Η εμπειρία των προηγούμενων δεκαετιών από μεγάλες ενεργειακές κρίσεις δείχνει ότι οι αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου δεν εκτονώνονται γρήγορα. Αντίθετα, οι τιμές τείνουν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων. Το σημερινό περιβάλλον δεν φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση.
Οι διεθνείς τιμές καταγράφουν σημαντική άνοδο από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το αργό Brent crude oil έχει ενισχυθεί κατά περίπου 17%, ενώ το West Texas Intermediate σημειώνει ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, της τάξης του 24%, μετά την κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν. Παρά το γεγονός ότι οι τιμές έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα πρόσφατα υψηλά τους, εξακολουθούν να κινούνται αισθητά πάνω από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την κρίση.
Σύμφωνα με ανάλυση της Societe Generale, η πορεία εξομάλυνσης των τιμών αναμένεται να είναι αργή και σταδιακή. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται σε ιστορικές συγκρίσεις με προηγούμενα ενεργειακά σοκ στη Μέση Ανατολή, από την περίοδο της Κρίση του Σουέζ μέχρι σήμερα. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, τα δεδομένα δείχνουν ότι τέτοιου είδους διαταραχές απαιτούν χρόνο για να απορροφηθούν από την αγορά.
Η τράπεζα έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις της για την τιμή του Brent στο τέλος του 2026, ανεβάζοντας τον στόχο κοντά στα 85 δολάρια ανά βαρέλι, από 79 δολάρια προηγουμένως. Η αναπροσαρμογή αυτή αποδίδεται κυρίως στις πιέσεις στην πλευρά της προσφοράς, οι οποίες έχουν ενταθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα. Μάλιστα, η πλήρης επιστροφή σε πιο ισορροπημένες συνθήκες δεν τοποθετείται χρονικά πριν από το τέλος του επόμενου έτους.
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζουν οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει επηρεάσει κυρίως τις ιρανικές εξαγωγές, οι οποίες έχουν σχεδόν μηδενιστεί από επίπεδα που έφταναν έως και τα 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Την ίδια στιγμή, οι αποστολές από άλλες χώρες της περιοχής παραμένουν σχετικά σταθερές. Η εξέλιξη αυτή συνιστά, σύμφωνα με τους αναλυτές, ένα από τα ισχυρότερα σοκ προσφοράς που έχουν καταγραφεί στη σύγχρονη ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Οι προκλήσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται μόνο στην παραγωγή. Ζητήματα όπως οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές, το αυξημένο κόστος ασφάλισης, οι ζημιές σε λιμενικές υποδομές και οι καθυστερήσεις στην αποκατάσταση των δικτύων επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Όλοι αυτοί οι παράγοντες ενισχύουν την αβεβαιότητα και ενδέχεται να επιμηκύνουν τη διάρκεια της κρίσης.
Αν και η εξάρτηση των οικονομιών από το πετρέλαιο έχει μειωθεί με την πάροδο του χρόνου, περιορίζοντας σε κάποιο βαθμό τις επιπτώσεις στο ΑΕΠ, τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν ένα σταθερό μοτίβο: οι διαταραχές στην προσφορά υποχωρούν με αργούς ρυθμούς. Κατά μέσο όρο, τα τελευταία 70 χρόνια, χρειάστηκαν περίπου οκτώ μήνες για να αρχίσει η ουσιαστική εξομάλυνση μετά από ένα μεγάλο σοκ.
Στο μεταξύ, η ζήτηση εμφανίζει ήδη σημάδια κάμψης, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μείωση περίπου 3% μέχρι σήμερα. Εάν η κρίση παραταθεί, δεν αποκλείεται να ακολουθήσει περαιτέρω υποχώρηση, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.
Παρά τις διαφορές με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, όταν οι τιμές εκτινάχθηκαν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, οι σημερινές συνθήκες παραμένουν απαιτητικές. Οι αναλυτές καταλήγουν ότι, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ιστορικές εμπειρίες όσο και τους περιορισμούς στην εφοδιαστική αλυσίδα, η πλήρης ομαλοποίηση της αγοράς πετρελαίου δεν αναμένεται πριν από τα τέλη του 2026, ακόμη κι αν στο μεσοδιάστημα καταγραφούν πρόσκαιρες αποκλιμακώσεις στις τιμές.
Διαβάστε επίσης; OPEC+: «Σήμα χωρίς αντίκρισμα» εν μέσω κρίσης – Η αγορά πετρελαίου εγκλωβισμένη στο χάος του Ορμούζ
Μ.Η.Τ. 242183