Ψηφιακές «πόλεις» τεχνητής νοημοσύνης: Τι είναι τα data centers και το στοίχημα της ψηφιακής ανάπτυξης που εγείρει ανησυχίες
Μια νέα μεγάλη συζήτηση αρχίζει να διαμορφώνεται στη Βόρεια Εύβοια και ειδικά στον Δήμο Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας, γύρω από τα σχέδια δημιουργίας data centers, δηλαδή κέντρων δεδομένων που αποτελούν σήμερα μία από τις πιο κρίσιμες υποδομές της παγκόσμιας ψηφιακής οικονομίας.
Πρόκειται για τεράστιες εγκαταστάσεις που φιλοξενούν χιλιάδες servers και υπολογιστικά συστήματα, τα οποία λειτουργούν αδιάκοπα όλο το 24ωρο, επεξεργαζόμενα και αποθηκεύοντας τεράστιους όγκους δεδομένων από το διαδίκτυο, τα social media, τις τραπεζικές συναλλαγές, τις cloud υπηρεσίες, τις πλατφόρμες streaming αλλά και τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Με απλά λόγια, στα data centers «ζει» πλέον ένα μεγάλο μέρος του σύγχρονου ψηφιακού κόσμου.
Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, των ψηφιακών υπηρεσιών και των cloud εφαρμογών έχει εκτοξεύσει διεθνώς τη ζήτηση για νέες εγκαταστάσεις δεδομένων, με αποτέλεσμα πολλές χώρες να αναζητούν περιοχές όπου μπορούν να δημιουργηθούν μεγάλες ενεργειακές και τεχνολογικές υποδομές.
Γιατί τα data centers θεωρούνται τόσο ενεργοβόρα
Το μεγάλο ζήτημα που συνοδεύει αυτά τα έργα είναι οι τεράστιες ενεργειακές ανάγκες τους. Οι servers παράγουν συνεχώς πολύ υψηλά επίπεδα θερμότητας, κάτι που σημαίνει ότι οι εγκαταστάσεις απαιτούν ισχυρά και διαρκώς λειτουργούντα συστήματα ψύξης για να παραμένουν ασφαλείς και επιχειρησιακά σταθερές.
Σε πολλά σύγχρονα data centers λειτουργούν βιομηχανικά συστήματα κλιματισμού, ψύκτες, γεννήτριες ασφαλείας, μπαταρίες αδιάλειπτης παροχής ενέργειας και σύνθετες ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις υψηλής ισχύος.
Σε ορισμένους τύπους εγκαταστάσεων χρησιμοποιούνται επίσης σημαντικές ποσότητες νερού για τις ανάγκες ψύξης, αν και οι νεότερες τεχνολογίες επιχειρούν να περιορίσουν όσο γίνεται την κατανάλωση υδάτινων πόρων.
Σύμφωνα με διεθνείς ενεργειακούς οργανισμούς, τα data centers συγκαταλέγονται πλέον στις πιο απαιτητικές ενεργειακά υποδομές παγκοσμίως, ειδικά μετά την εκρηκτική ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Οι διεθνείς αντιδράσεις και οι ανησυχίες των τοπικών κοινωνιών
Η ταχεία εξάπλωση των data centers έχει ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις σε πολλές χώρες της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Τοπικές κοινωνίες, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και αυτοδιοικητικοί φορείς εκφράζουν ανησυχίες για την υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τη χρήση νερού, την ανάγκη δημιουργίας νέων υποσταθμών και γραμμών υψηλής τάσης, καθώς και για την αλλαγή χρήσεων γης σε περιοχές που μέχρι σήμερα είχαν αγροτικό ή φυσικό χαρακτήρα.
Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί αντιδράσεις και για τον θόρυβο που προκαλούν τα συστήματα ψύξης και οι γεννήτριες ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν οι εγκαταστάσεις βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο αναπτύσσεται συζήτηση γύρω από το θερμικό αποτύπωμα αυτών των εγκαταστάσεων και τη διάχυση θερμότητας στις γύρω περιοχές, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφή επιστημονικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν ευρύτερη μεταβολή μικροκλίματος.
Οι ανησυχίες αυτές οδηγούν όλο και περισσότερες τοπικές κοινωνίες στο να ζητούν αναλυτικές περιβαλλοντικές μελέτες, δημόσια διαβούλευση και σαφείς απαντήσεις πριν προχωρήσουν μεγάλης κλίμακας επενδύσεις data centers.
Τι κερδίζει πραγματικά μια τοπική κοινωνία
Ένα ακόμη βασικό ερώτημα που τίθεται διεθνώς αφορά το πραγματικό όφελος που αφήνουν τέτοιες εγκαταστάσεις στις τοπικές κοινωνίες. Τα σύγχρονα data centers είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένες μονάδες και δεν λειτουργούν όπως μια παραδοσιακή βιομηχανία που απασχολεί καθημερινά εκατοντάδες εργαζόμενους.
Οι περισσότερες λειτουργίες τους βασίζονται σε αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και διαχείρισης, ενώ το μόνιμο προσωπικό αφορά κυρίως τεχνικούς, μηχανικούς, φύλαξη και συντήρηση των εγκαταστάσεων.
Από την άλλη πλευρά, οι εταιρείες που επενδύουν στον τομέα υποστηρίζουν ότι τα data centers δημιουργούν σημαντικές υποδομές, αναβαθμίζουν τα τηλεπικοινωνιακά και ενεργειακά δίκτυα, φέρνουν επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας και ενισχύουν συνολικά την ψηφιακή οικονομία.
Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύονται επίσης από έργα οδοποιίας, ενεργειακές επεκτάσεις και φορολογικά έσοδα για τις τοπικές κοινωνίες.
Η μεγάλη συζήτηση που ανοίγει και στην Ελλάδα
Η συζήτηση που φαίνεται να ανοίγει πλέον και στη Βόρεια Εύβοια αποτυπώνει ένα ευρύτερο παγκόσμιο δίλημμα: πώς μπορεί να αναπτυχθεί η ψηφιακή οικονομία χωρίς να επιβαρύνονται υπερβολικά οι τοπικές κοινωνίες και οι φυσικοί πόροι.
Η Ελλάδα εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε περιφερειακό κόμβο data centers για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προσελκύοντας επενδύσεις από μεγάλους διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους.
Ωστόσο, όσο μεγαλώνουν οι επενδύσεις, τόσο αυξάνονται και τα ερωτήματα γύρω από την ενεργειακή κατανάλωση, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τις χρήσεις γης και το ισοζύγιο οφέλους για τις τοπικές κοινωνίες.
Για πολλούς κατοίκους και φορείς, το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο αν θα γίνουν τέτοιες επενδύσεις, αλλά με ποιους όρους, με ποιον έλεγχο και με ποια διαφάνεια.
Διαβάστε επίσης: BofA: Τα data centers αλλάζουν τον κόσμο – Επενδυτική έκρηξη $5 τρισ. έως το 2030
Μ.Η.Τ. 242183