Η γεωπολιτική κρίση επαναπροσδιορίζει τις αγορές ενέργειας και ανατρέπει τις προβλέψεις για το 2026
Η έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν, σε συνδυασμό με τη σοβαρή διατάραξη των ενεργειακών ροών στον Περσικό Κόλπο, έχει οδηγήσει σε ταχεία και δραματική αναθεώρηση των προβλέψεων για τις τιμές του πετρελαίου το 2026 από μεγάλες τράπεζες και διεθνείς ενεργειακούς οργανισμούς.
Οι αναλυτές συγκλίνουν πλέον στην εκτίμηση ότι η κρίση έχει ενσωματώσει ένα σημαντικό γεωπολιτικό «ασφάλιστρο κινδύνου» (risk premium) στις τιμές του αργού. Ωστόσο, παραμένουν διαφωνίες ως προς τη διάρκεια και την ένταση του φαινομένου.
Εάν επιβεβαιωθούν τα πιο απαισιόδοξα σενάρια, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στον ενεργειακό τομέα. Οι περισσότεροι κρατικοί προϋπολογισμοί – τόσο χωρών-εισαγωγέων όπως η Ελλάδα και τα κράτη της ΕΕ όσο και πετρελαιοπαραγωγών – δεν είχαν βασιστεί σε τιμές της τάξης των 70–80 δολαρίων ανά βαρέλι για το Brent.
Αντίθετα, οι δημοσιονομικές προβλέψεις για το 2026 είχαν στηριχθεί σε επίπεδα 55–60 δολαρίων, τα οποία πλέον μοιάζουν παρωχημένα. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, με το πετρέλαιο να κινείται προς τα 80 δολάρια, επηρεάζονται άμεσα το ενεργειακό κόστος, ο πληθωρισμός, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και οι εκτιμήσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια.
EIA: Άλμα 36% στις προβλέψεις
Στη μηνιαία έκθεσή της Short-Term Energy Outlook για τον Μάρτιο, η Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ (EIA) αναθεώρησε την πρόβλεψή της για το Brent στα περίπου 79 δολάρια ανά βαρέλι, από μόλις 58 δολάρια τον προηγούμενο μήνα — αύξηση 36%.
Για το αμερικανικό WTI, η πρόβλεψη διαμορφώνεται στα 73,6 δολάρια κατά μέσο όρο.
Η ανάλυση της EIA βασίζεται στο σενάριο σημαντικών διαταραχών στη διέλευση πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ στο βραχυπρόθεσμο διάστημα, καθώς και σε προσωρινές διακοπές παραγωγής.
Ο οργανισμός εκτιμά ότι το Brent θα κινηθεί κοντά στα 91 δολάρια το δεύτερο τρίμηνο, πριν υποχωρήσει σταδιακά προς τα 70 δολάρια στο τέλος του έτους, καθώς θα αποκαθίστανται οι ροές και η ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, προβλέπεται αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων κατά 1,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως εντός του 2026, εφόσον εξομαλυνθεί η κατάσταση.
HSBC: Στα 80 δολάρια το Brent
Η HSBC συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο «επιθετικών» στις εκτιμήσεις της, αναθεωρώντας στις 10 Μαρτίου την πρόβλεψη για το Brent στα 80 δολάρια (από 65 δολάρια) και για το WTI στα 76 δολάρια (από 62 δολάρια).
Η τράπεζα συνδέει άμεσα την αναθεώρηση με τις διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Σύμφωνα με την HSBC, ακόμη και περιοδικές διακοπές ή αυξημένοι κίνδυνοι ασφαλείας αρκούν για να ενσωματωθεί ένα υψηλότερο και πιο διαρκές γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές.
Bank of America: Έλλειμμα προσφοράς και σενάρια έως τα 130 δολάρια
Αντίστοιχα υψηλές προβλέψεις διατυπώνει και η Bank of America (BofA), η οποία εκτιμά μέση τιμή Brent στα 77,5 δολάρια για το 2026, με το WTI περίπου 5 δολάρια χαμηλότερα.
Η τράπεζα προβλέπει έλλειμμα προσφοράς της τάξης των 1,1 εκατ. βαρελιών ημερησίως στο πρώτο εξάμηνο του έτους, λόγω των προβλημάτων στη διέλευση δεξαμενόπλοιων και επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.
Στο βασικό της σενάριο («regime alteration»), οι ροές ενδέχεται να εξομαλυνθούν ήδη από τον Απρίλιο. Ωστόσο, οι πολιτικές εξελίξεις στο Ιράν ενδέχεται να παρατείνουν την κρίση.
Σε ακραίο σενάριο, η BofA τοποθετεί τη μέση τιμή στα 100 δολάρια, με πιθανότητα ανόδου έως και τα 130 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένων διαταραχών.
UBS και Standard Chartered: Πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις
Η UBS εμφανίζεται πιο συγκρατημένη, αναθεωρώντας την πρόβλεψή της για το Brent στα 72 δολάρια (από 62 δολάρια), αποδίδοντας την άνοδο στην ένταση στη Μέση Ανατολή και στην ουσιαστική διακοπή της ναυσιπλοΐας σε κρίσιμα σημεία.
Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, όπως οι εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ, θα μπορούσαν να ωθήσουν τις τιμές πάνω από τα 90 δολάρια, ενώ ένα παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε επίπεδα άνω των 100 δολαρίων.
Αντίστοιχα, η Standard Chartered αναθεώρησε την πρόβλεψή της στα 70 δολάρια (από 63,5 δολάρια), επισημαίνοντας ότι οι αγορές είχαν υποτιμήσει τη σημασία των «σημείων συμφόρησης» (chokepoints) στις ενεργειακές ροές και τη χαμηλή πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα διεθνώς.
Ένα εύθραυστο νέο ισοζύγιο
Συνολικά, οι αναθεωρημένες προβλέψεις τοποθετούν τη μέση τιμή του Brent για το 2026 στο εύρος των 70–80 δολαρίων.
Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει την ισορροπία μεταξύ δύο αντίρροπων δυνάμεων:
αφενός το σοκ στην προσφορά και το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο,
και αφετέρου την προσδοκία ότι η παραγωγή εκτός Περσικού Κόλπου θα μπορέσει να απορροφήσει μέρος των απωλειών.
Μ.Η.Τ. 242183