Η OPEC+ αυξάνει συμβολικά την παραγωγή πετρελαίου, αλλά η κρίση στο Ορμούζ και ο πόλεμος κρατούν την αγορά σε έντονη αστάθεια
Σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια αγορά ενέργειας κινείται στα όρια της απορρύθμισης, η απόφαση της OPEC+ να αυξήσει οριακά την παραγωγή για τον Μάιο δεν έρχεται να αλλάξει το παιχνίδι, αλλά να στείλει ένα μήνυμα. Ένα μήνυμα περισσότερο πολιτικό και λιγότερο ουσιαστικό, την ώρα που η πραγματική κρίση εκτυλίσσεται στα Στενά του Ορμούζ και στις κατεστραμμένες ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής.
Η αύξηση κατά περίπου 206.000 βαρέλια ημερησίως φαντάζει στα χαρτιά ως παρέμβαση εξισορρόπησης. Στην πράξη, όμως, η αγορά γνωρίζει ότι πρόκειται για μια κίνηση με περιορισμένο άμεσο αποτέλεσμα. Η προσφορά παραμένει συμπιεσμένη, οι ροές διαταραγμένες και το ρίσκο γεωπολιτικής κλιμάκωσης κυριαρχεί.
Παραγωγή «στα χαρτιά» και πραγματικότητα στο πεδίο
Η απόφαση ελήφθη με τη σύμφωνη γνώμη των βασικών παικτών της συμμαχίας, με πρωταγωνιστές τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, ωστόσο οι ίδιοι οι παραγωγοί παραδέχονται εμμέσως ότι η επιστροφή στην κανονικότητα δεν είναι άμεση υπόθεση. Οι ζημιές σε κρίσιμες υποδομές εξόρυξης, αποθήκευσης και μεταφοράς πετρελαίου απαιτούν χρόνο και τεράστια κεφάλαια για να αποκατασταθούν.
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Η σύγκρουση με το Ιράν έχει περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο, με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κουβέιτ να αναγκάζονται να λειτουργούν κάτω από τις πραγματικές τους δυνατότητες. Έτσι, η αύξηση των ποσοστώσεων μοιάζει περισσότερο με «δέσμευση για το μέλλον» παρά με άμεση ενίσχυση της προσφοράς.
Το μήνυμα είναι σαφές: η OPEC+ θέλει να δείξει ότι διατηρεί τον έλεγχο. Όμως η αγορά αντιλαμβάνεται ότι ο έλεγχος αυτός δοκιμάζεται.
Ορμούζ, πόλεμος και 120 δολάρια – Η αγορά σε καθεστώς σοκ
Το πραγματικό επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ, τη σημαντικότερη ενεργειακή «αρτηρία» του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η de facto παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από το Ιράν έχει προκαλέσει ένα από τα ισχυρότερα σοκ προσφοράς στην ιστορία της αγοράς, όπως έχει ήδη επισημάνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.
Οι τιμές αντέδρασαν βίαια. Το Brent άγγιξε τα 120 δολάρια το προηγούμενο διάστημα, ενώ παραμένει κοντά στα 109 δολάρια, διατηρώντας ένα επίπεδο που ενσωματώνει έντονο γεωπολιτικό premium. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και το μπλοκάρισμα βασικών εξαγωγικών διαδρομών έχουν δημιουργήσει μια αγορά όπου η προσφορά δεν μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η αβεβαιότητα. Η Τεχεράνη φέρεται να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τη διέλευση πλοίων, επιβάλλοντας ακόμη και όρους διέλευσης, γεγονός που μετατρέπει το Ορμούζ από εμπορικό πέρασμα σε γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης.
Ρωσία, επιθέσεις και παγκόσμια ανισορροπία – Ένα σύστημα υπό πίεση
Σαν να μην έφτανε η Μέση Ανατολή, η αγορά πετρελαίου δέχεται ταυτόχρονα πιέσεις και από τη Ρωσία. Ενεργειακές υποδομές έχουν πληγεί από επιθέσεις, ενώ προβλήματα καταγράφονται και σε κρίσιμους τερματικούς σταθμούς εξαγωγών στη Βαλτική, περιορίζοντας περαιτέρω τη διαθέσιμη προσφορά.
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ρωσίας, Alexander Novak, παραδέχθηκε ότι η αγορά βρίσκεται σε εμφανή ανισορροπία, προειδοποιώντας ότι η OPEC+ είναι έτοιμη να παρέμβει εκ νέου εφόσον χρειαστεί. Ωστόσο, ακόμη και οι παρεμβάσεις αυτές έχουν όρια όταν η γεωπολιτική αστάθεια υπερβαίνει τα εργαλεία της αγοράς.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο έχει μειωθεί έως και κατά 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή σχεδόν το 10% της παγκόσμιας προσφοράς. Πρόκειται για μια απώλεια που δεν μπορεί να αναπληρωθεί εύκολα, ακόμη και αν υπάρξει άμεση αποκλιμάκωση.
Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται πλέον σε μια νέα φάση, όπου οι αποφάσεις των παραγωγών δεν αρκούν από μόνες τους. Το γεωπολιτικό ρίσκο έχει μετατραπεί στον βασικό παράγοντα τιμολόγησης και η OPEC+ δείχνει, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, να ακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις καθορίζει.
Διαβάστε επίσης: Κρίσιμη συνεδρίαση του OPEC+ εν μέσω πολέμου: Η απόφαση που θα κρίνει τις τιμές
Μ.Η.Τ. 242183