Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα φέρνει στο προσκήνιο αμυντικές συμφωνίες άνω των 10 δισ. δολαρίων, τις επιδιώξεις της Τουρκίας για τα F-35, τις πιέσεις Τραμπ προς την Ευρώπη και την Ουκρανία.
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ που πραγματοποιείται στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα εξελίσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά γεγονότα της χρονιάς. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή να αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες και τις Ηνωμένες Πολιτείες να πιέζουν τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες, η τουρκική πρωτεύουσα μετατρέπεται σε πεδίο κρίσιμων διαπραγματεύσεων για το μέλλον της Συμμαχίας.
Η Άγκυρα βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, καθώς φιλοξενεί στις 7 και 8 Ιουλίου τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, αυξημένων αμυντικών δαπανών και πιέσεων από την Ουάσινγκτον προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα τόσο για το μέλλον της Συμμαχίας όσο και για τις φιλοδοξίες της Τουρκίας.
Στο προσκήνιο βρίσκονται αμυντικές συμφωνίες που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 10 δισ. δολάρια, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη διοργάνωση για να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως μίας από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες δυνάμεις της παγκόσμιας αμυντικής βιομηχανίας.
Τα «στοιχήματα» του Ερντογάν
Για τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Σύνοδος αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από μια τυπική διπλωματική διοργάνωση.
Η τουρκική κυβέρνηση σχεδιάζει να επαναφέρει το αίτημά της για την άρση όλων των περιορισμών στο εμπόριο αμυντικού υλικού μεταξύ των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί αυτοί υπονομεύουν τη συνοχή της Συμμαχίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι προσπάθειες της Άγκυρας να προωθήσει νέες συμπράξεις με ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως με τη Γαλλία και την Ιταλία, για το πρόγραμμα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας SAMP/T.
Στο περιθώριο της Συνόδου, ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να έχουν οι επαφές του Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ.
Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει το βελτιωμένο κλίμα των τελευταίων μηνών στις σχέσεις Άγκυρας – Ουάσινγκτον, με βασικό στόχο την άρση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων και, κυρίως, την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, από το οποίο αποκλείστηκε μετά την αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400.
«Αν η Σύνοδος δεν γινόταν στην Τουρκία, δεν νομίζω ότι θα πήγαινα», είχε δηλώσει τον Ιούνιο ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στον Λευκό Οίκο.
Ερωτηθείς, μάλιστα, αν θα μεταβεί στην Τουρκία με ένα «δώρο» για τον Ερντογάν, δηλαδή τα F-35, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε:
«Έτσι νομίζω. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Κάποιοι άνθρωποι δεν τον υπολογίζουν, αλλά είναι πραγματικά ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Μάλλον θα κάνω κάτι που θα τον κάνει πολύ χαρούμενο».
Οι πιέσεις του Τραμπ προς την Ευρώπη
Η Σύνοδος πραγματοποιείται στον απόηχο νέων πιέσεων του Ντόναλντ Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης στην άμυνα της ηπείρου.
Παράλληλα, οι ανακοινώσεις για μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη και η αναθεώρηση της στρατηγικής διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων έχουν προκαλέσει ανησυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών αναμένεται να συζητήσουν κυρίως την πρόοδο προς την επίτευξη του στόχου αμυντικών δαπανών ύψους 5% του ΑΕΠ, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο του αμυντικού βάρους εντός της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της διακήρυξης, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς αναμένεται να επισημάνουν ότι μόνο μέσα στο 2025 αύξησαν τις επενδύσεις τους στις βασικές αμυντικές ανάγκες κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια.
Συμβόλαια δισεκατομμυρίων και βιομηχανική ενίσχυση
Για πρώτη φορά, η Σύνοδος θα συνοδεύεται από το NSDIF26, μια πλατφόρμα όπου κυβερνήσεις, στρατιωτικοί αξιωματούχοι, επενδυτές και κορυφαίες αμυντικές εταιρείες θα συζητήσουν την επόμενη ημέρα της διατλαντικής αμυντικής παραγωγής.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προαναγγείλει την ανακοίνωση συμφωνιών αξίας άνω των 10 δισ. δολαρίων, ενώ άλλες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για συμβόλαια που συνολικά θα φτάσουν σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, οι συμφωνίες αυτές θα καλύψουν ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως το διάστημα και η επιτήρηση, η ολοκληρωμένη αεροπορική και πυραυλική άμυνα, καθώς και οι δυνατότητες κρούσης.
Η Ουκρανία παραμένει προτεραιότητα
Παρότι το επίκεντρο της φετινής Συνόδου μετατοπίζεται περισσότερο στη βιομηχανική διάσταση της άμυνας, η υποστήριξη προς την Ουκρανία παραμένει ψηλά στην ατζέντα.
Σύμφωνα με το Reuters, οι ηγέτες αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους για στρατιωτική στήριξη του Κιέβου, με στόχο τη διάθεση 70 δισ. ευρώ σε εξοπλισμό, εκπαίδευση και βοήθεια μέσα στο 2026, καθώς και τη διατήρηση αντίστοιχων επιπέδων στήριξης και το 2027.
Στη Σύνοδο θα συμμετάσχει και ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος αναμένεται να έχει επαφές με ηγέτες της Συμμαχίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Ιράν και οι νέες γεωπολιτικές εντάσεις
Ένα ακόμη θέμα που αναμένεται να απασχολήσει τους ηγέτες είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα το Ιράν.
Αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχία ότι οι διαφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ και ορισμένων Ευρωπαίων συμμάχων για τη διαχείριση της κρίσης ενδέχεται να επηρεάσουν το κλίμα της Συνόδου.
Σύμφωνα με το Reuters, αναμένεται να επαναβεβαιωθεί η πάγια θέση της Συμμαχίας ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ θα περιλαμβάνονται και εκκλήσεις για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Μ.Η.Τ. 242183