ΗΠΑ-Ιράν: Το παρασκήνιο πίσω από το «μνημόνιο κατανόησης», οι επιφυλάξεις του Ισραήλ και οι 6 όροι της εύθραυστης συμφωνίας
Σε κρίσιμο γεωπολιτικό σταυροδρόμι φαίνεται να βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να επιβάλει ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και σε επανεκκίνηση της παγκόσμιας ενεργειακής ροής μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CBS που επικαλούνται πηγές με γνώση των συνομιλιών, το υπό διαμόρφωση «μνημόνιο κατανόησης» περιλαμβάνει έξι βασικά σημεία, τα οποία η Ουάσιγκτον θεωρεί προϋπόθεση για τον τερματισμό της σύγκρουσης και τη σταδιακή χαλάρωση της πίεσης προς την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε αποφασισμένος να αυξήσει την πίεση προς το ιρανικό καθεστώς, δηλώνοντας ότι είτε θα υπάρξει «σπουδαία συμφωνία» είτε δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία, στέλνοντας μήνυμα τόσο προς την Τεχεράνη όσο και προς το εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο των ΗΠΑ.
Το σχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ μέσα σε διάστημα 30 ημερών και δέσμευση των δύο πλευρών για άμεσο και μόνιμο τερματισμό στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, το Ιράν καλείται να δεσμευθεί ότι δεν θα αναπτύξει ποτέ πυρηνικά όπλα και να αποδεχθεί μηχανισμό διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υπό κοινά συμφωνημένους όρους.
Τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της διαπραγμάτευσης αφορά τα Στενά του Ορμούζ, τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας τις τελευταίες εβδομάδες είχε πυροδοτήσει ενεργειακό σοκ στις αγορές, εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και έντονες ανησυχίες για νέα παγκόσμια πληθωριστική κρίση.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί τώρα να συνδέσει την αποκατάσταση της εμπορικής κυκλοφορίας με ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας και πυρηνικού ελέγχου, διατηρώντας ωστόσο ισχυρούς μοχλούς πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με το σχέδιο, η άρση κυρώσεων και η αποδέσμευση ιρανικών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων θα προχωρούν σταδιακά και μόνο εφόσον το Ιράν συμμορφώνεται με τις δεσμεύσεις του.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει άμεσα το καθεστώς οικονομικής πίεσης, αλλά να το χρησιμοποιήσει ως εργαλείο ελέγχου και διαρκούς επιτήρησης της συμφωνίας.
Ο Λίβανος, ο Νετανιάχου και οι δύο «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ
Παρά το κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επιβεβαίωσε μεγάλο μέρος των πληροφοριών που δημοσιοποίησε το CBS, απέφυγε όμως να επιβεβαιώσει δύο κομβικά σημεία: την πλήρη παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα και την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες.
Η επιφυλακτικότητα αυτή αποδίδεται κυρίως στις ισραηλινές αντιδράσεις και ειδικά στο μέτωπο του Λιβάνου, το οποίο θεωρείται εξαιρετικά ευαίσθητο για την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε στον Τραμπ ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα στρατιωτικής απάντησης απέναντι σε οποιαδήποτε μελλοντική απειλή, ακόμη και στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
Το στοιχείο αυτό αποκαλύπτει πόσο περίπλοκη παραμένει η διαπραγμάτευση, καθώς η Ουάσιγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη αποτροπής γενικευμένης σύγκρουσης και στις στρατηγικές απαιτήσεις του Ισραήλ στην περιοχή.
Οι αγορές πάντως παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε πρόοδος στη συμφωνία θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις τιμές ενέργειας, τον πληθωρισμό και τη συνολική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.
Διαβάστε επίσης: Τεχεράνη: Πρόοδος χωρίς συμφωνία στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ – Προειδοποιήσεις για Ισραήλ και το Στενό του Ορμούζ
Μ.Η.Τ. 242183