Η στεγαστική κρίση περνά στο Eurogroup. Το ευρωπαϊκό σχέδιο για στέγη, επενδύσεις και αξιοποίηση ακινήτων και η ελληνική «παγίδα»
Η στεγαστική κρίση παύει να αντιμετωπίζεται ως ένα αποκλειστικά κοινωνικό πρόβλημα και εξελίσσεται πλέον σε κεντρικό οικονομικό και πολιτικό ζήτημα για ολόκληρη την Ευρώπη. Η εκτόξευση των ενοικίων, η αδυναμία πρόσβασης των νέων σε κατοικία και η έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων οδηγούν τις κυβερνήσεις της ευρωζώνης σε αναζήτηση κοινών λύσεων, με το θέμα να περνά πλέον και επίσημα στην ατζέντα του Eurogroup.
Με πρωτοβουλία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης αναμένεται να ανοίξουν στη Λευκωσία μια ευρύτερη συζήτηση για τη στεγαστική ασφυξία που πλήττει όλο και περισσότερα νοικοκυριά στην Ευρώπη.
Το ελληνικό παράδοξο βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων. Από τη μία πλευρά, η χώρα καταγράφει διαρκή άνοδο στα ενοίκια και σοβαρό πρόβλημα διαθεσιμότητας κατοικιών. Από την άλλη, περίπου 794.000 κύριες κατοικίες παραμένουν κλειστές, εκτός αγοράς και χωρίς αξιοποίηση.
Το οικονομικό επιτελείο θεωρεί ότι η ενεργοποίηση μέρους αυτού του αδρανούς αποθέματος θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στην αγορά και να αυξήσει την προσφορά κατοικιών, η οποία σήμερα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη σε σχέση με τη ζήτηση.
Το νέο σχέδιο για σπίτια, ενοίκια και επενδύσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη από τα τέλη του 2025 παρουσίασε το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο για οικονομικά προσιτή στέγη, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επανήλθε το 2026 με δέσμη πρόσθετων προτάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης.
Ο βασικός άξονας του σχεδίου είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών, καθώς οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι χωρίς νέα σπίτια και χωρίς αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων, οι τιμές θα συνεχίσουν να κινούνται ανοδικά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το σχέδιο προβλέπει κινητοποίηση επενδύσεων για νέες κατοικίες, επιτάχυνση ανακαινίσεων, ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για νοικοκυριά που πιέζονται από το κόστος στέγασης.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ενθαρρύνουν τα κράτη να αξιοποιήσουν ανενεργά ακίνητα, να δημιουργήσουν νέα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας και να προωθήσουν φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν ακίνητα με χαμηλότερα μισθώματα.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει το στεγαστικό με τη συνολική αναδιάρθρωση της αγοράς ακινήτων και την ψηφιακή χαρτογράφηση της ιδιοκτησίας μέσω του νέου Μητρώου Ακινήτων, με στόχο να εντοπιστούν τα πραγματικά διαθέσιμα ακίνητα και να περιοριστεί η αδρανής περιουσία.
Γιατί η Ελλάδα δεν μοιάζει με την Κεντρική Ευρώπη
Το μεγάλο πρόβλημα για την ελληνική αγορά είναι ότι δεν διαθέτει την παράδοση κοινωνικής στέγασης που υπάρχει σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Στην Αυστρία, περίπου μία στις πέντε κατοικίες αφορά κοινωνική ή επιδοτούμενη στέγαση, ενώ στη Γαλλία το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 14% του συνολικού αποθέματος κατοικιών. Τα συγκεκριμένα μοντέλα βασίζονται σε δεκαετίες κρατικής παρέμβασης, θεσμικής οργάνωσης και μαζικών επενδύσεων.
Αντίθετα, η Ελλάδα στηρίχθηκε διαχρονικά στην ιδιοκατοίκηση και σε ένα εξαιρετικά κατακερματισμένο καθεστώς μικρών ιδιοκτησιών. Αυτό σημαίνει ότι η δημιουργία ενός μεγάλου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας δεν μπορεί να γίνει εύκολα ούτε γρήγορα.
Την ίδια στιγμή, χώρες του ευρωπαϊκού Νότου όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με την Ελλάδα, κινούνται πλέον πιο επιθετικά. Εφαρμόζουν περιορισμούς στις αυξήσεις ενοικίων, δημιουργούν νέους δημόσιους φορείς στέγασης και επιχειρούν να επαναφέρουν στην αγορά χιλιάδες κλειστά ακίνητα.
Για την Ελλάδα, το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να χτιστούν νέα σπίτια. Είναι να επιστρέψουν στην αγορά τα εκατοντάδες χιλιάδες κλειστά ακίνητα που σήμερα παραμένουν οικονομικά ανενεργά, σε μια περίοδο όπου η αγορά «διψά» για διαθέσιμες κατοικίες.
Διαβάστε επίσης: Στεγαστική κρίση: Η Gen Z και οι γυναίκες αλλάζουν την αγορά κατοικίας στις ΗΠΑ
Μ.Η.Τ. 242183