Τα επιδόματα και οι συντάξεις είναι τα δύο εργαλεία που κλείνουν ή ανοίγουν την ψαλίδα των ανισοτήτων των πολιτών για την κοινωνία των πολιτών που προσδιορίζονται ως οικονομικά ασθενέστεροι.
Η επιδοματική πολιτική είναι το βασικό στοιχείο του πολιτικού διαλόγου και στη δεύτερη γραμμή έρχονται οι συντάξεις που θεωρούνται χαμηλές.
Μελέτη του ΙΟΒΕ που παρουσιάστηκε χθες αναφέρεται στη διάσταση ανάμεσα στη μείωση των ανισοτήτων με τίτλο ««Οι πολλαπλές πτυχές της ανισότητας στην Ελλάδα». Για τις τάσεις ανισοτήτων στην Ευρώπη πραγματοποίησε ομιλία ο κ. Jonathan Cribb, Deputy Director του Institute for Fiscal Studies (IFS) του Λονδίνου.
Ανάμεσα στις ενότητες που μετρήθηκε η ανισότητα ήταν η παροχή των επιδομάτων και των συντάξεων.
Η επιρροή των επιδομάτων και των συντάξεων ανά χώρα διαφοροποιείται, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην ομάδα χωρών με πολύ χαμηλή επίδραση των επιδομάτων στον δείκτη ανισότητας και παράλληλα πολύ ισχυρή μεταβολή λόγω των συντάξεων .
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στη Ρουμανία, στην Τσεχία αλλά και στην Πορτογαλία και στην Ουγγαρία, αν και στις δύο τελευταίες οι συντάξεις καταγράφουν μικρότερη επιρροή για το 2025. Αντιθέτως, στην Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο και στη Δανία τα επιδόματα επιδρούν σημαντικά στη μείωση της ανισότητας, με σχετικά μικρότερη επιρροή από τις συντάξεις.
Η εισοδηματική ανισότητα όπως και ο κίνδυνος φτώχειας καθορίζονται με βάση τα εισοδήματα κατόπιν των κοινωνικών μεταβιβάσεων που περιλαμβάνουν τα επιδόματα και τις συντάξεις. Η επίδραση των παραπάνω στους δείκτες ανισότητας και φτώχειας μπορεί να αποδώσει σε ένα βαθμό και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής.
Για την Ελλάδα, ένα μεγάλο μέρος της μείωσης της ανισότητας και της φτώχειας προκαλείται από την παροχή συντάξεων, καθώς η επίδρασή τους έφτανε τις 27 μονάδες το 2015, με σταδιακή υποχώρηση της επίδρασης μέχρι το 2025 (16,8 μονάδες). Η επίδραση των επιδομάτων στους δείκτες ανισότητας είναι αρκετά χαμηλότερη, μειώνοντας τους δείκτες φτώχειας κατά 2,5 μονάδες το 2025, έναντι 2,3 μονάδων το 2015 .
Με βάση την αποτύπωση πίνακα αποδεικνύει ότι επίδραση των επιδομάτων το 2015 ήταν στο 2,3 και η σύνταξη στο 27,4. Το 2020 η επίδραση των επιδομάτων ανέβηκε στο 3,1 και οι συντάξεις στο 19,4. Το 2025 τα επιδόματα στο 2,3 και οι συντάξεις στο 16,8. Σύμφωνα με τους μελετητές η αποκλιμάκωση της επίδρασης των συντάξεων είναι θετική εξέλιξη διότι συνέβαλαν στο κλείσιμο της ψαλίδας των ανισοτήτων.
Συντάξεις και επιδόματα είχαν μεγαλύτερη επίδραση στον δείκτη ανισότητας Gini το 2015, σε αρκετές χώρες, όπως για παράδειγμα στην Πορτογαλία, όπου οι συντάξεις μείωσαν κατά περίπου 22 μονάδες τον δείκτη ανισότητας το 2015, έναντι 14 μονάδων περίπου το 2025, ενώ τα επιδόματα περιόρισαν κατά 3,8 μονάδες τον δείκτη, έναντι 2,7 μονάδων το 2015.
Σε 18 χώρες παρατηρήθηκε μείωση της επίδρασης των συντάξεων μεταξύ 2015-2025, και ξεχωρίζουν εκτός από την Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Γερμανία. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην επίδραση των επιδομάτων, με 9 χώρες, να σημειώνουν βελτίωση μέχρι το 2025 Σε αυτές που μειώθηκε η επίδραση των επιδομάτων, ξεχωρίζει η Ιρλανδία, όπου η επίδραση των επιδομάτων έφτανε τις 13 μονάδες το 2015, έναντι 7,9 μονάδων το 2025, γεγονός που μπορεί να ερμηνεύεται από την ανάγκη λιγότερων μέτρων προστασίας του πληθυσμού, ενώ ακολουθούν η Ουγγαρία και η Κροατία.
Νίκος Θεοδωρόπουλος
Μ.Η.Τ. 242183