Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα €4,37 δισ. – Ισχυρή εκκίνηση με «διπλή ανάγνωση» στα έσοδα

Πρωτογενές πλεόνασμα €4,37 δισ. στο α’ τρίμηνο 2026, με ισχυρό ΦΠΑ αλλά αποκλίσεις σε άλλα φορολογικά έσοδα

Με ισχυρό δημοσιονομικό αποτύπωμα ξεκίνησε το 2026, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε στα 4,369 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο, υπερβαίνοντας αισθητά τον στόχο των 2,732 δισ. ευρώ. Η επίδοση αυτή επιβεβαιώνει τη δυναμική των δημόσιων οικονομικών, αλλά πίσω από τους τίτλους αποκαλύπτεται μια πιο σύνθετη εικόνα ως προς τη δομή των εσόδων και τη βιωσιμότητα της υπεραπόδοσης.

Την ίδια στιγμή, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 17,182 δισ. ευρώ, ωστόσο σημαντικό μέρος αυτών προήλθε από έκτακτες πηγές, όπως η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και η άδεια καζίνο στο Ελληνικό, γεγονός που αλλοιώνει τη σύγκριση με τους στόχους.

Ισχυρός ΦΠΑ, πιέσεις σε ΕΦΚ και επιχειρηματική φορολογία

Η ανάλυση των επιμέρους φορολογικών κατηγοριών δείχνει ότι ο ΦΠΑ αποτέλεσε τον βασικό πυλώνα υπεραπόδοσης, φτάνοντας τα 7,4 δισ. ευρώ και υπερβαίνοντας τον στόχο. Ακόμη και μετά την αφαίρεση έκτακτων εσόδων, η κατηγορία παραμένει σε θετική τροχιά, υποδηλώνοντας ανθεκτικότητα της κατανάλωσης.

Αντίθετα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εμφανίζονται μειωμένοι έναντι στόχου, στοιχείο που συνδέεται τόσο με μεταβολές στην κατανάλωση καυσίμων όσο και με τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Παράλληλα, τα έσοδα από φόρους εισοδήματος κινούνται κάτω από τις προβλέψεις, κυρίως λόγω της υστέρησης στη φορολογία νομικών προσώπων.

Η εικόνα αυτή καταδεικνύει ότι, παρά τη συνολική θετική πορεία, η φορολογική βάση παρουσιάζει ανομοιογένεια, με την κατανάλωση να στηρίζει τα έσοδα περισσότερο από την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Δαπάνες χαμηλότερες του στόχου και ρόλος των ετεροχρονισμών

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πλεονάσματος διαδραμάτισε και η πορεία των δαπανών, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 17,039 δισ. ευρώ, σημαντικά χαμηλότερα από τον στόχο. Η απόκλιση αυτή δεν προκύπτει αποκλειστικά από εξοικονόμηση, αλλά και από ετεροχρονισμό πληρωμών, κυρίως σε εξοπλιστικά και επενδυτικά προγράμματα.

Η πρακτική αυτή, αν και δεν επηρεάζει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα σε όρους Γενικής Κυβέρνησης, δημιουργεί μια πιο ευνοϊκή εικόνα σε ταμειακή βάση, ενισχύοντας βραχυπρόθεσμα το πλεόνασμα.

Παράλληλα, οι αυξημένες δαπάνες σε σχέση με το 2025 υποδηλώνουν ότι η δημοσιονομική πολιτική παραμένει επεκτατική σε επιλεγμένους τομείς, όπως η υγεία και η κοινωνική στήριξη, με σημαντικές μεταβιβάσεις προς οργανισμούς όπως ο ΕΟΠΥΥ και το σύστημα πρόνοιας.

Δημοσιονομική υπεραπόδοση με «αστερίσκους»

Η συνολική εικόνα του πρώτου τριμήνου αποτυπώνει μια οικονομία που διατηρεί ισχυρή δημοσιονομική επίδοση, υπερβαίνοντας τους στόχους και δημιουργώντας θετικό χώρο για την οικονομική πολιτική. Ωστόσο, η ποιότητα της υπεραπόδοσης παραμένει το κρίσιμο ζητούμενο.

Η εξάρτηση από έκτακτα έσοδα, οι αποκλίσεις σε βασικές φορολογικές κατηγορίες και ο ρόλος των χρονικών μετατοπίσεων δαπανών δείχνουν ότι το πλεόνασμα δεν είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα διαρθρωτικής βελτίωσης.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η δημοσιονομική εικόνα παραμένει ισχυρή, αλλά η διατήρησή της θα εξαρτηθεί από τη σταθερή ενίσχυση της φορολογικής βάσης και τη συνετή διαχείριση των δαπανών τους επόμενους μήνες.

Διαβάστε επίσης; Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 3,5 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο – Οριακή υπέρβαση εσόδων