Έρευνα-σοκ: Έως και 2,3 εκατ. θάνατοι λόγω ζέστης μέχρι το 2099 στην Ευρώπη – Ποιες ελληνικές πόλεις κινδυνεύουν περισσότερο
Η Αθήνα συγκαταλέγεται στις δέκα ευρωπαϊκές πόλεις με τον υψηλότερο κίνδυνο θανάτων λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Medicine». Η μελέτη εκτιμά ότι, εάν δεν ληφθούν μέτρα περιορισμού της κλιματικής αλλαγής, οι θάνατοι στην Ευρώπη που σχετίζονται με τη θερμότητα θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 50% μέχρι το τέλος του αιώνα.
Στη χειρότερη περίπτωση, η Αθήνα αναμένεται να καταγράψει 87.523 επιπλέον θανάτους έως το 2099, καταλαμβάνοντας την έκτη θέση στην κατάταξη των πόλεων με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση. Τις πρώτες θέσεις της λίστας καταλαμβάνουν οι Βαρκελώνη, Ρώμη, Νάπολη, Μαδρίτη και Μιλάνο, ενώ στην ίδια ομάδα κινδύνου βρίσκονται πόλεις όπως η Βαλένθια, η Μασσαλία, το Βουκουρέστι και η Γένοβα.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή τις πόλεις – Ο ρόλος της «αστικής θερμικής νησίδας»
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το London School of Hygiene & Tropical Medicine, με ανάλυση δεδομένων θερμοκρασίας και θνησιμότητας σε 854 αστικές περιοχές με περισσότερους από 50.000 κατοίκους σε 30 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων 14 ελληνικών πόλεων.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο αστικός πληθυσμός επηρεάζεται δυσανάλογα από την αύξηση της θερμοκρασίας, λόγω του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας Κλέα Κατσουγιάννη, το τσιμέντο, η πυκνή δόμηση και η έλλειψη πρασίνου ανεβάζουν τη θερμοκρασία στις πόλεις, ενώ παράλληλα δεν επιτρέπουν την ψύξη κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Θάνατοι λόγω ζέστης: Το ανησυχητικό μέλλον
Η έρευνα κατέγραψε τις προβλέψεις για τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω θερμότητας και ψύχους σε διάφορα σενάρια κλιματικής αλλαγής.
Στην Ελλάδα, το χειρότερο σενάριο δείχνει ότι:
- Την πενταετία 2050-2054, οι θάνατοι από το κρύο θα μειωθούν κατά 30,7 ανά 100.000 κατοίκους ετησίως, αλλά οι θάνατοι λόγω ζέστης θα αυξηθούν κατά 64,2.
- Την πενταετία 2095-2099, η μείωση των θανάτων από το κρύο θα είναι 55,8 ανά 100.000 κατοίκους, αλλά οι θάνατοι λόγω ζέστης θα εκτοξευθούν στις 175,4 ανά 100.000.
Αντίστοιχες αυξήσεις προβλέπονται και σε άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης, με τη Μάλτα, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα και την Κύπρο να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα.
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, στο χειρότερο σενάριο, οι θάνατοι λόγω ζέστης αναμένεται να ξεπεράσουν τα 2,3 εκατομμύρια μέχρι το 2099.
Η ανάγκη άμεσων μέτρων – Μπορεί να αποφευχθεί η κρίση;
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ακόμη και στο καλύτερο σενάριο μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, η αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τη θερμότητα θα είναι μεγαλύτερη από τη μείωση των θανάτων λόγω ψύχους.
Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι μέχρι και το 70% των θανάτων θα μπορούσαν να αποφευχθούν, εάν εφαρμοστούν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα προσαρμογής. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Περισσότερους χώρους πρασίνου στις πόλεις, για φυσική μείωση της θερμοκρασίας.
- Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων για καλύτερη ρύθμιση της θερμοκρασίας.
- Στρατηγικές αντιμετώπισης καυσώνων, όπως σχέδια έκτακτης ανάγκης για ευάλωτες ομάδες.
- Μείωση των εκπομπών ρύπων, που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η Ευρώπη σε κλιματική ανισορροπία
Ενώ η νότια Ευρώπη θα δει δραματική αύξηση θανάτων λόγω θερμότητας, οι χώρες της βόρειας Ευρώπης ενδέχεται να καταγράψουν καθαρή μείωση των θανάτων, λόγω της μικρότερης έκθεσης στο ψύχος.
Για παράδειγμα, το Λονδίνο αναμένεται να καταγράψει 27.500 λιγότερους θανάτους έως το 2099, καθώς οι ήπιοι χειμώνες θα μειώσουν τα ποσοστά θνησιμότητας από το κρύο.
Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει ανησυχητική: στην πενταετία 2095-2099, η Ευρώπη συνολικά θα δει 45,4 επιπλέον θανάτους ανά 100.000 κατοίκους λόγω θερμοκρασίας.
Ένα πολυδιάστατο πρόβλημα
Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο τη θνησιμότητα λόγω θερμότητας. Σύμφωνα με την Κατσουγιάννη, η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι δασικές πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενισχύουν τις επιπτώσεις, αυξάνοντας τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία δεν έχουν λάβει την απαραίτητη προσοχή, και υπογραμμίζει την ανάγκη για πολιτικές άμεσης δράσης.
Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς επείγοντα μέτρα, η Ευρώπη και ιδιαίτερα οι χώρες της Μεσογείου θα βρεθούν αντιμέτωπες με μια υγειονομική κρίση μεγάλων διαστάσεων.
Μ.Η.Τ. 242183