Ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων που συνδέονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση συγκαταλέγεται η Ελλάδα, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος που δημοσιεύτηκε στα τέλη του 2025 και βασίζεται σε δεδομένα του 2023.
Η μελέτη καταγράφει τη σοβαρή επίδραση των αερίων ρύπων στη δημόσια υγεία, με επίκεντρο τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5, το διοξείδιο του αζώτου (NO2) και το όζον (O3), τα οποία συνδέονται με εκατοντάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους στην Ευρώπη.
PM2.5: Ο πιο επικίνδυνος ρύπος για την υγεία
Η έκθεση επιβεβαιώνει ότι τα PM2.5 αποτελούν τον πιο θανατηφόρο ρύπο στην Ευρώπη. Μεταξύ 2005 και 2023, οι θάνατοι που αποδίδονται σε αυτά τα σωματίδια μειώθηκαν κατά 57% στην ΕΕ-27, φτάνοντας τους 182.000.
Η βελτίωση αυτή αποδίδεται σε περιβαλλοντικές πολιτικές σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, που οδήγησαν σε μείωση 38% των εκπομπών PM2.5.
Παρά τη βελτίωση, το 2023 το 94,4% του αστικού πληθυσμού της ΕΕ εξακολουθούσε να εκτίθεται σε επίπεδα πάνω από το όριο των 5 μg/m³ που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με μέση συγκέντρωση τα 10,2 μg/m³.
Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη
Η Ελλάδα κατατάσσεται 2η μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ και 8η στην Ευρώπη συνολικά σε θανάτους που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, καταγράφονται:
137,7 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους
Περισσότεροι από 10.240 πρόωροι θάνατοι ετησίως
Η περιοχή των Βαλκανίων εμφανίζει τις χειρότερες επιδόσεις, με χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Σερβία να καταγράφουν ακόμη υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.
Οι πιο επιβαρυμένες και οι πιο «καθαρές» χώρες
Στην κορυφή της αρνητικής κατάταξης βρίσκεται η Βόρεια Μακεδονία με 222,2 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους, ενώ ακολουθούν:
Βοσνία-Ερζεγοβίνη: 199
Αλβανία: 196,1
Σερβία: 188,3
Κόσοβο: 172,4
Βουλγαρία: 143,8
Μαυροβούνιο: 141,8
Ελλάδα: 137,7
Αντίθετα, οι βόρειες χώρες της Ευρώπης εμφανίζουν τις χαμηλότερες επιβαρύνσεις:
Φινλανδία: 0,9
Σουηδία: 3
Εσθονία: 5
Ισλανδία: σχεδόν μηδενικά επίπεδα θνησιμότητας
NO2 και όζον: επιπλέον κίνδυνοι
Πέρα από τα PM2.5, η έκθεση συνδέει:
34.000 θανάτους με το NO2
63.000 θανάτους με το όζον (O3)
Η ατμοσφαιρική ρύπανση παραμένει ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός παράγοντας κινδύνου για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
Ασθένειες που σχετίζονται με τη ρύπανση
Η μακροχρόνια έκθεση σε ρύπους συνδέεται με σοβαρές παθήσεις, όπως:
καρδιοπάθειες (στεφανιαία νόσος)
καρκίνος του πνεύμονα
εγκεφαλικά επεισόδια
σακχαρώδης διαβήτης
χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
Επιπλέον, η ατμοσφαιρική ρύπανση συμβάλλει σε βραχυχρόνιες επιπτώσεις, όπως το άσθμα σε παιδιά και εφήβους.
Μ.Η.Τ. 242183