Ενεργειακή αναταραχή από τη Μέση Ανατολή και αναταράξεις στις αμερικανικές αγορές συνθέτουν ένα διπλό ρίσκο για την Ευρωζώνη, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.
Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) εκπέμπει προειδοποιητικό σήμα για δύο αλληλένδετους κινδύνους που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την οικονομία της Ευρωζώνης: μια νέα ενεργειακή κρίση λόγω κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και μια απότομη διόρθωση στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές.
Στην πρώτη έκδοση της ετήσιας έκθεσης «Euro Area Stability Watch», ο ESM υπογραμμίζει ότι ο συνδυασμός των δύο αυτών παραγόντων θα μπορούσε, σε δυσμενές σενάριο, να οδηγήσει την Ευρωζώνη σε ύφεση και ταυτόχρονα σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Κίνδυνος ενεργειακού σοκ από τη Μέση Ανατολή
Ο πρώτος κίνδυνος αφορά την πιθανότητα νέας γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει άλμα στις τιμές ενέργειας. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αναζωπυρώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρώπη.
Παρά τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας μετά την ενεργειακή κρίση των προηγούμενων ετών, η εξάρτηση από διεθνείς ενεργειακές αγορές εξακολουθεί να καθιστά την Ευρωζώνη ευάλωτη σε απότομες διακυμάνσεις των τιμών.
Ρίσκο από τις αμερικανικές αγορές
Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά μια πιθανή απότομη διόρθωση στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές. Ο ESM επισημαίνει ότι η αυξημένη διασύνδεση Ευρώπης–ΗΠΑ έχει ενισχύσει τη μετάδοση χρηματοοικονομικών κραδασμών, καθιστώντας την Ευρωζώνη πιο εκτεθειμένη σε εξωτερικά σοκ.
Παράγοντες όπως η πολιτική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ, η βιωσιμότητα των δημοσιονομικών τους μεγεθών και οι υψηλές αποτιμήσεις –ιδίως σε κλάδους που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη– αυξάνουν τον κίνδυνο μιας απότομης ανατιμολόγησης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους χρηματοδότησης και σε περιορισμό των επενδύσεων στην Ευρώπη.
Δυσμενές σενάριο με χαμηλή ανάπτυξη και υψηλό πληθωρισμό
Στο ακραίο σενάριο που εξετάζει ο ESM, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης θα περιοριζόταν στο 0,6% το 2026, ενώ το 2027 θα μπορούσε να περάσει σε αρνητικό έδαφος (-0,4%). Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός θα πλησίαζε το 5%, ανατρέποντας την πορεία σταθεροποίησης των τελευταίων ετών.
Οι πιέσεις στις αγορές θα οδηγούσαν σε απώλειες μετοχικών αξιών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ενώ τα υψηλά επιτόκια σε συνδυασμό με τη χαμηλή ανάπτυξη θα επιβάρυναν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους σε αρκετά κράτη-μέλη.
Προειδοποίηση για τα δημοσιονομικά περιθώρια
Ο ESM τονίζει ότι η ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Τα περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης των κρατών, καθιστούν κρίσιμη τη συνετή δημοσιονομική πολιτική και την έγκαιρη αντιμετώπιση των εξωτερικών κινδύνων.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλής ανάπτυξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη, επιβαρύνοντας περαιτέρω τη συνολική οικονομική σταθερότητα.
Μ.Η.Τ. 242183