Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ ξεκίνησε με στόχο τις αμυντικές δαπάνες και την Ουκρανία, όμως οι αποφάσεις Τραμπ για το Ιράν μετατόπισαν το ενδιαφέρον
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ξεκίνησε με σαφώς καθορισμένες προτεραιότητες: την επιβεβαίωση της δέσμευσης των συμμάχων για αύξηση των αμυντικών δαπανών, την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Συμμαχίας και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή. Ωστόσο, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ανέτρεψαν μέσα σε λίγες ώρες τον σχεδιασμό της Συνόδου.
Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να διατάξει αεροπορικά πλήγματα κατά στόχων στο Ιράν και να επαναφέρει τις κυρώσεις στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου μετέφερε το κέντρο βάρους των συζητήσεων από την Ανατολική Ευρώπη στον Περσικό Κόλπο. Η νέα κλιμάκωση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συνοχή της Συμμαχίας, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται αιφνιδιασμένες τόσο από το εύρος των αμερικανικών κινήσεων όσο και από το γεγονός ότι δεν υπήρξε προηγούμενη διαβούλευση.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αλλάζουν τις προτεραιότητες της Συμμαχίας
Οι αμερικανικές επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ως αντίποινα για τα πλήγματα που δέχθηκαν τρία εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη επιχειρούσαν να διατηρήσουν ζωντανή την εύθραυστη συμφωνία αποκλιμάκωσης που είχε επιτευχθεί στα μέσα Ιουνίου.
Η στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την επαναφορά των περιορισμών στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, αναζωπύρωσε τους φόβους για νέα περίοδο αστάθειας στη Μέση Ανατολή και για πιθανές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το γεγονός ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν την ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη η Σύνοδος του ΝΑΤΟ προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα στις εξελίξεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έδωσε την εντολή για τα πλήγματα λίγο μετά την αποχώρησή του από το δείπνο που παρέθεσε ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προς τους ηγέτες των 32 κρατών-μελών της Συμμαχίας.
Η χρονική συγκυρία μετέτρεψε μια Σύνοδο που είχε σχεδιαστεί γύρω από τις αμυντικές δαπάνες και την Ουκρανία σε μια έκτακτη πολιτική διαβούλευση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πιθανές συνέπειες μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Προβληματισμός στους Ευρωπαίους για τη στάση της Ουάσιγκτον
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ο Καναδάς προσήλθαν στη Σύνοδο με έντονο προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον διαχειρίζεται την κρίση με το Ιράν.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αρκετοί σύμμαχοι εκφράζουν δυσαρέσκεια επειδή δεν υπήρξε προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση πριν από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το γεγονός αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον βαθμό συντονισμού εντός της Συμμαχίας σε κρίσιμα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.
Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς είναι εξαιρετικά σπάνιο ένας πρόεδρος των ΗΠΑ να εγκρίνει στρατιωτική επιχείρηση ενώ βρίσκεται στο εξωτερικό. Αντίστοιχο περιστατικό είχε καταγραφεί το 2011, όταν ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είχε εγκρίνει την έναρξη των επιχειρήσεων στη Λιβύη κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Βραζιλία.
Για πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες, η νέα κρίση δημιουργεί έναν ακόμη πονοκέφαλο, καθώς προστίθεται στον πόλεμο στην Ουκρανία και στις ήδη αυξημένες υποχρεώσεις για ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ.
Πάντως, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, ναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, χαρακτήρισε «απολύτως απαραίτητες» τις νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, ενώ σημείωσε ότι η δυσαρέσκεια των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι σε ορισμένους συμμάχους σχετικά με το ιρανικό ζήτημα περιορίζεται σε «μεμονωμένες περιπτώσεις» και δεν αντανακλά συνολική διαφωνία στο εσωτερικό της Συμμαχίας.
«Όταν υπάρχει εκεχειρία και το Ιράν ουσιαστικά παραβιάζει την εκεχειρία, πιστεύω ότι είναι απολύτως κρίσιμο οι ΗΠΑ να αντιδράσουν με αποφασιστικότητα», δήλωσε ο Ρούτε στους δημοσιογράφους πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Οι αιχμές Τραμπ για τους συμμάχους δοκιμάζουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο από τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επανέφερε τη σκληρή ρητορική απέναντι σε ορισμένους συμμάχους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να διευκολύνουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, περιορίζοντας τη χρήση στρατιωτικών βάσεων. Μάλιστα, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη», υποστηρίζοντας ότι η κρίση αποτέλεσε μια πραγματική δοκιμασία αξιοπιστίας για τη Συμμαχία.
Κατά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η Ιταλία μάς αρνήθηκε, η Γερμανία μάς αρνήθηκε και η Γαλλία μάς αρνήθηκε», διερωτώμενος γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται τόσο μεγάλο οικονομικό βάρος για τη συλλογική άμυνα όταν, όπως υποστήριξε, δεν βρίσκουν την αναμενόμενη στήριξη από ορισμένους συμμάχους.
Οι δηλώσεις αυτές αναμένεται να επηρεάσουν τις εργασίες της Συνόδου, καθώς οι ηγέτες των κρατών-μελών καλούνται πλέον να διαχειριστούν όχι μόνο τις αποφάσεις για τις αμυντικές δαπάνες και την ενίσχυση της Ουκρανίας, αλλά και τις νέες εντάσεις που προκαλεί η αμερικανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή. Το κατά πόσο η Συμμαχία θα καταφέρει να διατηρήσει ενιαία στάση απέναντι στις εξελίξεις αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της συνόδου στην Άγκυρα.
Διαβάστε επίσης: Νέα ανάφλεξη ΗΠΑ-Ιράν: Στον «αέρα» η εκεχειρία και ξανά στο στόχαστρο τα Στενά του Ορμούζ
Μ.Η.Τ. 242183