Αναθεώρηση του Συντάγματος: Οι προτάσεις της ΝΔ για κόμματα, Βουλή και έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων
Με τέσσερις παρεμβάσεις που αγγίζουν τον τρόπο λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων, τον θεσμικό ρόλο των βουλευτών και τη διαδικασία παραγωγής των νόμων, συνεχίζονται σήμερα οι εργασίες της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος. Οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας επιχειρούν να ανοίξουν τη συζήτηση για αλλαγές που δεν αφορούν μόνο τη συνταγματική αρχιτεκτονική, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στην πράξη το πολιτικό σύστημα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερα άρθρα του Συντάγματος, τα οποία αφορούν τη δημοκρατική οργάνωση των κομμάτων, την ενίσχυση του κοινοβουλευτικού έργου των βουλευτών, την καθιέρωση αρχών καλής νομοθέτησης και τη δυνατότητα προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας νόμων πριν αυτοί τεθούν σε ισχύ.
Στόχος η μεγαλύτερη λογοδοσία των κομμάτων και η ενίσχυση της εσωκομματικής δημοκρατίας
Η σημαντικότερη ίσως παρέμβαση αφορά το άρθρο 29 του Συντάγματος, που ρυθμίζει τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων.
Η κυβερνητική πρόταση προβλέπει τη συνταγματική κατοχύρωση της υποχρέωσης τα κόμματα να λειτουργούν με βάση δημοκρατικές αρχές, ενώ παράλληλα εισάγει τη δυνατότητα θέσπισης ειδικού νόμου που θα καθορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης, οργάνωσης και εσωτερικής λειτουργίας τους.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάθεση στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο της αρμοδιότητας να ελέγχει όχι μόνο κατά την ανακήρυξη, αλλά σε συνεχή βάση, αν ένα πολιτικό κόμμα πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής στις εκλογές.
Η πρόταση συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση που άνοιξε τα προηγούμενα χρόνια μετά την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, αλλά και με την ανάγκη, όπως υποστηρίζει η Νέα Δημοκρατία, να ενισχυθεί η εσωκομματική δημοκρατία και να περιοριστούν φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης εξουσίας στα αρχηγικά κόμματα.
Περισσότερες αρμοδιότητες στους βουλευτές και υποχρεωτικές απαντήσεις από τους υπουργούς
Η δεύτερη βασική παρέμβαση αφορά το άρθρο 60 και επιχειρεί να αναβαθμίσει θεσμικά τον ρόλο του βουλευτή.
Στόχος είναι να ενισχυθούν συνταγματικά οι τρεις βασικές διαστάσεις της κοινοβουλευτικής αποστολής: η νομοθετική δραστηριότητα, ο κοινοβουλευτικός έλεγχος και η διαρκής επικοινωνία με την εκλογική περιφέρεια.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται να καθιερωθεί ρητή συνταγματική υποχρέωση των υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στις ερωτήσεις και στα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου, ενισχύοντας τη λογοδοσία της εκτελεστικής εξουσίας απέναντι στη Βουλή.
Παράλληλα, επιδιώκεται να αναγνωριστεί θεσμικά ο διαμεσολαβητικός ρόλος του βουλευτή, μέσω της οργανωμένης μεταφοράς προβλημάτων και αιτημάτων των πολιτών προς την κυβέρνηση, στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
Αλλαγές στη νομοθέτηση και προληπτικός έλεγχος της συνταγματικότητας
Οι δύο τελευταίες προτάσεις εστιάζουν στην ποιότητα της νομοθέτησης και στην ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων πριν από την έναρξη ισχύος ενός νόμου.
Με την αναθεώρηση του άρθρου 73 προτείνεται να αποκτήσουν συνταγματική κατοχύρωση βασικές αρχές της καλής νομοθέτησης, όπως η ουσιαστική δημόσια διαβούλευση πριν από την κατάθεση νομοσχεδίων, η αξιολόγηση της εφαρμογής των νόμων μετά την ψήφισή τους και η συστηματική κωδικοποίηση της νομοθεσίας, με στόχο τη μείωση της πολυνομίας και την ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόταση για το άρθρο 77, η οποία εισάγει έναν μηχανισμό προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων. Προβλέπεται ότι, πριν από τη δημοσίευση ενός ψηφισμένου νόμου, θα μπορεί να ζητείται η κρίση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό ή τη Βουλή, ενώ για ορισμένες κατηγορίες νομοσχεδίων, όπως εκείνα που αφορούν το εκλογικό σύστημα και τη σύνθεση της Βουλής, ο έλεγχος θα είναι υποχρεωτικός.
Εφόσον ενεργοποιείται η διαδικασία αυτή, η δημοσίευση και η έναρξη ισχύος του νόμου θα αναστέλλονται μέχρι την έκδοση της σχετικής απόφασης του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.
Οι σημερινές συζητήσεις στην Επιτροπή Αναθεώρησης αναμένεται να αναδείξουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις των κομμάτων γύρω από κρίσιμα ζητήματα θεσμικής λειτουργίας, με επίκεντρο τη δημοκρατική οργάνωση του πολιτικού συστήματος, την αποτελεσματικότητα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και την ποιότητα της νομοθέτησης.
Διαβάστε επίσης: Συνταγματική Αναθεώρηση: Στο επίκεντρο το άρθρο 86 και το καθεστώς ευθύνης των υπουργών
Μ.Η.Τ. 242183