Με την απόφαση αυτή ο ΕΦΚΑ νομιμοποιείται μεν να ζητά εντός 20ετίας την επιστροφή συντάξεων και επιδομάτων που δόθηκαν σε ασφαλισμένους και συνταξιούχους χωρίς να τα δικαιούνται, πλην όμως τίθεται για πρώτη φορά ένας σημαντικός περιορισμός που λέει ότι η αναζήτηση των χρημάτων δεν μπορεί να φέρει σε δυσμενή θέση τους ασφαλισμένους.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Γιατί δεν εμπιστεύονται τον ΕΦΚΑ
Ειδικότερα, πρόκειται για απόφαση-σταθμό με την οποία μπορεί να ακυρωθούν πολλές επιστροφές συντάξεων και επιδομάτων όταν διαπιστώνεται εκ των υστέρων και με καθυστέρηση από τον ΕΦΚΑ ότι οι ασφαλισμένοι δεν δικαιούνται τις εν λόγω παροχές, καθώς το σκεπτικό της απόφασης είναι ότι αν οι εν λόγω επιστροφές φέρνουν σε δυσμενή οικονομική θέση τους ασφαλισμένους, τότε αυτοί θα πρέπει να εξαιρούνται από την επιστροφή τους, από τη στιγμή που τις έλαβαν καλόπιστα.
Παράθυρο…
Η απόφαση του ΣτΕ με αριθμό 2137/2024, την οποία αποκαλύπτει σήμερα ο «Ελεύθερος Τύπος», δημοσιεύτηκε στις 5 Ιανουαρίου 2025 και με το σκεπτικό που παραθέτει μπορεί να ακυρωθούν όλες οι ποινές που εκκρεμούν για την επιστροφή συντάξεων χηρείας που συνεχίζουν να καταβάλλονται χωρίς την περικοπή τους στο 35% αντί 70% της αρχικής σύνταξης του θανόντος που προβλέπει ο νόμος, εφόσον μετά την πρώτη 3ετία οι δικαιούχοι λαμβάνουν και δική τους σύνταξη, ή εργάζονται.
Η απόφαση βγήκε από το Α΄ 7μελές Τμήμα του ΣτΕ με τη διαδικασία της πιλοτικής δίκης και για το λόγο αυτόν αποτελεί δεδικασμένο, δηλαδή δεν επιδέχεται άλλης ερμηνείας, πολλώ δε ανατροπής από τα δικαστήρια.
Με την απόφαση αυτή ο ΕΦΚΑ νομιμοποιείται μεν να ζητά εντός 20ετίας την επιστροφή συντάξεων και επιδομάτων που δόθηκαν σε ασφαλισμένους και συνταξιούχους χωρίς να τα δικαιούνται, πλην όμως τίθεται για πρώτη φορά ένας σημαντικός περιορισμός που λέει ότι η αναζήτηση των χρημάτων δεν μπορεί να φέρει σε δυσμενή θέση τους ασφαλισμένους.
Εκκρεμότητα
Στις συντάξεις χηρείας, που μετά τα αναδρομικά που οφείλονται στους συνταξιούχους είναι το δεύτερο μεγάλο αγκάθι για το υπουργείο Εργασίας και τον ΕΦΚΑ, υπάρχει μια πολυετής εκκρεμότητα, καθώς δεν εφαρμόστηκε στη λήξη της τριετίας η περικοπή τους στο 35% που προβλέπει ο νόμος, όταν οι δικαιούχοι παίρνουν και δική τους σύνταξη ή εργάζονται. Αντίθετα, ο ΕΦΚΑ πληρώνει σήμερα τα ίδια ποσά, δηλαδή το 70%, και αν έρθει να ζητήσει πίσω τις επιπλέον συντάξεις που κατέβαλε πέραν της τριετίας, θα πέσει στο μπλόκο του ΣτΕ και στην πράξη οι απαιτήσεις του θα ακυρωθούν, καθώς οι συνταξιούχοι χηρείας θα επικαλεστούν, πρώτον, ότι έλαβαν τις παροχές καλόπιστα και, δεύτερον, ότι αν τους ζητηθούν τα χρήματα θα περιέλθουν σε δυσμενή οικονομική θέση!
Η απόφαση
Το επίμαχο απόσπασμα της απόφασης αναφέρει μεν ότι υποχρέωση προς επιστροφή των παροχών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή παρανόμως έχουν κατ’ αρχήν και οι καλόπιστοι ασφαλισμένοι/συνταξιούχοι, πλην όμως τονίζεται ρητά ότι «κατ’ εξαίρεση αποκλείεται η αναζήτηση των παροχών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως ή παρανόμως λόγω της εφαρμογής της αρχής της χρηστής διοικήσεως, όταν η οικονομική θυσία στην οποία θα υποβληθεί ο λήπτης των παροχών εξαιτίας της επιστροφής (αποδόσεώς) τους είναι σε τέτοιον βαθμό που θα επιφέρει σοβαρές δυσμενείς επιπτώσεις στην αξιοπρεπή διαβίωσή του, και τούτο, όμως, μόνον εφόσον αυτός είναι καλόπιστος, δηλαδή μόνον εφόσον αγνοούσε ή δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι η παροχή που έλαβε ήταν αχρεώστητη ή παράνομη και, συνεπώς, επιστρεπτέα».
Μ.Η.Τ. 242183