ασταθή περίοδο».

Μείωση της παγκόσμιας προσφοράς

Σύμφωνα με τον IEA, η προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο, σχεδόν το 8% της παγκόσμιας ζήτησης. Η πτώση συνδέεται με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μετά την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Ο οργανισμός σημειώνει ότι η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί ξανά από τον Απρίλιο, καθώς ορισμένες χώρες του Περσικού Κόλπου εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών για να παρακάμψουν τα Στενά.

Ειδικότερα, οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν ξανά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές υποχώρησαν, μετά από επιθέσεις σε τρία ακόμη εμπορικά πλοία στον Κόλπο και τη δήλωση του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν ότι η χώρα θα συνεχίσει να εμποδίζει τη βασική ναυτιλιακή οδό των Στενών του Ορμούζ.

Το αργό πετρέλαιο Brent κατέγραψε άνοδο άνω του 9% την Πέμπτη, φτάνοντας τα 101,59 δολάρια το βαρέλι, πριν σημειώσει μικρή πτώση και διαμορφωθεί στα 99,44 δολάρια.

Η άνοδος σημειώθηκε παρά την ανακοίνωση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA) την Τετάρτη ότι θα διαθέσει στην αγορά ποσότητα-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, με στόχο να περιορίσει τις οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.

Περικοπές στον Περσικό Κόλπο

Χώρες όπως το Ιράκ, Κατάρ, Κουβέιτ, ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία έχουν περιορίσει την παραγωγή τους κατά τουλάχιστον 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως λόγω της σύγκρουσης. Ο IEA προειδοποιεί ότι η αποκατάσταση των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες ή μήνες.

Οι διεθνείς αγορές ανταποκρίθηκαν άμεσα: το Brent ξεπέρασε τα $100/βαρέλι, με ημερήσια άνοδο άνω του 10%, καθώς το Ιράν εντείνει τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.

Απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων

Σε συντονισμένη κίνηση, οι χώρες-μέλη του IEA συμφώνησαν να απελευθερώσουν 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, τη μεγαλύτερη τέτοια ενέργεια στην ιστορία.

Ο εκτελεστικός διευθυντής, Φατίχ Μπιρόλ, τόνισε ότι η απόφαση έχει ήδη ισχυρό αντίκτυπο στην αγορά, η οποία παραμένει σε «εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο».

Επιδράσεις στη ζήτηση

Η κρίση πλήττει και τη ζήτηση:

Ακυρώσεις πτήσεων από αεροπορικές εταιρείες.

Υψηλότερες τιμές ενέργειας περιορίζουν την κατανάλωση.

Η παγκόσμια ζήτηση για Μάρτιο και Απρίλιο αναμένεται 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τις προηγούμενες προβλέψεις, ενώ η ετήσια αύξηση περιορίζεται στα 640.000 βαρέλια ημερησίως.

Αντιδράσεις των ΗΠΑ

Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει προσωρινή εξαίρεση από τον Jones Act, ώστε πλοία ξένης σημαίας να μπορούν να μεταφέρουν καύσιμα μεταξύ αμερικανικών λιμανιών. Στόχος είναι η μείωση του κόστους και η ταχύτερη παράδοση καυσίμων.

Στο παρελθόν, τέτοιες εξαιρέσεις έχουν δοθεί μόνο σε περιπτώσεις ισχυρών φυσικών καταστροφών, όπως οι τυφώνες Harvey και Maria το 2017.