Θετική αποτίμηση για την πορεία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια κάνει η UniCredit, επισημαίνοντας ότι μετά την έξοδο από τα μνημόνια η χώρα έχει επιτύχει ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπερνούν συστηματικά τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Παρά τη σημαντική πρόοδο, ωστόσο, οι αναλυτές της ιταλικής τράπεζας προειδοποιούν ότι η σημερινή αναπτυξιακή δυναμική δεν αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει σε ουσιαστική σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά επίπεδα ευημερίας.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αξιοποίηση των πόρων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας συνέβαλε καθοριστικά στην αναζωογόνηση των επενδύσεων, οι οποίες ως ποσοστό του ΑΕΠ κινούνται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα από την περίοδο πριν από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση. Παρ’ όλα αυτά, η βελτίωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει περιορισμένη, γεγονός που αναδεικνύει τις αδυναμίες του παραγωγικού μοντέλου της χώρας.
Ανάπτυξη με αστερίσκους
Οι συντάκτες της μελέτης, η οικονομολόγος Tullia Bucco και ο επικεφαλής του Investment Institute της τράπεζας Edoardo Campanella, υπογραμμίζουν ότι η βιωσιμότητα της ανάπτυξης εξαρτάται από την επιτάχυνση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων.
Όπως επισημαίνουν, μέρος των παρεμβάσεων που προβλέπονται στο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη ή έχει υλοποιηθεί μόνο εν μέρει. Χωρίς ουσιαστικές αλλαγές που θα βελτιώσουν την ποιότητα των επενδύσεων και θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα, η μετάβαση σε ένα πιο ανταγωνιστικό και ανθεκτικό αναπτυξιακό μοντέλο θα παραμείνει δύσκολη.
Από το 2021 και μετά, οι επενδύσεις κατέγραψαν αξιοσημείωτη άνοδο, με τη στήριξη των ευρωπαϊκών πόρων να παίζει καθοριστικό ρόλο. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους ωφελημένους του Ταμείου Ανάκαμψης σε αναλογία προς το μέγεθος της οικονομίας της, γεγονός που οδήγησε τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2009.
Παράλληλα, εκτός από την ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων, αυξημένη κινητικότητα παρατηρείται σε τομείς όπως ο τεχνολογικός εξοπλισμός, τα μηχανήματα και οι επενδύσεις σε άυλα περιουσιακά στοιχεία, όπως η καινοτομία και η πνευματική ιδιοκτησία.
Κατανάλωση και εξαγωγές στηρίζουν την οικονομία
Η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει βασικός μοχλός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Η βελτίωση των εισοδημάτων και η ενίσχυση της απασχόλησης διατήρησαν τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας σημαντική στήριξη στο ΑΕΠ.
Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές ακολουθούν ανοδική πορεία. Αν και ο τουρισμός και οι μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς πυλώνες της εξωστρέφειας, σημαντική είναι πλέον και η συμβολή των εξαγωγών αγαθών, στοιχείο που αντανακλά τη σταδιακή διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης της χώρας.
Ωστόσο, οι ισχυρές εισαγωγές, που συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα, περιορίζουν το τελικό αποτύπωμα των εξαγωγών στην ανάπτυξη, διατηρώντας αρνητική τη συμβολή των καθαρών εξαγωγών.
Η αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας στην επενδυτική βαθμίδα το 2023 αποδίδεται από την UniCredit στον συνδυασμό ισχυρής ανάπτυξης, δημοσιονομικής πειθαρχίας και μεταρρυθμίσεων που βελτίωσαν το επενδυτικό περιβάλλον. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε περαιτέρω την εμπιστοσύνη των αγορών και οδήγησε σε καλύτερες αποτιμήσεις των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων.
Η παραγωγικότητα παραμένει το μεγάλο ζητούμενο
Παρά τις θετικές εξελίξεις, η έκθεση επισημαίνει ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την κρίση χρέους. Η αργή πρόοδος στη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη συνδέεται κυρίως με τη χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας.
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι μεγάλο μέρος της ανάπτυξης μετά το 2019 προήλθε από τη βελτίωση της απασχόλησης και όχι από αύξηση της παραγωγικής απόδοσης. Παρά την άνοδο των επενδύσεων, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη η απαιτούμενη ενίσχυση του παραγωγικού κεφαλαίου ανά εργαζόμενο, με αποτέλεσμα τα οφέλη στην παραγωγικότητα να παραμένουν περιορισμένα.
Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί επίσης η κατεύθυνση των επενδυτικών κεφαλαίων. Μεγάλο μέρος των επενδύσεων συνεχίζει να διοχετεύεται σε κλάδους όπως ο τουρισμός και τα ακίνητα, οι οποίοι συμβάλλουν στην απασχόληση αλλά δεν δημιουργούν πάντα τις ίδιες προϋποθέσεις παραγωγικότητας που προσφέρουν η βιομηχανία ή οι τεχνολογικά προηγμένοι τομείς.
Η UniCredit εντοπίζει επιπλέον αδυναμίες στη δομή της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Η κυριαρχία μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων δυσκολεύει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, περιορίζοντας τις δυνατότητες επέκτασης και εκσυγχρονισμού.
Παρότι η κατάσταση στο τραπεζικό σύστημα έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, η ενίσχυση της πιστωτικής επέκτασης δεν έχει μεταφραστεί πλήρως σε αποτελεσματικότερη κατανομή κεφαλαίων. Όπως σημειώνεται, επιχειρήσεις με χαμηλή παραγωγικότητα εξακολουθούν να παραμένουν ενεργές μέσω διαδοχικών αναδιαρθρώσεων και διευκολύνσεων, απορροφώντας πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε πιο δυναμικές δραστηριότητες.
Το αποτέλεσμα είναι η επιβράδυνση της ανανέωσης του παραγωγικού ιστού και η διατήρηση χαμηλών ρυθμών βελτίωσης της παραγωγικότητας, ακόμη και σε ένα περιβάλλον αυξημένων επενδύσεων και οικονομικής ανάκαμψης.
Οι μεταρρυθμίσεις που θα κρίνουν την επόμενη ημέρα
Η ιταλική τράπεζα εκτιμά ότι η Ελλάδα έχει διανύσει σημαντική απόσταση, αλλά η διαδικασία μετασχηματισμού της οικονομίας δεν έχει ολοκληρωθεί. Για να επιτευχθεί ουσιαστική σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά εισοδήματα, απαιτείται συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βελτίωση της λειτουργίας των θεσμών, στην προστασία των επενδύσεων, στην ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και στη δημιουργία συνθηκών που θα διευκολύνουν την κινητικότητα κεφαλαίων και εργατικού δυναμικού προς πιο παραγωγικούς κλάδους.
Παράλληλα, οι αναλυτές θεωρούν απαραίτητη την ενίσχυση της καινοτομίας και τη μείωση των εμποδίων στην επιχειρηματική δραστηριότητα, ώστε να δημιουργηθούν κίνητρα για επενδύσεις υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική λόγω των δημογραφικών εξελίξεων. Με τον πληθυσμό να γερνά και το εργατικό δυναμικό να συρρικνώνεται, η διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης θα εξαρτηθεί ολοένα και περισσότερο από την αύξηση της παραγωγικότητας και όχι από την ενίσχυση της απασχόλησης.
Διαβάστε επίσης: «Καμπανάκι» UniCredit για το Ταμείο Ανάκαμψης: Η Ελλάδα έχει απορροφήσει μόλις το 40% των πόρων
Μ.Η.Τ. 242183