Μαύρος καπνός στο λιμάνι της Τήνου: Ερωτήματα για τους ελέγχους και την εφαρμογή της νομοθεσίας – Συντάχθηκε έκθεση από το Λιμεναρχείο;
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η εικόνα πλοίου που εξέπεμπε πυκνό μαύρο καπνό ενώ βρισκόταν έξω από το λιμάνι της Τήνου, με κατοίκους και επισκέπτες να κάνουν λόγο για ένα περιστατικό που δεν θα έπρεπε να περνά απαρατήρητο. Οι εικόνες από το φουγάρο, που «ντουμάνιασε» την περιοχή, επαναφέρουν στο προσκήνιο το διαχρονικό ζήτημα των ελέγχων για την ατμοσφαιρική ρύπανση από τα πλοία, αλλά και την αποτελεσματικότητα των αρμόδιων αρχών όταν καταγράφονται τέτοια φαινόμενα.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι εάν υπήρξε παρέμβαση των λιμενικών αρχών και αν ενεργοποιήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου, όπως προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για περιστατικά θαλάσσιας ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ο μαύρος καπνός δεν θεωρείται μια απλή εικόνα
Σύμφωνα με όσα προβλέπει η ελληνική νομοθεσία, η οποία ενσωματώνει τις διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης MARPOL 73/78 για την πρόληψη της ρύπανσης από τα πλοία, η εκπομπή πυκνού μαύρου καπνού αποτελεί ένδειξη ατελούς καύσης των καυσίμων ή πιθανής δυσλειτουργίας του μηχανολογικού εξοπλισμού.
Η παρουσία μαύρου καπνού δεν συνιστά αυτομάτως απόδειξη παράβασης, αποτελεί όμως σοβαρή ένδειξη που μπορεί να δικαιολογεί τη διενέργεια ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τηρούνται οι περιβαλλοντικές υποχρεώσεις του πλοίου και εάν υπάρχει τεχνικό πρόβλημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Για τον λόγο αυτό, κάθε ανάλογο περιστατικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ειδικά όταν εκδηλώνεται σε μικρή απόσταση από κατοικημένες περιοχές ή λιμάνια με αυξημένη τουριστική κίνηση, όπως αυτό της Τήνου.
Τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο
Η ελληνική νομοθεσία παρέχει στις λιμενικές αρχές τη δυνατότητα να προχωρούν σε ελέγχους όταν υπάρχουν ενδείξεις παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Εφόσον, μετά τον προβλεπόμενο έλεγχο, διαπιστωθεί παράβαση των σχετικών διατάξεων, μπορούν να επιβληθούν διοικητικές κυρώσεις, με πρόστιμα που, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη συχνότητα της παράβασης, μπορεί να φθάσουν έως και τις 60.000 ευρώ.
Παράλληλα, σε περιπτώσεις που αφορούν ελληνικά πληρώματα προβλέπονται και οι προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες, ενώ εφόσον διαπιστωθεί σοβαρή τεχνική βλάβη ή παραβίαση των κανόνων ασφαλείας και προστασίας του περιβάλλοντος, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να λάβουν πρόσθετα μέτρα, ακόμη και να απαγορεύσουν τον απόπλου μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες επιθεωρήσεις και να αποκατασταθεί η αιτία του προβλήματος, σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Η εφαρμογή των μέτρων αυτών, ωστόσο, προϋποθέτει πάντοτε τη διενέργεια των προβλεπόμενων ελέγχων και τη διαπίστωση της παράβασης από τις αρμόδιες αρχές.
Το ζητούμενο είναι η άμεση αντίδραση των αρχών
Το περιστατικό έξω από το λιμάνι της Τήνου αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την ανάγκη οι περιβαλλοντικοί έλεγχοι να είναι άμεσοι, ουσιαστικοί και διαφανείς. Σε έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς των Κυκλάδων, εικόνες με πυκνό μαύρο καπνό δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για την εικόνα του νησιού.
Το ερώτημα που διατυπώνεται είναι σαφές: πραγματοποιήθηκε ο προβλεπόμενος έλεγχος από το αρμόδιο Λιμεναρχείο και, εφόσον διαπιστώθηκαν παραβάσεις, εφαρμόστηκαν οι διαδικασίες που προβλέπει η νομοθεσία;
Οι απαντήσεις δεν αφορούν μόνο το συγκεκριμένο περιστατικό. Αφορούν συνολικά την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των κανόνων που έχουν θεσπιστεί για την προστασία του θαλάσσιου και ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών ότι η νομοθεσία εφαρμόζεται ισότιμα σε κάθε περίπτωση.
Μ.Η.Τ. 242183