Η μεγάλη ημέρα για τους διαγωνισμούς των 1,35 δισ. για τις υποδομές της Θεσσαλίας

Αντιδρούν οι μικρότεροι εργολάβοι για το μοίρασμα της πίτας – Το σκεπτικό του υπουργείου

Χριστουγεννιάτικος μποναμάς έργων, συνολικού ύψους 1,35 δισ. ευρώ, για τους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους τα έργα αποκατάστασης της Θεσσαλίας. Σήμερα, είναι η μεγάλη ημέρα κατάθεσης των προσφορών στους fast-track διαγωνισμούς για τις οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές που υπέστησαν τεράστιες ζημιές από τις κακοκαιρίες Daniel και Elias, τον Σεπτέμβριο του 2023.

Οι πολυαναμενόμενες προσκλήσεις στους Big 4 των κατασκευών, δηλαδή ΑΒΑΞ, ΑΚΤΩΡ, ΜΕΤΚΑ και ΤΕΡΝΑ, εστάλησαν στις 10 Δεκεμβρίου και σήμερα, παραμονή Χριστουγέννων ως τις 11.00, αναμένεται η κατάθεση των προσφορών. Στο μεγάλο πακέτο των έργων περιλαμβάνονται και δύο σύμβουλοι, που θα υποστηρίξουν τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών κατά την εκτέλεση των μελετών και των έργων. 

Οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι προσκλήθηκαν -όπως είχε προαναγγείλει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου- σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την ανάθεση των οκτώ συμβάσεων. Όπως αναγραφόταν στις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, οι εν λόγω εργοληπτικές επιχειρήσεις «διαθέτουν αποδεδειγμένη εμπειρία στην εκτέλεση έργων αντίστοιχης κατηγορίας υποδομών».

Τέσσερις είναι και οι εταιρείες που προσκλήθηκαν αντίστοιχα για τις υπηρεσίες συμβούλου τόσο για τα οδικά όσο και για τα σιδηροδρομικά έργα. Αυτές είναι οι: Aecom, Hill International, PLANET και ΣΑΛΦΩ. Η δαπάνη για τον σύμβουλο των οδικών έργων θα ανέλθει σε 3,7 εκατ. ευρώ και αντίστοιχα για τα σιδηροδρομικά σε 4,58 εκατ. ευρώ. 

Ως προς την επιλογή της διαδικασίας, στόχος ήταν η επιτάχυνση των διαδικασιών, καθώς «συντρέχει κατεπείγουσα ανάγκη εκτέλεσης των έργων αποκατάστασης λόγω σοβαρών επιπτώσεων στην οικονομική, κοινωνική και επιχειρηματική λειτουργία». Επίσης, λόγω της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, με συνολικά 600 εκατ. ευρώ, το χρονοδιάγραμμα περαίωσης είναι ιδιαίτερα σφιχτό, συνεπώς «κρίνεται απαραίτητη η άμεση ανάθεση». 

Εκτιμάται ότι θα απαιτηθεί διάστημα ενός μήνα για την υπογραφή των συμβάσεων, οι οποίες θα πρέπει να περάσουν και από το Ελεγκτικό Συνέδριο. 

Ο χάρτης των συμβάσεων

Οι συμβάσεις αφορούν οδικά έργα συνολικού προϋπολογισμού 899.699.996 ευρώ και σιδηροδρομικά έργα που αθροίζουν 450.060.000 ευρώ. Το αντικείμενο των τεσσάρων συμβάσεων για την αποκατάσταση των οδικών υποδομών της πολύπαθης Θεσσαλίας, καθορίστηκε με κριτήριο την κρισιμότητα των βλαβών, την ασφάλεια των μετακινήσεων και την εγγύτητα. 

Έτσι, χωρίστηκαν σε ομάδες δήμων: (1) Ζαγοράς – Μουρεσίου, Νοτίου Πηλίου, Βόλου και Ρήγα Φεραίου, με προϋπολογισμό 278.200.000 ευρώ, (2) Αργιθέας, Λίμνης Πλαστήρα, Μετεώρων και Πύλης, με προϋπολογισμό 267.500.000 ευρώ, (3) Τεμπών, Τυρνάβου, Ελασσόνας, Αγιάς, Λαρισαίων, Φαρκαδόνας, Κιλελέρ, Παλαμά, Μουζακίου, Τρικκαίων και Καρδίτσας, με προϋπολογισμό 184.000.000 ευρώ και (4) Ιστιαίας-Αιδηψού, Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας, Δομοκού, Λαμίας, Αλμυρού, Φαρσάλων και Σοφάδων, με προϋπολογισμό 170.000.000 ευρώ

Για τις σιδηροδρομικές υποδομές, τα έργα είναι απαραίτητα για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στον βασικό άξονα «Αθήνα-Θεσσαλονίκη», όπου σήμερα στο τμήμα Δομοκός-Λάρισα γίνεται σε μονή γραμμή. Επίσης, αφορούν και τις περιφερειακές γραμμές Παλαιοφάρσαλος-Καλαμπάκα και Λάρισα-Βόλος που έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας.

Οι αντιδράσεις

Οι αντιδράσεις από τις μικρότερες τεχνικές εταιρείες πάντως συνεχίζονται. Ειδικά οι εταιρείες με πτυχία 6ης τάξης είχαν από τους πρώτους μήνες εκδηλώσει τη διαθεσιμότητά τους για τα έργα της Θεσσαλίας, διεκδικώντας μία θέση στο τραπέζι. Οι διαμαρτυρίες στο ενδιάμεσο ήταν έντονες, ενώ και πριν λίγες ημέρες, με επιστολή τους προς τον Πρωθυπουργό, οι φορείς των τεχνικών εταιρειών (ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ, ΣΑΤΕ) εξέφρασαν την έντονη διαμαρτυρία των μελών τους για τη διαδικασία που επελέγη, καθώς και για το γεγονός ότι «η ανάθεση των έργων μονοσήμαντα θα καταλήξει στις τέσσερις μόνο εταιρείες 7ης τάξεως». 

Χτυπούν δε καμπανάκι για τη νομιμότητα των διαγωνιστικών διαδικασιών, τονίζοντας ότι η πλειοψηφία των έργων αποτελεί συνένωση πολλών μικρότερων έργων και η μη τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών του ν.4412/2016 καθιστά αδύνατη τη συμμετοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας των εργοληπτικών επιχειρήσεων του ΜΗΤΕ. Σημειώνουν ακόμα ότι η μη εφαρμογή των διατάξεων του ν.4412 υπονομεύει τη διαφάνεια, τη δίκαιη και ίση μεταχείριση των υποψήφιων φορέων και την αξιοπιστία της διοίκησης, καθώς επίσης και απαξιώνει το σύνολο των ελληνικών εργοληπτικών εταιρειών που είναι εγγεγραμμένες στο ΜΗΤΕ. 

Από την πλευρά της, η ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, παρότι αρχικά δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να έσπαγαν ορισμένα έργα σε μικρότερες εργολαβίες, τελικά κατέληξε στους μεγάλους τεχνικούς ομίλους. Το επιχείρημα για αυτή την επιλογή είναι η γρήγορη και αποτελεσματική εκτέλεση των εργασιών, οι οποίες έχουν υψηλές τεχνικές απαιτήσεις και πρέπει να ανταποκρίνονται σε όρους ανθεκτικότητας. Αλλά και για να μην ξαναεμφανιστούν φαινόμενα κατακερματισμού των έργων σε μικρότερα κομμάτια που δεν θα εκτελούνται με τους ίδιους όρους.