Η Τράπεζα της Ελλάδος βλέπει ισχυρότερη ανάπτυξη και χαμηλότερο πληθωρισμό μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Οι νέες προβλέψεις έως το 2028
Η συμφωνία κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να δημιουργεί νέα δεδομένα για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Η Τράπεζα της Ελλάδος βλέπει πλέον αυξημένες πιθανότητες διαμόρφωσης ενός πιο ευνοϊκού οικονομικού περιβάλλοντος, το οποίο θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάπτυξη, να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να βελτιώσει τις συνθήκες για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, η αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή και η σταδιακή ομαλοποίηση των ενεργειακών αγορών μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικός καταλύτης για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια χώρα που εξακολουθεί να επηρεάζεται έντονα από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι, εφόσον η συμφωνία εφαρμοστεί πλήρως και οι ενεργειακές ροές αποκατασταθούν χωρίς νέες αναταράξεις, οι προοπτικές ανάπτυξης της χώρας θα μπορούσαν να ενισχυθούν περαιτέρω σε σχέση με το βασικό της σενάριο.
Ανάπτυξη άνω του 2% και σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού
Στο λεγόμενο «ήπιο σενάριο» που επεξεργάζεται η Τράπεζα της Ελλάδος, η ελληνική οικονομία εμφανίζει ισχυρότερη αναπτυξιακή δυναμική και χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις σε σχέση με τις βασικές προβλέψεις.
Ειδικότερα, ο ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 2% το 2026 και θα ενισχυθεί στο 2,1% τόσο το 2027 όσο και το 2028. Η επίδοση αυτή βασίζεται κυρίως στην αναμενόμενη υποχώρηση του ενεργειακού κόστους, η οποία θα στηρίξει την κατανάλωση, θα περιορίσει τις πιέσεις στις επιχειρήσεις και θα βελτιώσει τη συνολική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός προβλέπεται να ακολουθήσει πτωτική πορεία. Με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,7% το 2026, θα υποχωρήσει στο 2,5% το 2027 και θα κινηθεί ακόμη χαμηλότερα, στο 2,2%, το 2028.
Η βελτίωση αυτή συνδέεται άμεσα με τις εκτιμήσεις για ταχύτερη αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, στοιχείο που θα περιορίσει το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα θα μειώσει τις δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις στην αγορά.
Ωστόσο, η ΤτΕ επισημαίνει ότι το ευνοϊκό αυτό σενάριο δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο. Η εφαρμογή του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διατήρηση της γεωπολιτικής σταθερότητας στη Μέση Ανατολή και από τη συνεπή υλοποίηση των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.
Οι κίνδυνοι που παραμένουν και οι μεγάλες προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Παρά τις θετικές προοπτικές, η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πιθανότητα πιο επίμονων πληθωριστικών πιέσεων σε διεθνές επίπεδο, η εμφάνιση ακραίων φυσικών φαινομένων λόγω της κλιματικής κρίσης, η χαμηλότερη του αναμενομένου απορρόφηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και πιθανές καθυστερήσεις στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο διαχρονικό πρόβλημα του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΤτΕ, το έλλειμμα ενδέχεται να διευρυνθεί το 2026 εξαιτίας της αύξησης των εισαγωγών επενδυτικών αγαθών που συνδέονται με τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Ωστόσο, από το 2027 και μετά αναμένεται σταδιακή βελτίωση, καθώς θα ενισχύονται οι εξαγωγές υπηρεσιών και ιδιαίτερα ο τουρισμός.
Η επέκταση της τουριστικής περιόδου, η διείσδυση σε νέες αγορές, η αύξηση των διεθνών αφίξεων και η συνεχιζόμενη δυναμική της κρουαζιέρας εκτιμάται ότι θα στηρίξουν σημαντικά τα έσοδα της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί κρίσιμη τη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων, την προσέλκυση νέων άμεσων ξένων επενδύσεων, την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και τη βελτίωση της παραγωγικότητας της οικονομίας.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην καινοτομία, στην εκπαίδευση, στην ανάπτυξη κεφαλαίου γνώσης και στην ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας μέσω προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Τι σημαίνει για επιχειρήσεις και νοικοκυριά
Η αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής θετικών επιδράσεων σε ολόκληρη την οικονομία. Χαμηλότερο ενεργειακό κόστος σημαίνει μικρότερες πιέσεις στα οικογενειακά εισοδήματα, καλύτερες συνθήκες για την κατανάλωση, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και ενίσχυση των επενδυτικών σχεδίων.
Παράλληλα, η σταδιακή επιστροφή του πληθωρισμού προς τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δημιουργεί προϋποθέσεις για ευνοϊκότερες χρηματοδοτικές συνθήκες και ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην οικονομία.
Η Τράπεζα της Ελλάδος εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει σήμερα ισχυρότερα θεμελιώδη μεγέθη σε σχέση με προηγούμενες περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας. Ωστόσο, η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, την αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και την ικανότητα της οικονομίας να προσαρμοστεί στις νέες γεωπολιτικές και κλιματικές προκλήσεις.
Διαβάστε επίσης: Τράπεζα της Ελλάδος: Άνοδος του πληθωρισμού στο 3,8% το 2026, αποκλιμάκωση από το 2027
Μ.Η.Τ. 242183