Το «χρυσάφι» της ελληνικής γης: Η καλλιέργεια σουσαμιού κρατά ζωντανή την παραδοσιακή κόντρα στο κόστος στη Μαγνησία

Μπορεί το σουσάμι να μην συγκαταλέγεται πλέον στις κυρίαρχες ελληνικές καλλιέργειες, ωστόσο σε ορισμένες περιοχές της χώρας εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την αγροτική παράδοση και την ελληνική γαστρονομία. Στη Θεσσαλία και συγκεκριμένα στην Κοκκίνα Μαγνησίας, παραγωγοί συνεχίζουν να καλλιεργούν καστανό σουσάμι, επιμένοντας σε μια απαιτητική και σε μεγάλο βαθμό χειρωνακτική διαδικασία που λίγοι πλέον επιλέγουν να ακολουθήσουν.

Η καλλιέργεια απαιτεί εμπειρία, καθημερινή φροντίδα και σημαντικό κόστος εργασίας, την ώρα που η πίεση από τις εισαγόμενες πρώτες ύλες και τις βιομηχανοποιημένες μορφές παραγωγής οδηγεί ολοένα και περισσότερους αγρότες στην εγκατάλειψή της.

Η δύσκολη συγκομιδή και η αξία της χειρωνακτικής παραγωγής

Ο παραγωγός Παρμενίων Γάτος, που συνεχίζει μέχρι σήμερα την καλλιέργεια καστανού σουσαμιού στην περιοχή, εξηγεί ότι η μεγαλύτερη δυσκολία δεν βρίσκεται μόνο στην ανάπτυξη του φυτού αλλά κυρίως στη συγκομιδή, η οποία εξακολουθεί να γίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου με χειρωνακτικό τρόπο.

Η καλλιέργεια ξεκινά την άνοιξη, όταν οι θερμοκρασίες επιτρέψουν τη σπορά, ωστόσο η διαδικασία μέχρι την τελική παραγωγή απαιτεί συνεχή παρουσία στο χωράφι και μεγάλη προσοχή σε κάθε στάδιο.

Όπως περιγράφει ο ίδιος, τα φυτά κόβονται όσο παραμένουν ακόμη χλωρά, πριν ανοίξουν οι κάψες του καρπού. Στη συνέχεια δένονται σε δεμάτια και αφήνονται όρθια στον ήλιο ώστε να στεγνώσουν φυσικά. Ακολουθεί το τίναγμα και ο διαχωρισμός του σπόρου, μια διαδικασία ιδιαίτερα χρονοβόρα που απαιτεί εμπειρία και προσωπική φροντίδα.

Το καστανό σουσάμι, σύμφωνα με τον παραγωγό, ξεχωρίζει για το έντονο άρωμα και τη γεμάτη γεύση του, χαρακτηριστικά που το καθιστούν ιδανικό για παραδοσιακά προϊόντα όπως το ταχίνι.

Από το χωράφι στο ταχίνι με ελληνική πρώτη ύλη

Σχεδόν ολόκληρη η παραγωγή του οδηγείται στην παρασκευή ταχινιού με την ονομασία «Θύσανος», το οποίο παράγεται αποκλειστικά από το σουσάμι που καλλιεργείται στα χωράφια της περιοχής.

Η επιλογή αυτή, όπως τονίζει ο ίδιος, έχει στόχο να διατηρείται ο πλήρης έλεγχος της ποιότητας σε όλα τα στάδια, από την καλλιέργεια μέχρι την τελική επεξεργασία του προϊόντος.

Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον από καταναλωτές που αναζητούν ελληνικές πρώτες ύλες και προϊόντα μικρής παραγωγής, απομακρυνόμενοι από τα εισαγόμενα προϊόντα μαζικής καλλιέργειας.

Η συνέχιση της καλλιέργειας σουσαμιού στη Μαγνησία θεωρείται από πολλούς και μια προσπάθεια διατήρησης μιας πολύτιμης αγροτικής γνώσης, που συνδέεται άμεσα με την ελληνική διατροφική παράδοση και προϊόντα με ισχυρή παρουσία στην καθημερινή διατροφή, όπως το ταχίνι και τα παραδοσιακά αρτοσκευάσματα.