Η ΤτΕ αναδεικνύει τη στενότερη σύνδεση της ελληνόκτητης ναυτιλίας με τη ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία ως κρίσιμο πεδίο ανάπτυξης
Μια κρίσιμη αναπτυξιακή ευκαιρία για την ελληνική οικονομία βρίσκεται στη στενότερη σύνδεση της ποντοπόρου ναυτιλίας με τη ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο, όμως μεγάλο μέρος της αξίας που συνδέεται με τη ναυπήγηση, την επισκευή και τον τεχνολογικό εξοπλισμό των πλοίων εξακολουθεί να παράγεται εκτός χώρας.
Το ζήτημα αναδεικνύεται σε ειδικό κεφάλαιο της ενδιάμεσης έκθεσης για τη Νομισματική Πολιτική του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, με τίτλο «Ελληνική Ναυτιλία, Εθνική Οικονομία και Αναβίωση της Ελληνικής Ναυπηγικής Βιομηχανίας». Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αναβάθμιση των ελληνικών ναυπηγοεπισκευαστικών μονάδων μπορεί να αυξήσει την εγχώρια προστιθέμενη αξία, να ενισχύσει τις εξαγωγές υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών και να επανατοποθετήσει την Ελλάδα στον χάρτη της βαριάς βιομηχανίας και της ναυτιλιακής τεχνολογίας.
Η πρόκληση είναι μεγάλη, αλλά και το παράθυρο ευκαιρίας εξίσου σημαντικό. Η παγκόσμια ναυπηγική αγορά εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 207 δισ. δολάρια το 2025 σε 219 δισ. δολάρια το 2026 και σε 275 δισ. δολάρια έως το 2030. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο σε έναν κλάδο που συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, την ανανέωση στόλων και τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της ναυτιλίας.
Ο ελληνόκτητος στόλος και το κενό στην εγχώρια αλυσίδα αξίας
Η ελληνική ναυτιλία παραμένει κυρίαρχη δύναμη στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο. Σε όρους χωρητικότητας, ο ελληνόκτητος στόλος αντιπροσωπεύει πάνω από το 16% του παγκόσμιου στόλου, με ισχυρή παρουσία στα πλοία μεταφοράς ξηρού φορτίου και στα πετρελαιοφόρα.
Τα δύο αυτά τμήματα καλύπτουν αθροιστικά πάνω από το 80% της συνολικής χωρητικότητας του ελληνόκτητου στόλου. Τα ελληνικής ιδιοκτησίας πετρελαιοφόρα κατέχουν μερίδιο άνω του 20% παγκοσμίως, ενώ τα πλοία ξηρού φορτίου αντιστοιχούν περίπου στο 18% του παγκόσμιου στόλου.
Παράλληλα, την τελευταία δεκαπενταετία καταγράφεται σταδιακή διαφοροποίηση προς πιο εξειδικευμένες κατηγορίες πλοίων, όπως τα LNG και LPG carriers. Το μερίδιο του ελληνόκτητου στόλου σε αυτή την κατηγορία ανέρχεται πλέον στο 10% του παγκόσμιου στόλου, στοιχείο που δείχνει προσαρμογή στις νέες ενεργειακές και εμπορικές ροές.
Ωστόσο, η παραγωγική σύνδεση της ναυτιλίας με την ελληνική βιομηχανία παραμένει περιορισμένη. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, τα περισσότερα ελληνικών συμφερόντων πλοία ναυπηγούνται και επισκευάζονται εκτός Ελλάδας. Η ελληνική, όπως και η διεθνής πλοιοκτησία, έχει στραφεί κυρίως στα ναυπηγεία της Άπω Ανατολής, με την Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία να καλύπτουν περίπου το 80% των παγκόσμιων αναγκών ναυπήγησης.
Αυτό το χάσμα αποτελεί το μεγάλο ανεκμετάλλευτο πεδίο για την ελληνική οικονομία. Η Ελλάδα έχει τη ναυτιλιακή ισχύ, τη διαχειριστική τεχνογνωσία, τα λιμάνια, το ανθρώπινο δυναμικό και τη γεωγραφική θέση. Εκείνο που χρειάζεται είναι η επανασύνδεση αυτών των πλεονεκτημάτων με μια σύγχρονη, ανταγωνιστική και τεχνολογικά αναβαθμισμένη ναυπηγοεπισκευαστική βάση.
Από τις επισκευές στην τεχνολογία: Η νέα ευκαιρία των ελληνικών ναυπηγείων
Η αναβίωση της ελληνικής ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας δεν αφορά μόνο την επισκευή πλοίων. Αφορά ένα ευρύτερο παραγωγικό οικοσύστημα που μπορεί να περιλαμβάνει εξειδικευμένες μετασκευές, ενεργειακές αναβαθμίσεις, εγκατάσταση νέων συστημάτων πρόωσης, ψηφιακές εφαρμογές, περιβαλλοντικές τεχνολογίες και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Οι νέοι κανόνες για τη μείωση των εκπομπών στη ναυτιλία αλλάζουν τις ανάγκες του κλάδου. Πλοία που ήδη βρίσκονται σε λειτουργία θα χρειαστούν εκτεταμένες παρεμβάσεις, από βελτιώσεις ενεργειακής απόδοσης έως εγκατάσταση συστημάτων που επιτρέπουν συμμόρφωση με αυστηρότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Αυτό δημιουργεί σημαντικό πεδίο για ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες που μπορούν να προσφέρουν γρήγορες, αξιόπιστες και τεχνικά προηγμένες λύσεις.
Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη θέση της στη Μεσόγειο και τη σχέση της με τον ελληνόκτητο στόλο για να προσελκύσει μεγαλύτερο όγκο εργασιών. Η αναβάθμιση των ναυπηγείων και των ζωνών επισκευής μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στη ναυτιλία, τη βιομηχανία, την τεχνολογία και την εξαγωγική δραστηριότητα.
Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και η στρατηγική του Υπερταμείου, με σχεδιασμό για την αναβάθμιση της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης σε συνδυασμό με τη δημιουργία του νέου λιμένα της Ελευσίνας. Η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο βιομηχανικής και λιμενικής δραστηριότητας, υπό την προϋπόθεση ότι οι επενδύσεις θα συνοδευτούν από σύγχρονες υποδομές, ταχεία αδειοδότηση, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σταθερό θεσμικό πλαίσιο.
Η διεθνής συγκυρία ευνοεί χώρες που μπορούν να προσφέρουν αξιόπιστες λύσεις κοντά σε μεγάλες θαλάσσιες διαδρομές. Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να περάσει από τη θεωρητική δυνατότητα στην παραγωγική κλίμακα.
Η συμβολή της ναυτιλίας και το στοίχημα της μεγαλύτερης εγχώριας αξίας
Η ναυτιλία αποτελεί ήδη έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, την περίοδο 2021-2025 οι εισπράξεις από θαλάσσιες μεταφορές αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 38% των εξαγωγών υπηρεσιών της χώρας και στο 19% των συνολικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών.
Σε όρους ΑΕΠ, οι εισπράξεις αυτές αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 8,2% της ελληνικής οικονομίας, με ετήσιο μέσο όρο περίπου 18 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μεγέθη που επιβεβαιώνουν τη στρατηγική σημασία της ναυτιλίας όχι μόνο ως εξωστρεφούς κλάδου, αλλά και ως βασικού τροφοδότη εισοδήματος, επενδύσεων και διεθνούς οικονομικής παρουσίας της χώρας.
Η γεωγραφική κατανομή των εισπράξεων δείχνει επίσης τη διεθνή εμβέλεια του κλάδου. Την περίοδο 2021-2025, σχεδόν το 36% των εισπράξεων από θαλάσσιες μεταφορές προερχόταν από χώρες της Ασίας, κυρίως την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, την Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η Ευρώπη αντιπροσώπευε το 22%, ενώ η αμερικανική αγορά, με κύριες χώρες τη Βραζιλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάλυπτε το 21%.
Το ζητούμενο, πλέον, είναι μεγαλύτερο μέρος αυτής της διεθνούς ναυτιλιακής δραστηριότητας να μεταφράζεται σε εγχώρια παραγωγή, τεχνογνωσία και απασχόληση. Η στενότερη διασύνδεση ναυτιλίας και ναυπηγοεπισκευής μπορεί να δημιουργήσει νέες αλυσίδες αξίας, να ενισχύσει την απασχόληση σε τεχνικά επαγγέλματα, να τονώσει τις εξαγωγές υπηρεσιών και να δώσει στη χώρα ισχυρότερη βιομηχανική βάση.
Διαβάστε επίσης: Ναυπηγεία Σκαραμαγκά – Θεοδωρικάκος: «Εθνικό στοίχημα η ναυπηγική βιομηχανία για την παραγωγική Ελλάδα»
Μ.Η.Τ. 242183