Εξωδικαστικός: Το μεγάλο «στοίχημα» για το ιδιωτικό χρέος και τη διάσωση της πρώτης κατοικίας – Οι 4 νέες παρεμβάσεις που αλλάζουν το τοπίο
Σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να μετατρέψει τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό σε βασικό εργαλείο οικονομικής επανεκκίνησης για χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που βρίσκονται εγκλωβισμένα σε τραπεζικά, φορολογικά και ασφαλιστικά χρέη.
Το νέο νομοσχέδιο που τίθεται εντός της εβδομάδας σε δημόσια διαβούλευση περιλαμβάνει κρίσιμες παρεμβάσεις, οι οποίες διευρύνουν σημαντικά την περίμετρο προστασίας και ένταξης οφειλετών στον μηχανισμό ρύθμισης. Η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει περαιτέρω την αποτελεσματικότητα ενός εργαλείου που ήδη εμφανίζει υψηλά ποσοστά εγκρισιμότητας, με περισσότερες από 60.000 επιτυχείς ρυθμίσεις και συνολικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ να έχουν ήδη ενταχθεί στο σύστημα.
Το πιο ηχηρό στοιχείο των νέων ρυθμίσεων αφορά για πρώτη φορά τη δυνατότητα ουσιαστικής προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Παράλληλα, το κατώτατο όριο οφειλής για ένταξη μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο και για μικρότερους οφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός του πλαισίου ρύθμισης.
Μέσω του Εξωδικαστικού, οι πολίτες αποκτούν τη δυνατότητα να επιτύχουν ακόμη και «κούρεμα» οφειλών, αλλά και αποπληρωμή έως 240 δόσεων, με τον αλγόριθμο της πλατφόρμας να καθορίζει το ύψος της μηνιαίας δόσης βάσει εισοδηματικών και περιουσιακών δεδομένων.
Κυβερνητικά στελέχη χαρακτηρίζουν πλέον τον μηχανισμό «καταλυτικό εργαλείο» για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, επισημαίνοντας ότι μετά τις αλλαγές που εφαρμόστηκαν από τον Απρίλιο του 2025, η εικόνα του συστήματος έχει μεταβληθεί αισθητά. Ο διπλασιασμός των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων για τους ευάλωτους, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από τους πιστωτές και η ουσιαστική ένταξη της μεσαίας τάξης στον μηχανισμό, αύξησαν την εγκρισιμότητα των αιτήσεων πάνω από το 80%.
Η πρώτη κατοικία στο επίκεντρο – Τι αλλάζει για τους οφειλέτες
Η σημαντικότερη αλλαγή του νέου πλαισίου αφορά την πρώτη κατοικία, καθώς για πρώτη φορά ο οφειλέτης θα μπορεί να τη διαχωρίζει από την υπόλοιπη περιουσία του κατά τη διαδικασία ρύθμισης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να ζητά προστασία της κύριας κατοικίας του μέσω της πλατφόρμας του Εξωδικαστικού, αποδεχόμενος ταυτόχρονα τη ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Με βάση αυτό το μοντέλο, το ύψος του «κουρέματος» αλλά και η τελική μηνιαία δόση θα υπολογίζονται κυρίως με γνώμονα την αξία της κύριας κατοικίας και το πραγματικό εισόδημα του οφειλέτη.
Ταυτόχρονα, το υπουργείο επιχειρεί να δώσει «ανάσα» και σε όσους έχουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς. Με το νέο πλαίσιο, θα μπορεί να αίρεται η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση έχουν ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για επαγγελματίες, μικρές επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα που αδυνατούν να λειτουργήσουν οικονομικά εξαιτίας των δεσμευμένων λογαριασμών τους, ακόμη και όταν προσπαθούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Ρύθμιση από 5.000 ευρώ και νέα ευκαιρία σε παλαιά χρέη
Το νέο νομοσχέδιο φέρνει και ουσιαστική διεύρυνση της πρόσβασης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθώς μειώνεται το κατώτατο όριο ένταξης από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ συνολικών οφειλών. Με τον τρόπο αυτό, χιλιάδες μικροοφειλέτες που μέχρι σήμερα αποκλείονταν από το σύστημα αποκτούν πρόσβαση σε ρυθμίσεις και δυνατότητες αποπληρωμής που μέχρι πρότινος αφορούσαν μόνο μεγαλύτερα χρέη.
Παράλληλα, θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεων για αρρύθμιστες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο του 2023 και δεν είχαν ενταχθεί σε καμία ρύθμιση έως τις 21 Απριλίου 2026.
Το οικονομικό επιτελείο εξηγεί ότι το χρονικό όριο του 2023 επιλέχθηκε επειδή η μεγάλη πλειονότητα των ληξιπρόθεσμων χρεών δημιουργήθηκε στα χρόνια της κρίσης και της ενεργειακής πίεσης. Από το 2024 και μετά, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, η οικονομία έχει επιστρέψει σε πιο «κανονικές» συνθήκες και συνεπώς οι νέες οφειλές θα πρέπει να εξυπηρετούνται μέσω της πάγιας ρύθμισης των 24 ή 48 δόσεων.
Το υπουργείο επισημαίνει επίσης ότι τυχόν γενικευμένη επέκταση των πάγιων ρυθμίσεων στις 72 δόσεις θα δημιουργούσε σοβαρό δημοσιονομικό κενό, καθώς το Δημόσιο εισπράττει περίπου 3,2 δισ. ευρώ μέσω της υφιστάμενης πάγιας ρύθμισης.
Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε το ιδιωτικό χρέος «κρίσιμο πυλώνα της οικονομίας», επισημαίνοντας ότι πίσω από κάθε οφειλή υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες και επιχειρήσεις που παλεύουν καθημερινά να παραμείνουν βιώσιμοι.
Διαβάστε επίσης: Εξωδικαστικός Μηχανισμός: Νέοι κανόνες για χρέη – Προστασία κατοικίας και 72 δόσεις
Μ.Η.Τ. 242183