Τι λένε ΟΗΕ, Γαλλία, Βρετανία, Τουρκία και οι χώρες της Ασίας για το άνοιγμα του Ορμούζ και την επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή

Μια από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην πολεμική σύγκρουση που συγκλόνισε την περιοχή από τα τέλη Φεβρουαρίου. Ηεπίσημη επικύρωση αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 19 Ιουνίου, στην Ελβετία.

Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την παύση των εχθροπραξιών. Αγγίζει το σύνολο του περιφερειακού παζλ ασφαλείας, από τον Λίβανο και τις θαλάσσιες οδούς του Περσικού Κόλπου έως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη σταθερότητα των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών.

Το γεγονός ότι προβλέπεται η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και ηγέτες που βλέπουν στη συμφωνία μια ευκαιρία για αποκλιμάκωση, αλλά και ένα κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας για όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.

ΟΗΕ: «Κρίσιμο βήμα» προς την ειρήνη

Στα Ηνωμένα Έθνη επικρατεί εμφανής ικανοποίηση για τη συμφωνία, καθώς ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες έκανε λόγο για ένα καθοριστικό βήμα προς την ειρηνική επίλυση της κρίσης.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ έστειλε παράλληλα μήνυμα αναγνώρισης προς τις χώρες που διαδραμάτισαν διαμεσολαβητικό ρόλο στο παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στο Πακιστάν, το οποίο φαίνεται ότι συνέβαλε ενεργά στη διαμόρφωση διαύλων επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η στάση του ΟΗΕ αποτυπώνει τη γενικότερη διεθνή προσδοκία ότι η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για μια πιο σταθερή περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Μακρόν: Το πραγματικό στοίχημα αρχίζει τώρα

Στο Παρίσι, ο πρόεδρος της Γαλλία, Εμανουέλ Μακρόν, υποδέχθηκε θετικά την εξέλιξη, ωστόσο έσπευσε να μεταφέρει τη συζήτηση στο επόμενο κεφάλαιο.

Για τη γαλλική ηγεσία, η επιτυχία της συμφωνίας δεν θα κριθεί από την ανακοίνωσή της αλλά από την εφαρμογή της. Στο επίκεντρο βρίσκονται η μακροχρόνια σταθερότητα στον Λίβανο, η μόνιμη επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και κυρίως η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα και το βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν.

Ο Μακρόν άφησε επίσης να διαφανεί μια ευρύτερη ευρωπαϊκή ανησυχία: η εξάρτηση της Δύσης από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής. Η αναφορά του στην ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών δείχνει ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν θεωρούν πως η κρίση έχει τελειώσει οριστικά, αλλά ότι απαιτείται στρατηγική θωράκιση απέναντι σε μελλοντικές αναταράξεις.

Στήριξη Στάρμερ στον Τραμπ – Η βρετανική έμφαση στην εφαρμογή

Από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επέλεξε να συγχαρεί δημόσια τον Ντόναλντ Τραμπ και τους μεσολαβητές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις.

Το Λονδίνο υποστηρίζει ότι η αποκλιμάκωση ήταν ζητούμενο εδώ και μήνες, ωστόσο επιμένει πως το ουσιαστικό μέρος της διαδικασίας ξεκινά τώρα. Η βρετανική κυβέρνηση θεωρεί κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοιχτό χωρίς νέες διακοπές, ενώ παράλληλα ζητεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Η τοποθέτηση Στάρμερ αποτυπώνει την ανησυχία των δυτικών κυβερνήσεων ότι μια συμφωνία χωρίς μηχανισμούς ελέγχου θα μπορούσε να αποδειχθεί εύθραυστη.

Ερντογάν: Φόβοι για υπονόμευση της συμφωνίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η παρέμβαση του προέδρου της Τουρκία, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Τούρκος ηγέτης απέφυγε τους πανηγυρισμούς και επικεντρώθηκε στον κίνδυνο νέας έντασης πριν από την οριστική υπογραφή της συμφωνίας. Η αναφορά του σε πιθανές «ενέργειες δολιοφθοράς» ερμηνεύεται από διπλωματικούς κύκλους ως προειδοποίηση ότι εξακολουθούν να υπάρχουν δυνάμεις στην περιοχή που δεν βλέπουν θετικά μια αμερικανοϊρανική προσέγγιση.

Η Άγκυρα εμφανίζεται να υποστηρίζει την αποκλιμάκωση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτές τις κεραίες της απέναντι σε πιθανές ανατροπές του σκηνικού.

Κατάρ: Ο σιωπηλός πρωταγωνιστής των διαπραγματεύσεων

Το Κατάρ, που τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε βασικό μεσολαβητή σε πολλές περιφερειακές κρίσεις, εξέφρασε πλήρη υποστήριξη σε κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τη σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.

Η στάση της Ντόχα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Κατάρ θεωρείται από πολλούς διπλωματικούς παρατηρητές ένας από τους βασικούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα σε αντιμαχόμενες πλευρές κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Ασία και Ωκεανία: Το βλέμμα στραμμένο στο Ορμούζ

Για τις χώρες της Ασίας, το σημαντικότερο στοιχείο της συμφωνίας δεν είναι μόνο η ειρήνη αλλά και η ασφάλεια των εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών.

Η πρωθυπουργός της Ιαπωνία, Σανάε Τακαΐτσι, υπογράμμισε την ανάγκη να διασφαλιστεί η ελεύθερη και ασφαλής ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, ενώ παράλληλα ζήτησε την ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό ζήτημα.

Παρόμοια προσέγγιση υιοθέτησε και η Αυστραλία. Ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι και η υπουργός Εξωτερικών Πένι Γουόνγκ ξεκαθάρισαν ότι η ειρήνη δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη χωρίς συνεχή αυτοσυγκράτηση και ουσιαστικό διάλογο.

Την ίδια ώρα, η Νέα Ζηλανδία χαιρέτισε ιδιαίτερα το άνοιγμα του Ορμούζ, θεωρώντας ότι η αποκατάσταση της ομαλής ροής καυσίμων και εμπορευμάτων θα συμβάλει στην παγκόσμια οικονομική σταθερότητα και στη μείωση των κινδύνων για τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η αγορά βλέπει ευκαιρία, η διπλωματία βλέπει παγίδες

Παρά το κλίμα ανακούφισης που επικρατεί στις περισσότερες πρωτεύουσες, πίσω από τις επίσημες δηλώσεις διακρίνεται μια κοινή επιφύλαξη. Κανείς δεν θεωρεί ότι η κρίση έχει κλείσει οριστικά.

Η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, η τύχη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η κατάσταση στον Λίβανο και οι ισορροπίες ανάμεσα στις περιφερειακές δυνάμεις θα καθορίσουν εάν η συμφωνία θα εξελιχθεί σε ιστορική καμπή ή σε μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από έναν νέο κύκλο εντάσεων.

Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ–Ιράν: Ο Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία ειρήνης και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ