Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας εξέτασε τις προσφυγές δήμων, φορέων και πολιτών κατά του νέου πλαισίου του ΝΟΚ
Στο ανώτατο δικαστικό επίπεδο μεταφέρθηκε η αντιπαράθεση γύρω από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ), καθώς η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας συζήτησε τις προσφυγές που έχουν καταθέσει δήμοι, σύλλογοι και πολίτες ζητώντας την ακύρωση βασικών ρυθμίσεων του ισχύοντος πολεοδομικού πλαισίου.
Η υπόθεση αφορά το σύνολο του νομοθετικού πλαισίου που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια, από τον παλαιό Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό έως την έκδοση του ΝΟΚ με τον νόμο 4067/2012 και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν επίσης οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις που έγιναν με το άρθρο 132 του νόμου 5106/2024, το άρθρο 41 του νόμου 5167/2024 που αφορά μεταβατικές διατάξεις για τον ΝΟΚ και τα άρθρα 66 έως 71 του νόμου 5197/2025 που τροποποιούν το πολεοδομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, εξετάστηκε και το Προεδρικό Διάταγμα 94/2025, το οποίο ρυθμίζει τη διαδικασία έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων, έναν μηχανισμό που προβλέπεται για την αντιστάθμιση της χρήσης των πολεοδομικών κινήτρων του ΝΟΚ.
Οι ισχυρισμοί των προσφευγόντων
Κατά την ακροαματική διαδικασία, ενώπιον της Ολομέλειας του ΣτΕ με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγητές τους συμβούλους Επικρατείας Δημήτρη Βασιλειάδη και Κωνσταντίνο Καραλέκα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέβαλε αίτημα αναβολής της συζήτησης, το οποίο όμως απορρίφθηκε από το δικαστήριο.
Οι προσφεύγοντες, μέσω των νομικών εκπροσώπων τους, υποστήριξαν ότι το νέο πολεοδομικό πλαίσιο παραβιάζει σειρά συνταγματικών διατάξεων και θίγει θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών.
Ειδικότερα, υποστήριξαν ότι παραβιάζεται το δικαίωμα της ιδιοκτησίας όπως κατοχυρώνεται τόσο στο Σύνταγμα όσο και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παράλληλα, έκαναν λόγο για παράβαση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2001/42/ΕΚ, καθώς – όπως υποστήριξαν – δεν πραγματοποιήθηκε Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων πριν από τη θέσπιση των επίμαχων ρυθμίσεων.
Οι ίδιοι τόνισαν ότι το προεδρικό διάταγμα και οι σχετικές διατάξεις αντίκεινται στα άρθρα 2, 4, 24, 25 και 106 του Συντάγματος, υποστηρίζοντας ότι οι ρυθμίσεις δεν εξυπηρετούν πραγματικό δημόσιο σκοπό αλλά ευνοούν ιδιωτικά συμφέροντα εις βάρος του οικιστικού περιβάλλοντος.
Η θέση του υπουργείου Περιβάλλοντος
Από την πλευρά του, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αντέκρουσε τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων, υποστηρίζοντας ότι οι λόγοι ακύρωσης που προβάλλονται είναι απαράδεκτοι και στερούνται εννόμου συμφέροντος.
Το υπουργείο υποστήριξε επίσης ότι δεν θίγεται ο πυρήνας του συνταγματικά προστατευόμενου δικαιώματος της ιδιοκτησίας, ούτε παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας.
Σε ό,τι αφορά το επίμαχο προεδρικό διάταγμα, το ΥΠΕΝ επισήμανε ότι δεν θεσπίζει νέους όρους δόμησης, δεν μεταβάλλει συντελεστές δόμησης ούτε καθορίζει χρήσεις γης. Αντίθετα, όπως υποστήριξε, κινείται στο πλαίσιο της νομοθετικής εξουσιοδότησης του νόμου 5197/2025 και εξειδικεύει τον μηχανισμό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία του υπουργείου, ο μηχανισμός αυτός αποτελεί εργαλείο χρηματοδότησης και αντιστάθμισης για περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις πόλεις και την ενίσχυση της αστικής βιωσιμότητας.
Δήμοι, ΤΕΕ και πολίτες στο μέτωπο των προσφυγών
Στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχουν προσφύγει οι δήμοι Αλίμου, Κηφισιάς, Φιλοθέης–Ψυχικού, Αμαρουσίου και Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, μαζί με πολιτιστικούς και περιβαλλοντικούς συλλόγους καθώς και δεκάδες πολίτες της Αττικής.
Παράλληλα, παρέμβαση υπέρ των προσφευγόντων πραγματοποίησαν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και τεχνική εταιρεία, υποστηρίζοντας τις αιτιάσεις περί προβληματικών ρυθμίσεων στο πολεοδομικό πλαίσιο.
Η συζήτηση στην Ολομέλεια του ΣτΕ θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την πορεία του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού, καθώς η απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου αναμένεται να καθορίσει την εφαρμογή βασικών πολεοδομικών εργαλείων τα επόμενα χρόνια.
Αναμονή για την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου
Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας επιφυλάχθηκε να εκδώσει τις αποφάσεις της.
Η ετυμηγορία του δικαστηρίου αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την αυτοδιοίκηση, τους φορείς της αγοράς ακινήτων και τον τεχνικό κόσμο, καθώς θα επηρεάσει άμεσα το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την πολεοδομική ανάπτυξη και τις οικοδομικές άδειες στη χώρα.
Διαβάστε επίσης; ΥΠΕΝ και δήμοι «κλειδώνουν» τη νέα αρχιτεκτονική του Κτηματολογίου
Μ.Η.Τ. 242183