Σε ένα από τα πιο εκτεταμένα πακέτα αλλαγών των τελευταίων ετών εισέρχεται το σύστημα των λαϊκών αγορών, καθώς ο Νόμος 5297/2026 αναδιαμορφώνει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας, αδειοδότησης και κατανομής θέσεων.
Οι νέες ρυθμίσεις φέρνουν σημαντικές μεταβολές τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους επαγγελματίες πωλητές, δημιουργώντας ένα νέο τοπίο με διαφορετικές ισορροπίες και ευκαιρίες.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να εκσυγχρονίσει διαδικασίες που για χρόνια χαρακτηρίζονταν από γραφειοκρατία και καθυστερήσεις, εισάγοντας παράλληλα πιο ευέλικτους κανόνες λειτουργίας. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν είναι ουδέτερες, καθώς αναδιανέμουν δικαιώματα και υποχρεώσεις, οδηγώντας σε νέους «κερδισμένους» και «χαμένους» μέσα στο σύστημα των λαϊκών αγορών.
Σε φάση ριζικής αναδιάρθρωσης εισέρχεται το σύστημα λειτουργίας των λαϊκών αγορών, καθώς τίθεται σε εφαρμογή το νέο θεσμικό πλαίσιο του Νόμου 5297/2026. Οι αλλαγές αφορούν το σύνολο της δομής της αγοράς, από τις άδειες και τις μετακινήσεις πωλητών έως τη διαχείριση των θέσεων και τις διαδικασίες αναπλήρωσης, δημιουργώντας ένα νέο ισοζύγιο «κερδισμένων» και «χαμένων».
Στόχος του νέου καθεστώτος είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και η μείωση της γραφειοκρατίας. Ωστόσο, η εφαρμογή του συνοδεύεται από αυστηρότερες προϋποθέσεις που επηρεάζουν με διαφορετικό τρόπο παραγωγούς, επαγγελματίες πωλητές και βοηθητικό προσωπικό.
Ποιοι κερδίζουν από τις αλλαγές
Στους βασικούς ωφελημένους συγκαταλέγονται παραγωγοί και επαγγελματίες πωλητές που στο παρελθόν είχαν απενεργοποιήσει ημέρες δραστηριοποίησης. Με το νέο πλαίσιο, τους δίνεται η δυνατότητα επανενεργοποίησης, υπό την προϋπόθεση υποβολής σχετικής αίτησης έως τις 28 Μαΐου 2026.
Ευνοϊκή θεωρείται και η πρόβλεψη για μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση αδειών, καθώς για πρώτη φορά επιτρέπεται η μετατροπή παραγωγικής άδειας σε επαγγελματική για διάστημα τεσσάρων μηνών και σε πανελλαδική βάση, χωρίς πρόσθετα κριτήρια.
Παράλληλα, ενισχύεται η θέση των βοηθών πωλητών, οι οποίοι λαμβάνουν μοριοδότηση 30 μονάδων στις νέες προκηρύξεις αδειών, γεγονός που βελτιώνει τις πιθανότητες μελλοντικής ένταξής τους στο σύστημα αδειοδότησης.
Σημαντική διευκόλυνση προβλέπεται και για τις οικογένειες πωλητών σε περιπτώσεις κληρονομικής μεταβίβασης άδειας, καθώς το χρονικό περιθώριο ολοκλήρωσης της διαδικασίας επεκτείνεται από έξι σε δώδεκα μήνες. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα ρύθμισης οφειλών σε έως 36 δόσεις, μέτρο που εκτιμάται ότι θα ανακουφίσει επαγγελματίες με οικονομικές εκκρεμότητες.
Τέλος, καταργείται η διαδικασία ανανέωσης αδειών, μειώνοντας σημαντικά τη διοικητική επιβάρυνση και περιορίζοντας τις καθυστερήσεις που χαρακτήριζαν το προηγούμενο καθεστώς.
Ποιοι επιβαρύνονται από το νέο σύστημα
Στον αντίποδα, υπάρχουν και κατηγορίες που αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά. Μεταξύ αυτών βρίσκονται παραγωγοί που θα επιλέξουν τη μετατροπή της άδειάς τους σε επαγγελματική χωρίς να υπάρχει διαθέσιμη θέση. Σε αυτή την περίπτωση, θα απαιτηθεί συμμετοχή σε νέα προκήρυξη, με απώλεια των υφιστάμενων παραγωγικών θέσεων.
Περιορισμοί καταγράφονται και στο καθεστώς αναπλήρωσης, καθώς η χρήση βοηθών μειώνεται στους τρεις μήνες, ενώ για συγγενείς πρώτου βαθμού το δικαίωμα παρατείνεται έως έναν χρόνο.
Επιπλέον, σημαντικό διοικητικό βάρος μεταφέρεται στα σωματεία των λαϊκών αγορών, τα οποία καλούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα να ολοκληρώσουν διαγραμμίσεις, αποτυπώσεις πωλητών και καταγραφή κενών θέσεων σε όλες τις αγορές της Αττικής.
Σταθερές ισορροπίες στο σύστημα
Παρά τις εκτεταμένες αλλαγές, αμετάβλητη παραμένει η βασική αναλογία 50%-50% μεταξύ παραγωγικών και επαγγελματικών θέσεων, στοιχείο που θεωρείται καθοριστικό για τη διατήρηση της ισορροπίας στις λαϊκές αγορές.
Η πλήρης εικόνα των επιπτώσεων αναμένεται να διαμορφωθεί στην πράξη, καθώς ξεκινά η εφαρμογή της μεγαλύτερης μεταρρύθμισης των τελευταίων ετών στον συγκεκριμένο τομέα.
Μ.Η.Τ. 242183